Tác giả: Zarak Khan | 2026-07-17

Ấn Độ đang nổi lên như một trong những thị trường điện mặt trời lớn có giá rẻ nhất thế giới, giúp New Delhi có lợi thế kinh tế khi quốc gia này tăng cường các nỗ lực để giảm sự thống trị của Bắc Kinh trong chuỗi cung ứng năng lượng mặt trời toàn cầu.

Nhờ các khoản trợ cấp, biện pháp hạn chế nhập khẩu và những chính sách ưu đãi cho sản xuất trong nước từ chính phủ, Ấn Độ đang nỗ lực chuyển mình từ một trong những quốc gia nhập khẩu thiết bị năng lượng mặt trời nhiều nhất thế giới thành một trung tâm sản xuất. Mục tiêu của chiến lược là đưa quốc gia này thành đối thủ cạnh tranh với Trung Quốc trên cả thị trường nội địa lẫn quốc tế.

Dù Bắc Kinh vẫn đang là nước dẫn đầu trong sản xuất polysilicon, tấm bán dẫn (solar wafer), tế bào quang điện (cell) và module năng lượng mặt trời nhưng New Delhi đang ngày càng chứng minh mình là một lựa chọn thay thế đáng tin cậy cho các nhà đầu tư, những người đang tìm cách đa dạng hóa chuỗi cung ứng để "né" Bắc Kinh trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị gia tăng.

Theo báo cáo của Cơ quan Năng lượng Tái tạo Quốc tế – một tổ chức liên chính phủ – công bố vào tháng 7 vừa qua, chi phí phát điện quy dẫn (chi phí điện bình quân) cho các dự án điện mặt trời quy mô lớn của Ấn Độ đạt mức 35 USD/MWh vào năm 2025, rẻ hơn mức giá 36 USD/MWh của Trung Quốc một cách sít sao và thấp hơn đáng kể so với con số trung bình toàn cầu là 44 USD/MWh.

Ấn Độ đã bổ sung thêm 37,9 GW công suất điện mặt trời trong năm 2025, một con số kỷ lục của nước này và là một trong những nước có tốc độ tăng trưởng cao nhất trên toàn cầu, theo báo cáo hồi tháng 4 của Ember Energy, một tổ chức nghiên cứu có trụ sở tại Vương quốc Anh

Tách khỏi Trung Quốc

Mong muốn đẩy mạnh sản xuất năng lượng mặt trời của Ấn Độ là một trong những kế hoạch tham vọng nhất của quốc gia này để giảm sự phụ thuộc vào hệ sinh thái công nghiệp Trung Quốc.

Từ năm 2014, số lượng công ty Trung Quốc gia tăng nhanh chóng trên các lĩnh vực công nghệ, ngành sản xuất và nền kinh tế số của Ấn Độ, làm dấy lên "những quan ngại ở New Delhi về việc để lộ các nhược điểm chiến lược và tình trạng nhà đầu tư nước ngoài nắm quyền sở hữu áp đảo", theo báo cáo ngày 26/6 của South Asia Voices, một nền tảng chính sách trực tuyến thuộc viện nghiên cứu Stimson Center.

Những quan ngại trở nên sâu sắc hơn sau khi xảy ra cuộc đụng độ đẫm máu tại thung lũng Galwan năm 2020, khiến ít nhất 20 binh sĩ Ấn Độ và 4 binh sĩ Trung Quốc thiệt mạng. Đây là lần đầu tiên trong suốt 45 năm qua có thương vong khi xảy ra giao tranh dọc vùng biên giới tranh chấp này.

Báo cáo cho biết, sau cuộc đụng độ, Ấn Độ đã chuyển sang một cơ chế thận trọng nhằm sàng lọc các khoản đầu tư thành một chính sách kinh tế sâu rộng hơn.

Động thái mới nhất của New Delhi là mở rộng khuôn khổ Danh mục Các Mẫu và Nhà sản xuất được phê duyệt (ALMM), không chỉ dừng lại ở các module và tế bào quang điện mà còn bao gồm cả các sản phẩm thượng nguồn như silicon khối (solar ingot) và tấm bán dẫn.

Ngày 23/6, trang NDTV đưa tin, quy định mới này sẽ có hiệu lực từ ngày 1/6/2028. Theo đó, tất cả các dự án năng lượng mặt trời buộc phải sử dụng tấm bán dẫn được sản xuất trong nước.

Những người ở vị trí điều hành trong ngành gọi chính sách này là quyết tâm táo bạo nhất từ trước đến nay của Ấn Độ để làm chủ một trong những công đoạn sản xuất chiến lược quan trọng nhất của ngành năng lượng mặt trời.

Vinay Rustagi, Giám đốc kinh doanh của Premier Energies cho biết: "Chính sách ALMM 3 được đưa ra để phá vỡ thế độc quyền hoàn toàn của Trung Quốc đối với ngành công nghiệp sản xuất khối silicon và tấm bán dẫn toàn cầu cũng như củng cố an ninh năng lượng của Ấn Độ".

Giám đốc Rustagi ước tính, chính sách này có thể thúc đẩy các khoản đầu tư trị giá khoảng 500 tỷ INR (tương đương 5,2 tỷ USD) trong 3 năm tới, nâng công suất sản xuất tấm bán dẫn và khối silicon nội địa lên tới gần 80 GW.

Thách thức từ Trung Quốc

Ấn Độ vẫn phải đối mặt với những trở ngại đáng kể trước khi có thể thách thức vị thế dẫn đầu của Trung Quốc trong ngành công nghiệp này.

Nhiều nhà máy của Ấn Độ vẫn phụ thuộc phần lớn vào thiết bị và kỹ thuật của Trung Quốc.

Nhiều công ty được chính phủ hỗ trợ theo chương trình Khuyến khích Liên kết sản xuất của Ấn Độ đã gặp khó khăn trong việc đưa vào vận hành các thiết bị sản xuất phức tạp, vì chỉ các kỹ sư Trung Quốc mới có đủ chuyên môn cần thiết để lắp đặt và hiệu chuẩn các lò luyện khối silicon tiên tiến.

Tuy nhiên, có vẻ các ưu đãi của chính phủ đang làm diện mạo ngành sản xuất của Ấn Độ thay đổi nhanh chóng.

Sanjay Varghese, lãnh đạo cấp cao của công ty năng lượng tái tạo ReNew của Ấn Độ, nhận định, chiến lược "Make in India" của chính phủ kết hợp với các mức thuế quan, hàng rào phi thuế quan, các quy định của ALMM và khoảng 2,5 tỷ USD hỗ trợ từ chương trình Khuyến khích Liên kết sản xuất khiến ngành này có sự chuyển biến trong vòng 5 năm qua.

Hôm 7/7, ông Varghese bình luận trên Deutsche Welle của Đức: "5 năm trước, tất cả các tấm module mặt trời lắp đặt tại Ấn Độ đều phải nhập khẩu từ Trung Quốc". "Nhưng giờ đây, tất cả các tấm module và khoảng 50% số tế bào quang điện tiêu thụ tại Ấn Độ đều được sản xuất trong nước".

Chiến lược công nghiệp của Ấn Độ khiến căng thẳng thương mại với Bắc Kinh trở nên trầm trọng hơn.

Tháng 6 vừa qua, WTO đã thành lập một hội đồng giải quyết tranh chấp theo yêu cầu của Trung Quốc nhằm "rà soát các biện pháp của Ấn Độ tác động đến việc nhập khẩu các tế bào quang điện, tấm module dùng trong lĩnh vực năng lượng mặt trời và các mặt hàng công nghệ thông tin".

Bắc Kinh cho rằng Ấn Độ đang có sự phân biệt đối xử với các nhà sản xuất nước ngoài khi đưa ra các yêu cầu về tỷ lệ nội địa hóa và thuế quan.

New Delhi khẳng định việc đa dạng hóa các chuỗi cung ứng là cần thiết, đồng thời đưa ra dẫn chứng về các sự cố gián đoạn liên tục đã bộc lộ những rủi ro khi phụ thuộc vào một nhà cung cấp duy nhất.

Quan hệ đối tác toàn cầu

Nhận thấy Trung Quốc vẫn còn chiếm ưu thế để có thể đối đầu một cách đơn độc, Ấn Độ đang tăng cường liên kết chặt chẽ hơn với các sáng kiến do phương Tây dẫn đầu nhằm đa dạng hóa chuỗi cung ứng công nghệ quan trọng, bao gồm Liên minh Năng lượng Mặt trời Quốc tế (ISA), mà nước này khởi xướng cùng Pháp vào năm 2015.

Có trụ sở chính tại Gurugram, Ấn Độ, ISA hiện có hơn 125 quốc gia thành viên và quốc gia ký kết. Liên minh này củng cố hình ảnh của New Delhi như một đất nước đi đầu trong lĩnh vực năng lượng sạch toàn cầu, tách khỏi tầm ảnh hưởng của Trung Quốc.