Nguồn: Focus và AFP | 2026-04-23

WASHINGTON -- Bộ Chiến tranh Mỹ cho biết, lực lượng Mỹ đã ập lên kiểm tra chở dầu M/T Tifani có liên quan đến Iran, hiện trong danh sách bị trừng phạt, ở Ấn Độ Dương, cho thấy một phần trong nỗ lực của Washington trong việc chống lại các mạng lưới hỗ trợ Iran.

"Trong đêm, lực lượng Mỹ đã thực hiện quyền kiểm tra, ngăn chặn trên biển và ập lên kiểm tra tàu M/T Tifani, một con tàu không quốc tịch đang bị trừng phạt, mà không xảy ra sự cố nào trong khu vực thuộc trách nhiệm của INDOPACOM", Bộ này thông báo trên mạng xã hội X hôm 21/4.

INDOPACOM là tên viết tắt Bộ Tư lệnh Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương của Mỹ, chịu trách nhiệm giám sát một khu vực rộng lớn gồm Thái Bình Dương và Ấn Độ Dương.

Vị trí chính xác của hoạt động nói trên không được thông tin cụ thể. Theo công ty tình báo Vanguard Tech, Tifani là một "tàu chở dầu mang cờ Botswana", và đã bị giữ lại trong khu vực Ấn Độ Dương. Tín hiệu cuối cùng của con tàu được ghi nhận vào ngày 21/4, ở giữa Sri Lanka và eo biển Malacca, theo trang web theo dõi hành trình Marine Traffic.

"Vùng biển quốc tế không phải là nơi ẩn náu cho những con tàu bị trừng phạt", Lầu Năm Góc cho biết trên trang mạng xã hội của mình, kèm theo đoạn video cho thấy các trực thăng bay phía trên một tàu chở dầu lớn màu cam sáng.

Lầu Năm Góc tuyên bố: "Như chúng tôi đã khẳng định rõ ràng, chúng tôi sẽ theo đuổi các nỗ lực thực thi pháp luật hàng hải toàn cầu để cắt đứt các mạng lưới bất hợp pháp và ngăn chặn những tàu trong danh sách bị trừng phạt đang cung cấp hỗ trợ vật chất cho Iran - dù các tàu này hoạt động ở bất cứ đâu".

Rủi ro từ đội tàu bóng đêm

Theo công ty tình báo năng lượng Kpler, ngày 5/4, con tàu này đã bốc khoảng hai triệu thùng dầu thô tại đảo Kharg của Iran và băng qua eo biển Hormuz hôm 9/4. Tín hiệu theo dõi cho thấy nó đang hướng về Singapore.

Thông tin về hoạt động này được công bố chỉ vài giờ trước khi thoả thuận ngừng bắn dự kiến ban đầu giữa Mỹ và Iran hết hạn - thời hạn mà ông Trump đã thông báo trong một bài đăng trên mạng xã hội rằng, ông sẽ gia hạn theo yêu cầu của Pakistan cho đến khi các cuộc đàm phán giữa hai nước kết thúc.

Tàu chở dầu này được cho là một trong số những con tàu có tên gọi "đội tàu bóng đêm". Đội tàu này thực hiện các chuyến đi liên tục giữa vịnh Ba Tư và vùng biển ngoài khơi Malaysia và Singapore, nơi việc chuyển hàng từ tàu này sang tàu khác vẫn thường được sử dụng để che giấu nguồn gốc hàng hóa và né các lệnh trừng phạt.

Fox News, dẫn nguồn tin tình báo quân sự Ukraine, cho biết tàu Tifani đã tham gia vào "hoạt động bóng đêm" gần Singapore và từng có động thái tắt Hệ thống Nhận dạng Tự động (AIS) trước đây.

Các hành vi kiểu này, được hiểu là động thái "cắt đứt liên lạc hoàn toàn", có thể làm gia tăng các nguy cơ hàng hải bởi vì Tổ chức Hàng hải Quốc tế yêu cầu các tàu có trọng tải trên 300 tấn trên các hải trình quốc tế phải luôn duy trì hoạt động của AIS.

Thực thi trên toàn cầu

Ngày 16/4, Tướng Dan Caine, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ, trả lời phóng viên tại Lầu Năm Góc rằng, trách nhiệm của lực lượng Mỹ ở các lĩnh vực khác là "sẽ tích cực truy bắt bất cứ tàu nào mang cờ Iran hoặc mọi con tàu tìm cách cung cấp hỗ trợ vật chất cho Iran".

Ông nhấn mạnh rằng Thái Bình Dương là khu vực ưu tiên và khẳng định Mỹ sẽ chặn những con tàu đã khởi hành trước khi lệnh phong tỏa chính thức có hiệu lực bên ngoài eo biển Hormuz.

Lầu Năm Góc cũng có một thông báo riêng xác định phạm vi hàng hóa bị tịch thu, bao gồm tất cả các tàu thương mại "dù ở bất cứ đâu". Thông báo tuyên bố "hàng hóa được vận chuyển đến cho quân địch và có thể được sử dụng trong xung đột vũ trang" thì "sẽ bị giữ ở bất cứ nơi nào bên ngoài lãnh thổ trung lập".

Theo báo cáo của Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ, đã có 27 tàu tìm cách vào hoặc ra khỏi các cảng của Iran bị buộc phải quay lại trong tuần qua kể từ khi áp đặt lệnh phong tỏa bên ngoài eo biển Hormuz.

Lầu Năm Góc đã xếp loại tàu Tifani là "không quốc tịch" dù tàu này treo cờ Botswana. Tháng 7 năm ngoái, Bộ Ngoại giao Mỹ thông báo, ENSA Ship Management, công ty có liên quan đến Tifani, đã bị đưa vào danh sách đen vì "cố ý tham gia vào giao dịch quan trọng liên quan đến việc mua, tiếp nhận, bán, vận chuyển hoặc tiếp thị dầu mỏ hoặc các sản phẩm dầu mỏ từ Iran".

Có xu hướng mở rộng

Chiến dịch duy trì thực thi pháp luật của Washington khiến mô hình "đội tàu bóng đêm" "bỗng nhiên sụp đổ", theo báo cáo của công ty tình báo hàng hải Windward hồi tháng 2, khi không một tàu chở dầu nào của đội tàu này chuyển hàng thành công đến điểm đến cuối cùng kể từ giữa tháng 12.

Ấn Độ cũng đẩy mạnh việc thực thi pháp luật, giữ 3 tàu chở dầu trong danh sách bị trừng phạt của Mỹ có liên quan đến Iran hồi tháng 2 và triển khai khoảng 55 tàu tuần tra bờ biển và ít nhất 10 máy bay để ngăn chặn việc sử dụng vùng biển của nước này cho các hoạt động chuyển hàng giữa các tàu nhằm che giấu nguồn gốc hàng hóa.

Vụ giữ tàu Tifani cho thấy hoạt động kiểm soát nói trên đã mở rộng sang vùng biển mà INDOPACOM chịu trách nhiệm giám sát, phản ánh nỗ lực lớn hơn của Washington để chống lại hoạt động vận chuyển liên quan đến Iran. Bộ Chiến tranh thông báo Bộ này "sẽ tiếp tục ngăn chặn việc tự do hoạt động của các tác nhân bất hợp pháp và các tàu có liên quan" trên biển.