Nguồn: AFP và Focus | 2026-07-15

Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi đã đạt được một thỏa thuận bước ngoặt về cung cấp uranium với Úc và nâng cấp quan hệ giữa Ấn Độ với New Zealand lên đối tác chiến lược, qua đó mở rộng hợp tác kinh tế và quốc phòng với hai nền dân chủ ở Thái Bình Dương trong chuyến công du đa quốc gia tới khu vực.

Ông Modi đã ký thỏa thuận uranium với Thủ tướng Úc Anthony Albanese tại Melbourne hôm 9/7 trước khi tới Auckland, nơi ông và Thủ tướng New Zealand Christopher Luxon hôm 11/7 đã công bố "Lộ trình Đối tác Chiến lược Ấn Độ - New Zealand đến năm 2030".

"Hôm nay chúng tôi đã ký một thỏa thuận quan trọng về năng lượng hạt nhân", ông Modi phát biểu sau hội đàm tại Melbourne, đồng thời cho biết thỏa thuận này sẽ "mở đường cho Úc cung cấp uranium cho Ấn Độ và tạo động lực mới cho các mục tiêu năng lượng sạch của chúng tôi". Ông Albanese cho rằng thỏa thuận sẽ "giúp gia tăng tỷ trọng công suất điện từ các nguồn năng lượng phi hóa thạch" tại Ấn Độ.

Nhà lãnh đạo Úc mô tả thỏa thuận này là bước mở ra một thị trường mới cho ngành khai thác uranium của Úc.

Một tuyên bố chung cho biết xuất khẩu uranium, được đặt dưới sự giám sát của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế, "chỉ để phục vụ các mục đích hòa bình". Việc giám sát này đặc biệt quan trọng bởi Ấn Độ không tham gia Hiệp ước Không phổ biến Vũ khí Hạt nhân. Úc hiện nắm giữ khoảng 28% trữ lượng uranium của thế giới.

Theo Nikkei Asia, Ấn Độ đặt mục tiêu nâng công suất phát điện hạt nhân từ khoảng 8GW hiện nay lên 100GW vào năm 2047 khi nhu cầu điện tiếp tục gia tăng.

Thúc đẩy hợp tác quốc phòng, an ninh

Ngoài lĩnh vực năng lượng, ông Modi và ông Albanese cũng nhất trí tăng cường hợp tác quốc phòng, củng cố chuỗi cung ứng khoáng sản thiết yếu và xây dựng một trạm theo dõi không gian tạm thời trên quần đảo Cocos (Keeling) của Úc để hỗ trợ các nhiệm vụ không gian của Ấn Độ. Quan hệ kinh tế giữa hai nước đã được mở rộng từ khi Hiệp định Hợp tác Kinh tế và Thương mại có hiệu lực năm 2022.

Tại Auckland, hai nhà lãnh đạo đã khởi động quan hệ đối tác chiến lược mới, bao gồm việc tăng cường hợp tác quốc phòng, trong đó có tập trận hải quân, cùng với hợp tác về thương mại, ngoại giao và khoa học. Lộ trình này tái khẳng định sự ủng hộ đối với một trật tự khu vực "tự do, rộng mở, hòa bình và thịnh vượng".

"Chúng tôi là một quốc gia thương mại nhỏ. Chúng tôi là một quốc gia biển", ông Luxon nói với các phóng viên, và nhấn mạnh New Zealand cần "càng nhiều mối quan hệ càng tốt với các đối tác khắp thế giới có cùng chí hướng" về quốc phòng và thương mại.

Các thỏa thuận này phản ánh nỗ lực rộng lớn hơn của Ấn Độ nhằm xây dựng quan hệ chiến lược với các đối tác cùng chí hướng khi những lo ngại về an ninh khu vực ngày càng gia tăng.

Chuyến thăm New Zealand diễn ra chỉ vài ngày sau khi Trung Quốc thử tên lửa đạn đạo phóng từ tàu ngầm tới Nam Thái Bình Dương hôm 6/7, với đầu đạn giả rơi vào bên trong khu vực phi hạt nhân theo Hiệp ước Rarotonga.

"Trung Quốc tiến hành vụ thử chỉ vài giờ sau khi thông báo cho chúng tôi", Ngoại trưởng New Zealand Winston Peters cho biết sau đó.

Dè chừng trước Bắc Kinh

Theo ông Pradeep Taneja, giảng viên cao cấp về nghiên cứu châu Á tại Đại học Melbourne, quan hệ Ấn Độ - Úc đang ngày càng hệ trọng khi cả hai quốc gia đều phải đối mặt với một Trung Quốc quyết đoán hơn trong khi vẫn duy trì quan hệ thương mại sâu rộng với Bắc Kinh.

"Trung Quốc là con voi trong căn phòng", ông nói với Nikkei Asia, và thêm rằng cả hai nước đều có lợi ích trong việc giảm sự phụ thuộc này. Kim ngạch thương mại giữa Ấn Độ và Trung Quốc đạt khoảng 150 tỷ USD mỗi năm, trong khi khoảng một phần ba kim ngạch xuất khẩu của Úc được xuất sang Trung Quốc.

Ông Rahul Mishra, nghiên cứu viên cao cấp tại Trung tâm Xuất sắc Đức - Đông Nam Á thuộc Đại học Thammasat ở Bangkok, viết trên The Diplomat rằng chuyến thăm của ông Modi - chuyến thăm đầu tiên của một thủ tướng Ấn Độ tới New Zealand trong 40 năm - là một cột mốc, nhưng sẽ cần được tiếp nối bằng những hành động thực chất và lâu dài để tránh trở thành một cử chỉ ngoại giao duy nhất rồi thôi.

Trong bối cảnh môi trường chiến lược khu vực ngày càng cạnh tranh, Ấn Độ cùng nhiều cường quốc tầm trung khác trong khu vực đang ngày càng thúc đẩy việc xây dựng các mối quan hệ hợp tác an ninh song phương chặt chẽ hơn.