Nguồn: AFP và Focus | 2026-06-02

SINGAPORE — Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản hôm 31/5 đã ngầm chỉ trích Trung Quốc, cam kết tiếp tục tăng cường sức mạnh quân sự bất chấp những chỉ trích từ Bắc Kinh đối với lập trường an ninh ngày càng cứng rắn của Tokyo.

Dưới sự lãnh đạo của Thủ tướng Sanae Takaichi, Nhật Bản đã chuyển nhanh sang chính sách quốc phòng chủ động hơn, tiếp tục, với sự khuyến khích của Mỹ, rời xa lập trường hòa bình được tiến hành sau Thế chiến II.

Thay đổi đó thường xuyên bị chỉ trích từ Bắc Kinh, nơi cáo buộc Tokyo theo đuổi một chính sách “chủ nghĩa quân phiệt mới” liều lĩnh có thể gây bất ổn cho khu vực.

Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản Shinjiro Koizumi đã phản bác, nói rằng “không gì có thể xa sự thật hơn thế”.

“Hãy nghĩ mà xem. Có một quốc gia sở hữu kho vũ khí hạt nhân khổng lồ và các máy bay ném bom chiến lược”, ông Koizumi phát biểu tại Đối thoại Shangri-La thường niên của Viện Quốc tế Nghiên cứu Chiến lược (IISS) ở Singapore. Hội nghị diễn ra từ ngày 29 đến 31/5.

“Nhật Bản không có vũ khí nào như vậy. Thế mà Nhật Bản lại bị gán nhãn ‘chủ nghĩa quân phiệt mới’. Điều đó chẳng phải rất kỳ lạ sao?” ông nói, không nêu đích danh Trung Quốc.

Trung Quốc được cho là sở hữu hàng trăm đầu đạn hạt nhân và đã nhanh chóng hiện đại hóa quân đội trong những năm gần đây.

Căng thẳng ngoại giao giữa hai đối thủ châu Á đã sôi sục từ khi bà Takaichi gợi ý hồi tháng 11 rằng Nhật Bản có thể can thiệp quân sự nếu Trung Quốc tìm cách chiếm Taiwan, hòn đảo tự trị mà Bắc Kinh tuyên bố là một phần lãnh thổ của mình.

Ông Koizumi cho biết Trung Quốc đang mở rộng năng lực quân sự “mà không có đủ sự minh bạch” và các hoạt động quân sự của nước này là “vấn đề gây quan ngại nghiêm trọng cho Nhật Bản”.

Ông nói Tokyo sẽ “kiên định tăng cường năng lực quốc phòng và liên tục cập nhật với mức độ minh bạch cao", bao gồm các lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, hệ thống không người lái, cũng như phòng thủ mạng và không gian.

“Quá khứ của Nhật Bản với tư cách một quốc gia chuộng hòa bình đã được khu vực và cộng đồng quốc tế trân trọng. Sự thật đó sẽ không bị lung lay bởi những cáo buộc sai lệch, bởi vì đó là sự thật”, ông nói.

Cạnh tranh an ninh

Trong tháng 5, Bộ Ngoại giao Trung Quốc đã kêu gọi các quốc gia khu vực Châu Á - Thái Bình Dương duy trì cảnh giác và “cùng nhau chống lại các hành động liều lĩnh của chủ nghĩa quân phiệt mới của Nhật Bản”.

Tại diễn đàn này, Thiếu tướng Meng Xiangqing, đại biểu Trung Quốc, đã trực tiếp chất vấn Nhật Bản, theo Reuters.

“Tôi thực sự nghi ngờ liệu một quốc gia chưa loại bỏ triệt để di sản độc hại của chủ nghĩa quân phiệt có đủ tư cách để nói nhiều về hợp tác quốc phòng trên các diễn đàn quốc tế hay không, và liệu quốc gia đó có thể giành được lòng tin của cộng đồng quốc tế, đặc biệt là các nước châu Á mà họ từng xâm lược hay không”, ông nói.

Các điểm nóng khu vực

Căng thẳng an ninh cũng xuất hiện trong các cuộc thảo luận liên quan đến Philippines. Trong một cuộc họp bên lề, Bộ trưởng Quốc phòng Philippines Gilberto Teodoro Jr. đã chỉ trích các hoạt động của Bắc Kinh ở Biển Đông, nói rằng Manila “sẽ không hy sinh sự toàn vẹn lãnh thổ và chủ quyền của mình, vì hiến pháp của chúng tôi không cho phép điều đó”.

Bắc Kinh tuyên bố chủ quyền đối với gần như toàn bộ Biển Đông bất chấp một phán quyết quốc tế cho rằng yêu sách đó không có cơ sở pháp lý.

Trong khi ông Teodoro phát biểu, Bộ Tư lệnh Chiến khu miền Nam của Quân giải phóng Nhân dân ra tuyên bố họ đã “tiến hành các cuộc tuần tra sẵn sàng chiến đấu” trên vùng biển và vùng trời quanh Bãi cạn Scarborough, nơi diễn ra tranh chấp lãnh thổ kéo dài nhiều năm với Philippines.

Tuyên bố cho biết các cuộc tuần tra này “là một đối sách hiệu quả với mọi hành vi xâm phạm quyền lợi và khiêu khích” xung quanh bãi cạn, “một phần lãnh thổ vốn có của Trung Quốc”.

Đối thoại Shangri-La là diễn đàn quốc phòng hàng đầu châu Á, quy tụ các quan chức và học giả an ninh từ hơn 45 quốc gia.

Trái ngược với Nhật Bản và đồng minh Mỹ, Trung Quốc đã cử một phái đoàn cấp thấp hơn, không có Bộ trưởng Quốc phòng Dong Jun tham dự năm thứ hai liên tiếp.

Ông Koizumi cho biết ông “cảm thấy đáng tiếc khi lần này chúng tôi không có cơ hội gặp mặt”.

Tuy nhiên, ông vẫn khẳng định Nhật Bản cam kết duy trì đối thoại với Bắc Kinh.

“Chúng tôi luôn để ngỏ cánh cửa”, ông nói