Nguồn: AFP và Focus | 2026-07-20

SRIHARIKOTA, Ấn Độ -- Công ty phát triển cho biết tên lửa quỹ đạo đầu tiên do tư nhân Ấn Độ chế tạo đã thực hiện chuyến bay đầu tiên vào ngày 18/7, đánh dấu bước tiến quan trọng của quốc gia Nam Á rộng lớn này trong nỗ lực giành thị phần lớn hơn trong nền kinh tế vũ trụ toàn cầu.

Tên lửa Vikram-1 do Skyroot Aerospace chế tạo, được thiết kế để đưa các vệ tinh nhỏ vào quỹ đạo thấp của Trái Đất, đã rời bệ phóng tại Trung tâm Vũ trụ Satish Dhawan ở Sriharikota trong tiếng reo hò vang dội.

Skyroot Aerospace đăng trên mạng xã hội X: "Xin chào vũ trụ, chúng tôi đã đến!" "Chuyến bay thử nghiệm số 1 của Vikram-1 đã hoàn thành sứ mệnh. Vụ phóng đầu tiên của khu vực tư nhân Ấn Độ đã được thực hiện thành công".

Vikram-1 có chiều cao tương đương một tòa nhà 7 tầng và có trọng tải lên tới 350 kg.

Pawan Goenka, Chủ tịch Trung tâm Xúc tiến và Cấp phép Vũ trụ Quốc gia Ấn Độ thuộc chính phủ, cho biết thành tựu này "vượt xa kỳ vọng đối với lần phóng quỹ đạo đầu tiên do một công ty tư nhân Ấn Độ thực hiện".

Thủ tướng Narendra Modi ca ngợi nỗ lực này là "một thời khắc mang tính bước ngoặt trong hành trình chinh phục vũ trụ của Ấn Độ".

Ông Modi nói: "Sự tham gia ngày càng sâu rộng của khu vực tư nhân đang mở ra những lĩnh vực mới và đẩy nhanh tiến trình đổi mới sáng tạo".

Tên lửa này mang theo nhiều loại tải trọng đa dạng, bao gồm một viên kim cương được nuôi cấy trong phòng thí nghiệm và các cánh tay robot có khả năng loại bỏ rác thải vũ trụ.

Những tham vọng vũ trụ của Ấn Độ, được xây dựng trên nền tảng hàng thập kỷ đầu tư của Tổ chức Nghiên cứu Vũ trụ Ấn Độ (ISRO), đã tăng tốc trong những năm gần đây.

Nền kinh tế vũ trụ của nước này -- được định giá khoảng 8,4 tỷ USD -- đã mở rộng nhanh chóng kể từ khi lĩnh vực này mở cửa cho các doanh nghiệp tư nhân tham gia vào năm 2020, và hiện là nơi quy tụ của hơn 400 công ty khởi nghiệp trong lĩnh vực vũ trụ.

'Những tầm cao mới'

Bộ trưởng Ngoại giao S. Jaishankar phát biểu sau vụ phóng: "Tham vọng vũ trụ của Ấn Độ đang vươn lên những tầm cao mới!"

Cựu Chủ tịch ISRO K. Sivan ca ngợi những nỗ lực của các công ty khởi nghiệp trong lĩnh vực vũ trụ, đồng thời cho biết quốc gia này đang chứng kiến "thành quả từ những hạt giống đã được gieo trồng" khi mở cửa lĩnh vực này cho các doanh nghiệp tư nhân tham gia.

Ông nói với AFP: "Đặc biệt với Skyroot, tên lửa là một trong những công nghệ thách thức và phức tạp nhất trong hệ thống vũ trụ... Điều này sẽ tạo động lực cho nhiều người".

Ông Sivan nói thêm rằng "không còn nghi ngờ gì nữa" vụ phóng này sẽ tạo ra tác động trên toàn cầu.

"Nếu một công ty khởi nghiệp Ấn Độ có thể chế tạo một trong những sản phẩm thách thức nhất trong ngành công nghiệp vũ trụ, điều đó sẽ tạo cú hích lớn cho danh tiếng của Ấn Độ trên toàn cầu".

Tham vọng vũ trụ

Năm 2014, Ấn Độ trở thành quốc gia châu Á đầu tiên đưa một tàu vũ trụ vào quỹ đạo quanh Sao Hỏa.

Tháng 8/2023, Ấn Độ trở thành quốc gia thứ tư trên thế giới đưa tàu vũ trụ không người lái hạ cánh xuống Mặt Trăng, sau Nga, Mỹ và Trung Quốc. Chương trình này có tên Chandrayaan ("Tàu Mặt Trăng").

Một sứ mệnh Chandrayaan khác dự kiến được triển khai vào năm 2027 được kỳ vọng sẽ đưa các mẫu vật từ Mặt Trăng trở về Trái Đất, trong khi một tàu quỹ đạo Sao Kim dự kiến được phóng vào năm 2028.

Sứ mệnh nghiên cứu Mặt Trời Aditya của Ấn Độ đang nghiên cứu tầng khí quyển bên ngoài của Mặt Trời và thời tiết không gian.

New Delhi dự báo ngành công nghiệp vũ trụ của nước này sẽ tăng trưởng lên mức 44 tỷ USD vào năm 2033 và 100 tỷ USD vào năm 2040.

Ấn Độ hợp tác với Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Quốc gia Mỹ (NASA), Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA), cùng Pháp, Đức, Italy, Nhật Bản và Saudi Arabia, trong khi Nga hỗ trợ công tác chuẩn bị cho chương trình đưa người vào vũ trụ của nước này.

ISRO đang chuẩn bị cho sứ mệnh vũ trụ có người lái đầu tiên, với chuyến bay thử nghiệm không người lái đầu tiên trong số ba chuyến bay dự kiến diễn ra vào cuối năm 2026.

Chương trình mang tên Gaganyaan, hay "Tàu Bầu Trời", đặt mục tiêu đưa ba phi hành gia Ấn Độ vào quỹ đạo cách Trái Đất 400 km trong thời gian ba ngày.

Trong khuôn khổ công tác chuẩn bị đó, phi công Không quân Ấn Độ Shubhanshu Shukla đã tham gia một sứ mệnh của tàu Dragon do SpaceX vận hành vào năm 2025, trở thành người Ấn Độ đầu tiên đặt chân lên Trạm Vũ trụ Quốc tế.

Theo Thủ tướng Modi, Ấn Độ đặt mục tiêu xây dựng trạm vũ trụ của riêng mình vào năm 2035 và đưa một phi hành gia lên Mặt Trăng vào năm 2040.

Khu vực tư nhân và quốc phòng

Song song với những tham vọng lớn hơn về công nghệ và trí tuệ nhân tạo, ngành công nghiệp vũ trụ tư nhân của Ấn Độ đang phát triển nhanh chóng.

Ngành vũ trụ dân sự và công nghiệp quốc phòng của Ấn Độ có mối liên hệ mật thiết với nhau, trong đó nhiều cơ quan nhà nước và doanh nghiệp tư nhân đồng thời cung ứng cho cả hai lĩnh vực.

Những năng lực đó bao gồm phương tiện phóng, hệ thống đẩy, vệ tinh, thiết bị điện tử và các công nghệ dẫn đường phục vụ các chương trình tên lửa và máy bay không người lái quân sự của Ấn Độ.

ISRO đã nhấn mạnh sự hợp tác với Tổ chức Nghiên cứu và Phát triển Quốc phòng.

Các doanh nghiệp cung cấp hệ thống điện tử hàng không và hệ thống dẫn đường cho ISRO đã hưởng lợi từ sự gia tăng các đơn đặt hàng quân sự.

Khoảng cách với Trung Quốc

Chương trình vũ trụ của Trung Quốc vẫn có quy mô lớn hơn nhiều so với Ấn Độ. Theo Statista, chi tiêu của chính phủ Trung Quốc cho lĩnh vực vũ trụ đã vượt 19 tỷ USD trong năm 2024, trong khi ngân sách của Ấn Độ trong cùng năm chỉ ở mức khoảng 1,1 tỷ USD.

Theo trang theo dõi hoạt động vũ trụ KeepTrack, Trung Quốc đã thực hiện 97 sứ mệnh quỹ đạo trong năm 2025, trong khi truyền thông nhà nước và các nhà phân tích cho biết nước này đặt mục tiêu thực hiện ít nhất 140 vụ phóng trong năm 2026. Trái lại, Ấn Độ chỉ có 5 sứ mệnh quỹ đạo trong năm 2025.

Trong bối cảnh Ấn Độ tìm cách thu hẹp khoảng cách với Trung Quốc trong lĩnh vực vũ trụ và các công nghệ chiến lược khác, nước này đang nỗ lực giảm sự phụ thuộc vào đất hiếm, nam châm và các vật liệu quan trọng khác của Trung Quốc được sử dụng trong vệ tinh, tàu vũ trụ và các hệ thống quốc phòng.

New Delhi đã triển khai các sáng kiến phát triển khai thác trong nước và sản xuất nam châm, đồng thời hợp tác với các đối tác trong liên minh Bộ tứ (Quad) gồm Mỹ, Nhật Bản và Australia nhằm đa dạng hóa chuỗi cung ứng khoáng sản quan trọng.