Theo AFP và Focus | 2025-12-19

ĐÀI BẮC -- Hoa Kỳ đã công bố bán một lô vũ khí quy mô lớn cho Đài Loan trị giá hơn 11 tỷ USD, bao gồm tên lửa tầm trung, pháo tự hành và máy bay không người lái. Công bố này đã khiến Trung Quốc giận dữ. Washington từ lâu đã là nhà cung cấp vũ khí lớn nhất của Đài Loan.

Trong thập kỷ qua, do áp lực quân sự gia tăng từ phía Trung Quốc, Đài Loan đã tăng cường chi tiêu quốc phòng. Mặc dù vậy, chính quyền của ông Donald Trump vẫn thúc giục hòn đảo này cần có thêm hành động để tự bảo vệ mình.

Thương vụ bán vũ khí thứ hai của Mỹ cho Đài Loan trong năm nay

Thương vụ bán vũ khí được công bố vào ngày 18/12, hiện vẫn cần có sự phê chuẩn của Quốc hội, sẽ là lần bán vũ khí thứ hai kể từ khi ông Trump trở lại cầm quyền vào tháng 1, sau thương vụ bán linh kiện trị giá 330 triệu USD vào tháng 11.

Trong các tuyên bố riêng rẽ nhưng có nội dung tương tự, Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết các thương vụ này thúc đẩy "lợi ích kinh tế và an ninh quốc gia của Hoa Kỳ thông qua việc hỗ trợ những nỗ lực liên tục hiện đại hóa lực lượng vũ trang và duy trì năng lực phòng thủ đáng tin cậy của bên tiếp nhận" - Hãng thông tấn AP cho hay.

Các tuyên bố này cho biết: "Các thương vụ được đề xuất sẽ giúp tăng cường an ninh cho bên tiếp nhận và hỗ trợ duy trì ổn định chính trị, cân bằng quân sự và tiến bộ kinh tế trong khu vực".

Theo Bộ Ngoại giao Đài Loan, lô vũ khí mới nhất có quy mô lớn hơn nhiều so với thương vụ đầu tiên, bao gồm Hệ thống Tên lửa Pháo binh Cơ động Cao HIMARS, pháo tự hành, tên lửa chống tăng, máy bay không người lái và các trang thiết bị khác.

Bộ này cho biết, thương vụ bán vũ khí thứ hai cho Đài Loan của chính quyền hiện nay một lần nữa thể hiện "cam kết vững chắc của Hoa Kỳ đối với an ninh của Đài Loan".

Trong tuyên bố ngày 18/12, Bộ Quốc phòng Đài Loan cảm ơn Hoa Kỳ về thương vụ bán vũ khí, cho biết nó sẽ giúp hòn đảo này duy trì "năng lực tự vệ ở mức cần thiết". Bộ này nhấn mạnh rằng việc tăng cường phòng thủ của Đài Loan "là nền tảng để duy trì hòa bình và ổn định trong khu vực".

Phản ứng giận dữ từ Bắc Kinh

Bắc Kinh ngay lập tức lên tiếng phản đối thông báo bán vũ khí này.

"Trung Quốc yêu cầu Hoa Kỳ tuân thủ nguyên tắc một Trung Quốc… và ngay lập tức chấm dứt hành động nguy hiểm là trang bị vũ khí cho Đài Loan" - người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Quách Gia Côn tuyên bố.

Bắc Kinh tuyên bố Đài Loan là một phần lãnh thổ của mình và đã đe dọa sử dụng vũ lực để chiếm hòn đảo tự trị này.

Quy mô tiềm năng của thương vụ này ngang ngửa với gói 18 tỷ USD được phê duyệt dưới thời cựu Tổng thống Mỹ George W. Bush vào năm 2001, mặc dù gói đó cuối cùng đã bị giảm sau các cuộc đàm phán thương mại.

Bush đã bán tổng cộng vũ khí trị giá 15,6 tỷ USD cho Đài Loan trong tám năm tại nhiệm.

Trong nhiệm kỳ đầu của ông Trump (2017–2021), Hoa Kỳ phê chuẩn các thương vụ bán vũ khí trị giá 10 tỷ USD cho Đài Loan, bao gồm 8 tỷ USD cho máy bay chiến đấu.

Quốc hội nhiều khả năng sẽ phê chuẩn

Thương vụ vũ khí mới nhất dự đoán sẽ sớm được Quốc hội Mỹ phê chuẩn do có sự đồng thuận của lưỡng đảng đối với vấn đề quốc phòng của Đài Loan.

Đài Loan duy trì việc phát triển ngành công nghiệp quốc phòng của riêng mình. Tuy nhiên, nếu xảy ra xung đột với Trung Quốc, hòn đảo này sẽ bị lép vế nghiêm trọng về tiềm lực quân sự và do đó vẫn phụ thuộc nhiều vào vũ khí của Mỹ.

Sau những áp lực từ Hoa Kỳ, chính phủ của Tổng thống Đài Loan Lại Thanh Đức đã cam kết tăng cường chi tiêu quốc phòng lên mức hơn 3% GDP vào năm tới và 5% vào năm 2030.

Chính phủ Đài Loan hiện nay cũng dự kiến xin tới 1.000 tỷ Đài tệ (tương đương 31,7 tỷ USD) ngân sách đặc biệt để nâng cấp hệ thống phòng không của hòn đảo này và tăng cường năng lực sản xuất cũng như dự trữ đạn dược.

Các đề xuất chi tiêu quốc phòng này cần có sự ủng hộ của quốc hội hiện do phe đối lập kiểm soát trước khi chúng có thể được triển khai.

Trung Quốc triển khai máy bay chiến đấu và tàu chiến xung quanh Đài Loan gần như hàng ngày, điều mà các nhà phân tích mô tả là các hoạt động "vùng xám" — các chiến thuật mang tính cưỡng bức, o ép nhưng chưa đến mức gây ra chiến tranh.

Bộ Quốc phòng Đài Loan cho biết trong 24 giờ kết thúc sáng 18/12, có 40 máy bay quân sự Trung Quốc, gồm chiến đấu cơ, trực thăng và máy bay không người lái, cùng tám tàu hải quân, được phát hiện quanh Đài Loan.

Vào ngày 16/12, tàu sân bay thứ ba và mới nhất của Bắc Kinh, Phúc Kiến, đã đi qua eo biển Đài Loan, theo thông tin từ Đài Bắc.