Tác giả: Chelsea Robin | 2026-06-03

Trong một màn trình diễn mang tính bước ngoặt của hệ thống Năng lực Tầm trung Typhon, quân đội Mỹ và Philippines đã tiến hành vụ bắn thử tên lửa hành trình Tomahawk đầu tiên từ lãnh thổ Philippines, phát đi tín hiệu về cam kết sâu sắc hơn đối với năng lực răn đe chung trong khu vực.

Đại tá Thủy quân lục chiến Philippines Dennis Hernandez, người phát ngôn của Quân đội Philippines tại cuộc tập trận Balikatan 2026, phát biểu với các phóng viên rằng tên lửa đã được phóng từ một hệ thống Typhon đặt tại sân bay Tacloban vào ngày 5/5 bởi Lực lượng Đặc nhiệm Đa miền số 1 thuộc Lục quân Mỹ và Trung đoàn Pháo binh thuộc Lục quân Philippines.

Vụ phóng chính xác

Khoảng một giờ sau khi được phóng, tên lửa đã đánh trúng mục tiêu tại Fort Magsaysay ở Laur, tỉnh Nueva Ecija. Đại tá Dennis Hernandez thuộc Thủy quân lục chiến Philippines cho biết quả đạn không mang theo đầu nổ, vì mục đích của đợt thử nghiệm này là để xác thực độ chính xác chứ không phải khả năng công phá.

Đại tá Hernandez chia sẻ với tờ Defense News: "Tên lửa có độ chính xác rất cao. Hãy cứ hình dung rằng nếu bạn muốn bắn trúng một ô cửa sổ từ khoảng cách xa, nó sẽ bay thẳng vào đúng ô cửa sổ đó".

Trong khuôn khổ cuộc tập trận Balikatan 2026, vụ phóng tên lửa này đã hỗ trợ cuộc diễn tập cơ động đường bộ ban đêm của Sư đoàn Bộ binh số 25 tại Fort Magsaysay.

Hơn 17.000 quân nhân từ Mỹ, Philippines, Australia, Canada, Pháp, Nhật Bản và New Zealand đang tham gia các cuộc tập trận năm nay.

Tầm với tác chiến

Tomahawk là tên lửa hành trình cận âm, tầm xa, có khả năng tấn công các mục tiêu ở khoảng cách trên 1.500 km, trong khi các biến thể mới hơn có tầm bắn vượt 1.800 km. Nhờ duy trì quỹ đạo bay ở độ cao chỉ từ 30 đến 50 mét so với mặt đất, tên lửa này có thể tránh bị radar phát hiện một cách hiệu quả.

Theo Army Recognition, các biến thể Tomahawk đời sau được tích hợp liên kết dữ liệu hai chiều, cho phép thay đổi mục tiêu trong khi đang bay, giúp lực lượng vận hành điều chỉnh điểm ngắm của tên lửa sau khi phóng nếu tình hình tác chiến có sự thay đổi.

Hệ thống Năng lực Tầm trung Typhon đóng vai trò là bệ phóng cơ động trên mặt đất cho loại tên lửa này. Đây là một phần trong chương trình hiện đại hóa năng lực tấn công chính xác tầm xa của Lục quân Mỹ, nhằm lấp đầy khoảng cách giữa tầm bắn tối đa 500 km của Tên lửa Tấn công Chính xác và tầm bắn 3.500 km của Vũ khí Siêu thanh Tầm xa.

Theo các quan chức Lục quân Mỹ, khi được triển khai tại Luzon, các tên lửa Typhon có thể khống chế toàn bộ Eo biển Luzon -- tuyến đường kết nối huyết mạch giữa Biển Philippines và Biển Đông -- đồng thời đưa vùng ven biển Trung Quốc vào tầm bắn.

Tín hiệu chiến lược

Các nhà phân tích nhận định rằng cuộc thử nghiệm bắn đạn thật này là một "thời điểm bước ngoặt", hứa hẹn sẽ "tái định hình" cán cân quyền lực trên Biển Đông. Trang Defence Security Asia đưa tin: "Xét trên quan điểm địa chính trị, sự kiện bắn đạn thật này gửi đi một tín hiệu chiến lược đầy tính toán nhưng không thể nhầm lẫn rằng Manila đang từng bước chuyển từ tư thế phòng thủ lãnh thổ thuần túy sang một cơ cấu răn đe đồng minh tích hợp hơn, được định hình chặt chẽ theo học thuyết tác chiến Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương đang phát triển của Mỹ".

Một phát ngôn viên của Bộ Tư lệnh Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương của Mỹ nói với Janes rằng các năng lực tác chiến trên bộ trong khuôn khổ Balikatan được "thiết kế nhằm tăng cường năng lực và sự sẵn sàng chiến đấu phối hợp", đồng thời thể hiện "sự hỗ trợ bền vững" dành cho các đối tác trong khu vực để đảm bảo "hòa bình và thịnh vượng cho khu vực".

Hiện diện trong khu vực

Dấu ấn hiện diện của hệ thống Typhon trong khu vực đã mở rộng nhanh chóng kể từ lần đầu tiên được triển khai tại Philippines vào tháng 4/2024, tiếp đó là màn ra mắt công khai được chú ý rộng rãi trên lãnh thổ Nhật Bản trong khuôn khổ Cuộc tập trận Resolute Dragon 2025.

Mặc dù hệ thống này không khai hỏa trong thời gian triển khai tại Nhật Bản từ ngày 11 đến 25/9, sự hiện diện của nó đã phát đi tín hiệu về một sự thay đổi đáng kể trong cấu trúc phòng thủ tích hợp của khu vực.

Đại tá Lục quân Mỹ Wade Germann chia sẻ với các phóng viên tại một căn cứ không quân ở Iwakuni trong cuộc tập trận Resolute Dragon: "Đây là hệ thống đặt trên xe tải và kéo bằng rơ-moóc, có khả năng triển khai tại các vị trí có địa hình hiểm trở và khắc nghiệt".

Một người phát ngôn của Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản đã chia sẻ với hãng tin AFP rằng: "Năng lực răn đe các cuộc tấn công vũ trang có thể được tăng cường khi môi trường an ninh xung quanh Nhật Bản đang ngày càng trở nên nghiêm trọng".

Cả Philippines và Nhật Bản đều coi hệ thống Typhon là khí tài thiết yếu để răn đe và phòng thủ lãnh thổ, đặc biệt trong bối cảnh Bắc Kinh đã gia tăng áp lực quân sự trên khắp khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Bằng việc cung cấp năng lực phản kích cơ động trên mặt đất, hệ thống này cho phép cả hai quốc gia triển khai sức mạnh từ các quần đảo của mình vào các tuyến đường hàng hải đang có tranh chấp.

Manila đã nhấn mạnh yêu cầu chiến lược này vào tháng 12, khi xác nhận kế hoạch mua đứt hệ thống nhằm bảo vệ các lợi ích hàng hải có chủ quyền của mình.

Trung Quốc phản đối

Trung Quốc đã nhiều lần phản đối sự hiện diện của bệ phóng Typhon tại Philippines và Nhật Bản, viện dẫn năng lực tấn công tầm xa của hệ thống này -- đặc biệt là khi được trang bị tên lửa Tomahawk.

Trong cuộc họp báo ngày 5/5, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lâm Kiến cho rằng việc triển khai hệ thống Typhon có thể gây mất ổn định an ninh khu vực và tiềm ẩn nguy cơ thúc đẩy một cuộc chạy đua vũ trang, đồng thời lưu ý rằng Trung Quốc "bày tỏ sự bất bình mạnh mẽ và kiên quyết phản đối điều này".

Ngược lại, cả Philippines và Nhật Bản đều cho rằng hệ thống Typhon do Mỹ sản xuất là một nhu cầu thiết yếu đối với ổn định khu vực. Bằng cách tăng cường năng lực răn đe chung và phòng thủ lãnh thổ, hệ thống này đóng vai trò như một đối trọng quan trọng trước áp lực quân sự ngày càng gia tăng của Bắc Kinh trên khắp khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.