Nguồn: AFP và Focus | 2026-04-02

ĐÀI BẮC, Đài Loan -- Một thượng nghị sĩ Mỹ khẳng định việc Đài Loan phê chuẩn gói chi tiêu quốc phòng đặc biệt là "rất quan trọng", trong bối cảnh Washington gia tăng áp lực đối với hòn đảo dân chủ này trong việc đầu tư nhiều hơn vào quân sự.

Phát biểu này được đưa ra hôm 30/3, trong chuyến thăm hai ngày tới Đài Bắc của một phái đoàn nghị sĩ lưỡng đảng gồm bốn thượng nghị sĩ của Mỹ, do Thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa John Curtis và Thượng nghị sĩ đảng Dân chủ Jeanne Shaheen dẫn đầu, nhằm củng cố các mối liên minh trong khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Các nhà lập pháp Đài Loan đang bất đồng ý kiến trong việc chi bao nhiêu tiền để tăng cường khả năng phòng thủ trước một cuộc tấn công tiềm tàng từ Trung Quốc, nước vẫn luôn khẳng định hòn đảo này là một phần lãnh thổ của mình và đe dọa chiếm đóng bằng vũ lực.

Đảng Dân chủ Tiến bộ (DPP) của Tổng thống Đài Loan Lại Thanh Đức và hai đảng đối lập, hiện đang kiểm soát quốc hội, đang "tắc" trong các cuộc đàm phán sau khi xem xét các đề xuất ngân sách trái ngược nhau vào tuần trước và không đạt được đồng thuận.

Trong chuyến thăm này, Thượng nghị sĩ Curtis phát biểu tại Đài Bắc rằng: "Việc thông qua gói ngân sách quốc phòng đặc biệt rất quan trọng đối với tôi và các đồng nghiệp của tôi ở Washington, DC".

Ông Curtis nói sau cuộc gặp của các thượng nghị sĩ với Tổng thống Lại: “Chúng tôi muốn đảm bảo rằng khi chúng tôi đầu tư vào khu vực này, các bạn cũng đang đầu tư và chúng ta đồng hành cùng nhau”.

Trong cuộc họp báo tại Văn phòng Tổng thống Đài Loan, Thượng nghị sĩ Shaheen nhận định: “Hòa bình và ổn định ở eo biển Đài Loan là điều cần thiết đối với nền kinh tế toàn cầu và sự thịnh vượng chung của chúng ta”, trong khi ông Curtis lại nhấn mạnh “hòa bình thông qua sức mạnh”, theo CNA Đài Loan.

Chính phủ Tổng thống Lại Thanh Đức đã đề xuất gói chi tiêu 1,25 nghìn tỷ Đài tệ (39 tỷ USD) trong 8 năm cho các thương vụ mua sắm quốc phòng quan trọng, gồm cả việc mua vũ khí Mỹ. Trong khi đó, đảng đối lập Quốc dân đảng (KMT) chỉ muốn phân bổ 380 tỷ Đài tệ (11,9 tỷ USD) cho vũ khí của Mỹ với tùy chọn mua thêm.

Hiện cả KMT và DPP đều cho thấy sự sẵn sàng nhượng bộ so với lập trường ban đầu.

Dưới sức ép đang gia tăng từ Mỹ, quốc gia ủng hộ an ninh chính của Đài Loan, một số nghị sĩ KMT đang cố gắng thúc đẩy gói ngân sách cao hơn đáng kể so với đề xuất trước đó của đảng này. Điều này cho thấy có sự chia rẽ nội bộ về vấn đề quốc phòng.

Trong khi đó, vào tuần trước, nghị sĩ cấp cao của DPP, ông Wang Ting-yu, nói với AFP rằng, đảng cầm quyền có thể sẽ chấp thuận gói ngân sách 900 tỷ Đài tệ (28,1 tỷ USD) thay vì con số 1,25 nghìn tỷ Đài tệ lúc đầu - nếu đảng đối lập không giới hạn ngân sách dành cho vũ khí Mỹ.

Sự ủng hộ của Mỹ 'mạnh mẽ và bền vững'

Bà Shaheen tuyên bố, sự ủng hộ của Mỹ đối với Đài Loan "vẫn luôn mạnh mẽ và bền vững".

Trong chuyến thăm hai ngày này, phái đoàn đã đến thăm Viện Khoa học và Công nghệ Quốc gia Chung Sơn ở Đào Nguyên để tham quan các máy bay không người lái và thiết bị quân sự đang trong quá trình phát triển.

Đài Loan đã chi đến con số hàng tỷ để nâng cấp hệ thống phòng vệ. Hòn đảo này vẫn có ngành công nghiệp quốc phòng riêng nhưng sẽ bị Trung Quốc áp đảo về hỏa lực nếu có xung đột. Đài Loan vẫn phụ thuộc không nhỏ vào lượng vũ khí Mỹ bán ra.

Tháng 3 vừa qua, quốc hội Đài Loan đã bật đèn xanh cho chính phủ ký kết các thỏa thuận với Mỹ về bốn thương vụ mua vũ khí, dù ngân sách cho những vũ khí này và các loại khác vẫn cần được phê duyệt.

Các vũ khí này - pháo tự hành M109A7, tên lửa chống tăng Javelin, tên lửa TOW 2B và hệ thống pháo phản lực cơ động cao (HIMARS) - chiếm gần 9 tỷ USD trong gói vũ khí trị giá 11,1 tỷ USD mà Washington công bố vào tháng 12 năm ngoái.

Hôm 30/3, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng Đài Loan Hsu Szu-chien đã kêu gọi chính phủ Mỹ "đẩy nhanh quá trình thông báo" đối với các đề nghị bán vũ khí còn lại của Đài Loan để hỗ trợ "nỗ lực của chúng tôi trong việc đảm bảo kinh phí cho gói ngân sách quốc phòng đặc biệt".

Theo Đạo luật Quan hệ Đài Loan, Quốc hội Mỹ có nghĩa vụ phải cung cấp vũ khí cho nền dân chủ tự trị này vì mục đích phòng vệ.

Hồi tháng 2, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố ông sẽ sớm quyết định liệu có cung cấp thêm vũ khí cho Đài Loan hay không.

Truyền thông quốc tế đưa tin, sau Đài Loan, đoàn thượng nghị sĩ Mỹ đã có chuyến thăm Nhật Bản và Hàn Quốc nhằm thắt chặt các mối quan hệ đồng minh trong khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.