Tác giả: Liz Lagniton | 2026-07-14

Canada đã tái khẳng định sự ủng hộ đối với phán quyết trọng tài về Biển Đông năm 2016, đồng thời nâng cấp quan hệ với Philippines lên Đối tác Chiến lược, qua đó nhấn mạnh sự đồng thuận ngày càng tăng giữa hai nước trong việc duy trì trật tự hàng hải dựa trên luật lệ tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Trong chuyến thăm Canada của Tổng thống Ferdinand Marcos Jr. vào đầu tháng 7, ông cùng Thủ tướng Mark Carney đã cam kết tăng cường hợp tác trong các lĩnh vực quốc phòng, an ninh hàng hải và gắn kết kinh tế.

Quan hệ Đối tác Chiến lược đưa Canada trở thành đối tác chiến lược mới nhất của Philippines, gia nhập nhóm các nước gồm Nhật Bản, Australia, Hàn Quốc, Ấn Độ và Việt Nam.

Canada là một trong số ngày càng nhiều đối tác của Philippines công khai tái khẳng định phán quyết của tòa trọng tài ngày 12/7/2016, trong bối cảnh Manila tăng cường hợp tác quốc phòng với các quốc gia cùng chí hướng.

Phát biểu sau cuộc hội đàm với Tổng thống Marcos tại Vancouver ngày 2/7, Thủ tướng Carney tái khẳng định sự ủng hộ của Canada đối với phán quyết của Tòa Trọng tài Thường trực. Phán quyết này đã bác bỏ các yêu sách hàng hải bao trùm của Trung Quốc trên Biển Đông theo Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển (UNCLOS).

Thủ tướng Carney khẳng định: "Chúng tôi hoàn toàn ủng hộ và kiên quyết hậu thuẫn phán quyết năm 2016 có liên quan trực tiếp đến vùng biển và các hoạt động của Philippines".

Theo ông, lập trường của Canada phản ánh vai trò mà các cường quốc tầm trung có thể đảm nhiệm trong việc củng cố trật tự quốc tế dựa trên luật lệ thông qua hợp tác chặt chẽ hơn với các đối tác đáng tin cậy.

Quan hệ Đối tác Chiến lược

Tổng thống Marcos hoan nghênh việc Ottawa tiếp tục ủng hộ phán quyết cũng như trật tự hàng hải dựa trên luật lệ.

Ông cảm ơn Canada vì đã ủng hộ lập trường của Philippines về Biển Đông, đồng thời cho biết Ottawa luôn thể hiện sự "ủng hộ mạnh mẽ và nhất quán" đối với trật tự dựa trên luật lệ theo Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển và coi phán quyết trọng tài là "chung thẩm và có giá trị ràng buộc pháp lý".

Hai nhà lãnh đạo cam kết tăng cường hợp tác quốc phòng, tiếp nối một loạt thỏa thuận đã được hai bên ký kết trong hai năm qua.

Tổng thống Marcos phát biểu: "Chúng tôi nhận thấy rằng hợp tác quốc phòng và an ninh vững chắc là nền tảng tạo nên đà phát triển mạnh mẽ trong quan hệ giữa hai nước".

Thủ tướng Carney cho biết Canada dự kiến sẽ sớm phê chuẩn hiệp định về lực lượng thăm viếng. Nếu được phê chuẩn, hiệp định sẽ tạo khuôn khổ pháp lý để lực lượng vũ trang hai nước tiến hành thêm nhiều hoạt động huấn luyện, tập trận chung và các hoạt động hợp tác quân sự khác.

Ông Carney nói: "Quan hệ đó cần được đặt trên nền tảng và được củng cố bằng an ninh chung. Đó là lý do chúng tôi đang tăng cường hợp tác trong lĩnh vực an ninh hàng hải và các hoạt động quân sự đa quốc gia".

Hai chính phủ nhất trí tăng cường hợp tác hàng hải sau khi tổ chức Đối thoại Hàng hải đầu tiên vào đầu năm nay. Ông Marcos đánh giá sự hiện diện ngày càng tăng của Canada tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương là "một động lực tích cực cho hòa bình, ổn định và thịnh vượng của khu vực".

Hai nhà lãnh đạo cũng thảo luận về chương trình Phát hiện Tàu Tắt tín hiệu (Dark Vessel Detection - DVD) của Canada, chương trình đã góp phần nâng cao năng lực nhận thức tình hình trên biển của Philippines. Tổng thống Marcos cho biết ông đã "bày tỏ sự quan tâm sâu sắc đến việc tiếp tục triển khai chương trình DVD tại vùng biển Philippines".

Ông nói rằng các quốc gia có chung các giá trị cần tiếp tục hợp tác để ứng phó với những thách thức an ninh đang diễn biến, đồng thời duy trì việc tuân thủ luật pháp quốc tế.

Hợp tác quốc phòng

Quan hệ Đối tác Chiến lược được xây dựng trên nền tảng quan hệ quốc phòng và an ninh đang phát triển ổn định giữa Manila và Ottawa. Kể từ năm 2024, hai nước đã ký biên bản ghi nhớ về hợp tác quốc phòng, trong khi hiệp định về quy chế lực lượng thăm viếng, được các quan chức ký tại Manila vào tháng 11 năm ngoái, hiện đang chờ được phê chuẩn.

Trong chuyến thăm Ottawa của Bộ trưởng Quốc phòng Gilberto Teodoro Jr. vào tháng 6, hai bên đã ký Thỏa thuận Hỗ trợ Hậu cần Tương hỗ và Tuyên bố Ý định về Tăng cường Hợp tác Quốc phòng.

Quan hệ quốc phòng ngày càng phát triển giữa hai nước được xây dựng trên nền tảng cam kết chung đối với luật pháp quốc tế, trong đó có phán quyết trọng tài.

Bắc Kinh đã bác bỏ phán quyết này, nhưng đây vẫn là cơ sở pháp lý cho lập trường của Philippines tại Biển Tây Philippines và nhận được sự ủng hộ từ ngày càng nhiều quốc gia đối tác.

Tổng thống Marcos cho rằng những bất ổn địa chính trị ngày càng gia tăng khiến việc tăng cường hợp tác giữa các quốc gia cùng chí hướng trở nên ngày càng cần thiết nhằm duy trì luật pháp quốc tế và ổn định khu vực.

Tại một diễn đàn ngày 10/7 nhân kỷ niệm 10 năm phán quyết trọng tài, Chủ tịch Viện Stratbase Victor Andres "Dindo" Manhit cho rằng dấu mốc này cần được xem là lời nhắc nhở rằng phán quyết vẫn giữ nguyên giá trị đối với chính sách của Philippines.

Ông nhấn mạnh: "Mười năm trước, Philippines đã chứng minh với thế giới rằng luật pháp có thể đứng vững trước sức mạnh. Mười năm tới sẽ chứng minh một điều gần gũi hơn với chính chúng ta: liệu chúng ta có thể giữ vững những gì đã giành được hay không".