Tác giả: Chelsea Robin | 2026-03-13

Giới chức cho biết lực lượng Mỹ đã thể hiện năng lực hàng hải tiên tiến, sức bền cực cao và tầm với toàn cầu trong vụ chặn bắt ba tàu chở dầu vận chuyển dầu bất hợp pháp từ biển Ca-ri-bê đến Ấn Độ Dương vào tháng trước.

Trong vụ việc gần đây nhất, quân đội Mỹ đã bắt giữ Bertha, một tàu chở dầu thô siêu lớn thuộc diện bị trừng phạt của Mỹ vì vận chuyển trái phép dầu của Iran và Venezuela.

S&P Global ngày 24/2 cho biết vụ bắt giữ này là vụ chặn bắt tàu chở dầu thứ 10 trên toàn cầu kể từ tháng 12 năm ngoái và có thể “báo hiệu sự giám sát chặt chẽ hơn đối với các tàu chở dầu thô từ các quốc gia bị trừng phạt".

Theo các bản tin, những chiến dịch tương tự trước đó đã diễn ra tại vùng Ca-ri-bê và Bắc Đại Tây Dương.

Theo dõi toàn cầu

Theo các báo cáo vận tải biển của công ty dầu khí quốc doanh Venezuela PDVSA, tàu Bertha rời Venezuela vào đầu tháng 1, chở theo 1,9 triệu thùng dầu nặng Merey.

Theo một bài đăng trên mạng xã hội hôm 24/2 của Bộ Chiến tranh Mỹ, con tàu đã vi phạm “vòng phong tỏa” của Washington tại Ca-ri-bê đối với các tàu chở dầu bị trừng phạt. “Từ Ca-ri-bê đến Ấn Độ Dương, chúng tôi đã theo dõi và chặn nó”, bộ này cho biết thêm.

Bộ Chiến tranh cho biết Mỹ đã thực thi “quyền kiểm tra”, ngăn chặn trên biển và lên tàu Bertha mà không xảy ra sự cố trong khu vực trách nhiệm của Bộ Tư lệnh Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương của Mỹ (INDOPACOM) sau khi con tàu tìm cách né tránh việc thực thi pháp luật.

Theo Lầu Năm Góc trong một bài đăng trên mạng xã hội, Bertha là tàu chở dầu bất hợp pháp thứ ba bị bắt giữ tại Ấn Độ Dương trong tháng trước, đồng thời cho biết: “Ba con tàu đã bỏ chạy và giờ cả ba đều đã bị bắt”.

Lực lượng INDOPACOM đã chặn bắt tàu Aquilla II ngày 9/2, tiếp theo là Veronica III ngày 15/2. Cả hai tàu đều nằm trong danh sách trừng phạt của Bộ Tài chính Mỹ.

Theo Reuters, lực lượng Mỹ đã theo dõi Aquila II hơn 30 ngày khi con tàu băng qua biển Ca-ri-bê, Đại Tây Dương và vùng biển quanh Cape of Good Hope trước khi tiến vào khu vực hoạt động của INDOPACOM. Veronica III và Bertha đi theo các tuyến đường tầm xa tương tự sau khi rời Venezuela vào đầu tháng 1.

Tầm với tác chiến

Các chiến dịch này cho thấy sự phối hợp giữa các bộ tư lệnh Mỹ khi các tàu di chuyển từ Ca-ri-bê vào khu vực hoạt động của INDOPACOM.

Các vụ chặn bắt cũng làm nổi bật năng lực vượt ra ngoài các hoạt động tuần tra hàng hải truyền thống. “Không quốc gia nào khác có tầm với toàn cầu, sức bền hay ý chí để thực thi các lệnh trừng phạt ở khoảng cách này”, Bộ Chiến tranh đăng trên mạng xã hội. Lực lượng Mỹ đã giám sát đồng thời nhiều tàu bị trừng phạt trong nhiều tuần khi chúng vận chuyển dầu thô bất hợp pháp qua các vùng biển quốc tế trong lúc cố tránh bị phát hiện.

Các tàu chở dầu tham gia né tránh trừng phạt thường tìm cách che giấu hành trình bằng cách tắt thiết bị phát đáp của Hệ thống Nhận dạng Tự động (AIS), thay đổi danh tính, chuyển đổi đăng ký tàu hoặc thực hiện chuyển hàng từ tàu sang tàu để che giấu nguồn gốc hàng hóa.

Để đối phó với các chiến thuật đó, Mỹ dựa vào mạng lưới tình báo, giám sát vệ tinh và máy bay tuần tra hàng hải có khả năng duy trì tiếp xúc bằng mắt thường và radar với các tàu hoạt động “tắt tín hiệu” trên quãng đường dài.

Để theo dõi các tàu này, Mỹ đã thể hiện năng lực nhắm mục tiêu và tình báo đa miền. Họ sử dụng P-8A Poseidon, loại máy bay tuần tra hàng hải và chống ngầm tầm xa, để duy trì liên lạc và dẫn đường cho các đội lên tàu khi các tàu này tiến vào khu vực trách nhiệm của INDOPACOM.

Sự sụp đổ đột ngột của mô hình “hạm đội bóng tối”

Sự thay đổi này dường như được thúc đẩy bởi khuôn khổ mới đối với Venezuela của Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài (OFAC) thuộc chính phủ Mỹ. Sau khi nhà lãnh đạo độc tài Nicolás Maduro bị lật đổ hồi tháng 1, Washington đã nới lỏng các hạn chế đối với việc vận chuyển dầu Venezuela. Sự thay đổi chính sách này đã làm giảm động lực sử dụng các tàu chở dầu bất hợp pháp.

Kết hợp với chiến dịch thực thi pháp luật trên biển của Washington, chính sách mới đã cơ bản vô hiệu hóa giai đoạn chuyển giao trong chuỗi cung ứng bất hợp pháp. Mặc dù các tàu như Bertha đã cố rời đi vào đầu tháng 1, mô hình “hạm đội bóng tối” kể từ đó đã “sụp đổ đột ngột”, Windward cho biết, và lưu ý rằng “không một tàu chở dầu nào trong hạm đội bóng tối đã vận chuyển thành công” hàng hóa tới điểm đến cuối cùng kể từ giữa tháng 12.

Hoạt động giám sát dựa trên trí tuệ nhân tạo (AI) đã hỗ trợ nỗ lực này. Windward, đơn vị cung cấp tình báo hàng hải dựa trên AI cho Bộ Chiến tranh và các cơ quan khác, cho biết khoảng 100 tàu chở dầu đã vận chuyển dầu thô Venezuela trước giữa tháng 12/2025, trong đó khoảng 40% thuộc diện trừng phạt, nhưng áp lực từ công tác thực thi pháp luật đã làm gián đoạn mạnh mẽ hoạt động buôn bán này.

Thực thi của các đối tác

Nỗ lực của Mỹ diễn ra đồng thời với sự gia tăng hợp tác khu vực. Reuters ngày 17/2 đưa tin Ấn Độ đã bắt giữ ba tàu chở dầu bị Mỹ trừng phạt có liên hệ với Iran và tăng cường giám sát hàng hải để hạn chế thương mại bất hợp pháp.

Theo báo cáo, tuần duyên Ấn Độ đã triển khai khoảng 55 tàu và ít nhất 10 máy bay để duy trì giám sát thường xuyên các vùng biển của mình và ngăn việc vùng biển Ấn Độ bị sử dụng cho các hoạt động chuyển hàng từ tàu sang tàu nhằm ngụy trang nguồn gốc hàng hóa.

“Vùng biển quốc tế không phải là nơi trú ẩn cho các đối tượng bị trừng phạt”, Lầu Năm Góc viết trên mạng xã hội. “Bằng đường bộ, đường không hay đường biển, lực lượng của chúng tôi sẽ tìm thấy các người và thực thi công lý”.