Tác giả: Liz Lagniton | 2026-03-30

Các nhà lập pháp Philippines đang kêu gọi tăng trợ cấp và các biện pháp bảo vệ cho ngư dân ở Biển Tây Philippines (WPS) khi chi phí nhiên liệu tăng cao và các cuộc chạm trán với tàu Trung Quốc gây áp lực lên hoạt động đánh bắt trong vùng biển tranh chấp.

WPS là cách Manila gọi phần Biển Đông nằm trong Vùng đặc quyền kinh tế của mình.

Tại cuộc đối thoại ngày 23/3 với các nhóm ngư dân ở Puerto Princesa, tỉnh Palawan, giới chức cho biết họ sẽ ưu tiên hỗ trợ nhiên liệu, sinh kế và các biện pháp an toàn trên biển. Sự kiện tập trung vào các áp lực kinh tế và an ninh ngày càng gia tăng đối với các cộng đồng ven biển. Người dân có thể tham dự trực tiếp hoặc theo dõi trực tuyến.

Các cuộc tham vấn do liên minh xã hội dân sự Atin Ito tổ chức đã quy tụ hơn 100 ngư dân, quan chức địa phương, nhà lập pháp và đại diện xã hội dân sự. Sự kiện ghi nhận các lời kể trực tiếp về những thách thức tại WPS.

Trong cuộc đối thoại, ngư dân mô tả tình trạng bị siết chặt: giá nhiên liệu cao hạn chế phạm vi di chuyển của các thuyền nhỏ, trong khi việc tiếp cận các ngư trường truyền thống ngày càng trở nên bấp bênh.

Quấy nhiễu bởi Trung Quốc

Trong những năm gần đây, Trung Quốc đã điều tàu hải cảnh và các tàu khác đến quấy nhiễu tàu cá Philippines tại WPS. Trung Quốc tuyên bố chủ quyền đối với hơn 80% Biển Đông, dù một tòa án quốc tế đã bác bỏ yêu sách này vào năm 2016.

“Mỗi lần ra khơi, chúng tôi đều bị nỗi sợ bao trùm. Chúng tôi cố xác định xem họ (tàu Trung Quốc) có thể tập trung ở đâu, vì mối quan tâm hàng đầu của chúng tôi là an toàn; chúng tôi lo có thể sẽ không trở về được”, ông Rogelio Hingpit, đại diện ngư dân Kalayaan từ đảo Pag-asa (Thitu), cho biết.

Đảo Pag-asa, thuộc tỉnh Palawan, là một tiền đồn quan trọng thể hiện chủ quyền và yêu sách lãnh thổ của Philippines tại WPS.

Kể lại việc bị quấy nhiễu tại WPS, ông Hingpit cho biết các tàu Trung Quốc chặn lối vào các ngư trường truyền thống, bao gồm một đảo nhỏ cách đảo Pag-asa khoảng ba hải lý mà trước đây ngư dân có thể tiếp cận.

Hiện họ không còn vào được khu vực này vì các tàu Trung Quốc bao vây khu vực mà ngư dân địa phương gọi là “đảo bí mật”, ông nói.

Ông Hingpit là một trong nhiều ngư dân Philippines quy mô nhỏ có sinh kế phụ thuộc vào WPS. Tuy nhiên, các cuộc tuần tra của Trung Quốc đã chặn lối vào các ngư trường truyền thống, khiến sản lượng đánh bắt giảm và thu nhập đi xuống.

“Chúng tôi hy vọng có thể đánh bắt tự do trở lại, không còn sợ hay lo lắng về việc liệu chúng tôi có trở về an toàn hay không”, ông nói. Ông kêu gọi các nhà lập pháp hỗ trợ trong việc đối phó với ngư dân Trung Quốc và sự quấy nhiễu người Philippines của lực lượng hải cảnh Trung Quốc trong khu vực.

“Chúng tôi khẩn thiết cần sự giúp đỡ”, ông nói thêm.

Tăng cường trợ cấp

Các nhà lập pháp cam kết thúc đẩy các cơ chế bảo vệ mạnh mẽ hơn, tăng ngân sách cho tàu cá và đẩy nhanh việc phân bổ trợ cấp nhiên liệu.

Thượng nghị sĩ Erwin Tulfo tuyên bố chính phủ phải bảo vệ cả chủ quyền lẫn sinh kế.

“Chừng nào còn ở đây, chúng ta sẽ bảo vệ nó. Chừng nào tôi còn là Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại Thượng viện, chúng ta sẽ đấu tranh vì điều đó. Đừng từ bỏ. Hãy cùng nhau đứng lên và bảo vệ [WPS]”, ông Tulfo nói với các ngư dân. Ông cũng nhắc lại lời kêu gọi hỗ trợ nhiên liệu nhanh hơn và hiệu quả hơn giữa căng thẳng gia tăng ở Trung Đông.

Hạ nghị sĩ Antolin Oreta III của Malabon nói việc ổn định thu nhập của ngư dân là yếu tố then chốt đối với an ninh lương thực quốc gia. Trong khi đó, Hạ nghị sĩ Perci Cendaña thuộc đảng Akbayan cho biết một dự luật đang chờ thông qua sẽ nâng mức trợ cấp nhiên liệu cho ngư dân quy mô nhỏ lên 5.000 PHP (82 USD) từ 3.000 PHP (49 USD).

Tần suất trợ cấp không được nêu rõ.

Ngoài trợ cấp, các nhà lập pháp cho biết sẽ tìm cách tăng cường các biện pháp bảo vệ an toàn và hỗ trợ tàu cá nhằm duy trì sự hiện diện dân sự tại các vùng biển tranh chấp.

“Đây không chỉ là vấn đề lãnh thổ. Đó còn là sinh kế, phẩm giá và tương lai của các cộng đồng chúng ta”, theo bà Rafaela David, đồng điều phối viên của Atin Ito. Ngư dân vẫn là “gương mặt thực sự” của sự hiện diện Philippines trong khu vực, người đồng cấp của bà là Edicio Dela Torre cho biết.

Nâng cao nhận thức

Một cuộc tập hợp sinh viên cùng ngày đã thu hút khoảng 1.000 người tham gia, tập trung nâng cao nhận thức về tranh chấp WPS và phản bác thông tin sai lệch. Ban tổ chức kêu gọi đưa nội dung bắt buộc giảng dạy về cơ sở pháp lý và lịch sử của khu vực này.

Trong một thông điệp video gửi tới sinh viên, Thượng nghị sĩ Francis Pangilinan cho biết căng thẳng trong khu vực vẫn tiếp diễn bất chấp phán quyết trọng tài quốc tế thuận lợi năm 2016 và kêu gọi công chúng — đặc biệt là giới trẻ mà ông gọi là “tia lửa của sự thay đổi” — tiếp tục quan tâm và tham gia.

Ông Pangilinan nói ông đã thúc đẩy các nghị quyết của Thượng viện nhằm bác bỏ và lên án hành động của Trung Quốc. “Chúng ta sẽ không để những sự xúc phạm bị bỏ qua. Chúng ta sẽ giữ vững lập trường, và với sự ủng hộ của các bạn, chúng ta sẽ tiếp tục đấu tranh cho những gì thuộc về chúng ta [theo luật pháp quốc tế]”, ông nói.