Oleh Zarak Khan | 2026-04-14

Serangan peluru berpandu Iran yang gagal baru-baru ini terhadap pangkalan tentera bersama strategik AS-UK di Lautan Hindi telah menerima kecaman keras daripada pegawai Barat. Mereka memberi amaran bahawa tindakan Tehran yang dianggap "melulu" itu berisiko meningkatkan ketegangan serantau dan menjejaskan kestabilan ekonomi global.

Pada 20 Mac, rejim Iran telah menembak dua peluru berpandu balistik ke arah Diego Garcia, sebuah kemudahan tentera yang penting di Kepulauan Chagos. Kedua-dua senjata tidak mengenai sasaran yang ditetapkan.

Serangan sia-sia

Salah satu daripada peluru berpandu tersebut gagal ketika terbang, manakala kapal perang AS menembak peluru berpandu yang lain dengan pemintas SM-3, dilaporkan oleh Wall Street Journal pada 22 Mac, merujuk kepada para pegawai AS.

Kemudahan tentera tersebut memainkan peranan yang kritikal dalam menyokong operasi di seluruh Timur Tengah, Afrika Timur dan Indo-Pasifik.

Setiausaha Luar Negeri Britain Yvette Cooper mengecam percubaan tersebut sebagai sebahagian daripada corak "ancaman Iran yang melulu."

Cooper memberitahu BBC bahawa kerajaan Britain mengakui "ancaman Iran yang semakin meningkat terhadap perkapalan antarabangsa" serta terhadap rakan-rakan London di Teluk.

Seorang jurucakap Kementerian Pertahanan UK turut menggambarkan tingkah laku rejim itu sebagai "melepaskan kemarahan di seluruh rantau", sambil menjelaskan bahawa usaha Iran untuk menahan Selat Hormuz sebagai "tebusan" secara langsung mengancam kepentingan dan sekutu Britain.

Serangan tersebut timbul menjelang pengumuman pada 20 Mac bahawa Britain akan membenarkan penggunaan pangkalannya yang meluas oleh Amerika Syarikat, termasuk di Diego Garcia, "untuk memusnahkan tapak peluru berpandu [Iran] dan keupayaan yang digunakan untuk menyerang kapal di Selat Hormuz."

Taktik memaksa

Rejim Iran telah menghadapi kekalahan strategik yang teruk berikutan pemulaan Operasi Epic Fury pada 28 Februari. Kempen tersebut telah bergerak di luar serangan terhad ke arah penghapusan sistematik tentera dan infrastruktur politik Iran.

Melalui serangan jarak jauh seperti yang dilancarkan terhadap Diego Garcia, Iran kelihatannya memaksa Amerika Syarikat untuk menghentikan operasinya.

Can Kasapoğlu, felo kanan di Hudson Institute, sebuah badan pemikir berpangkalan di Washington, berkata pelancaran itu menunjukkan bahawa Iran berhasrat untuk "menguji ketahanan sistem penyampaian jarak jauh di bawah keadaan operasi sebenar, serta menyasarkan lokasi yang sebelum ini dianggap di luar jangkauan Tehran."

"Percubaan tersebut adalah selaras dengan objektif geopolitik Iran yang menyampaikan kesan strategik secara besar-besaran," kata Kasapoğlu dalam analisis pada 24 Mac, menambah bahawa matlamat tindakan sedemikian adalah untuk memaksa pentadbiran AS bagi menghentikan serangannya.

Walaupun masih wujud keraguan tentang keupayaan peluru berpandu Iran untuk mencapai sasaran sejauh itu, peluru berpandu yang gagal pada 20 Mac itu dilaporkan sempat terbang kira-kira 3,000km dari pangkalan pelancarannya.

Kejadian tersebut telah menambahkan kebimbangan mengenai jangkauan gudang senjata Tehran yang lebih luas. Diego Garcia terletak kira-kira 4,000km dari Iran.

Walaupun Iran sebelum ini mendakwa mengehadkan jarak peluru berpandunya kepada 2,000km, Pasukan Pertahanan Israel kini menegaskan bahawa rejim itu telah melancarkan senjata yang mampu terbang sehingga 4,000km, lapor akhbar the Guardian yang berpangkalan di London pada 23 Mac.

Sidharth Kaushal, felo kanan di Royal United Services Institute, sebuah badan pemikir yang berpangkalan di London, memberitahu BBC pada 23 Mac bahawa sudah "lama difahami" Iran memiliki program peluru berpandu balistik jarak pertengahan. Tehran mungkin berupaya untuk mencapai sasaran di seluruh Eropah.

Eropah dan Amerika Syarikat telah lama bersedia untuk ancaman sedemikian, kata penganalisis.

Amerika Syarikat mengendalikan sistem Aegis Ashore di Poland dan Romania. Mereka mempunyai pemintas SM-3 berupaya untuk menangkis peluru berpandu jarak sederhana dan pertengahan Iran, menurut analisis Euractiv pada 25 Mac.

"Tentera laut Eropah, bersama aset maritim AS di rantau tersebut, turut menggunakan teknologi pemintas berkaitan di Mediterranean, termasuk pemintas Aster 30B1 dan Aster 30B1NT buatan Perancis-Itali," tambah laporan tersebut.

Penganalisis merujuk pada pembatasan teknikal berterusan walaupun Iran mempunyai cita-cita yang semakin meningkat.

Satu analisis bertarikh 25 Mac oleh Janes menyatakan bahawa kegagalan satu peluru berpandu dan pemintasan satu lagi mendedahkan "had keupayaan" Iran, khususnya dalam keadaan operasi sebenar.

Memperluas julat peluru berpandu Iran mengakibatkan "ralat bertokok-tambah" dalam sistem panduan, kata Decker Eveleth, seorang penganalisis penyelidikan di CNA Corporation yang berpangkalan di Washington.

"Memang benar peluru berpandu itu boleh sampai ke London," kata Eveleth kepada BBC, tetapi senjata pada jarak sedemikian tidak "begitu tepat untuk disasarkan."

Tindakan keras, pelaksanaan

Perkembangan ini berlaku dengan latar belakang 47 tahun pemerintahan autoritarian di Iran, di mana penindasan politik yang berlarutan telah mencetuskan gelombang pergolakan berulang kali.

Protes di seluruh negara semakin memuncak pada bulan Januari apabila pihak berkuasa melancarkan tindakan keras menyeluruh yang disertai tangkapan besar-besaran dan penggunaan kekerasan membawa maut. Tunjuk perasaan yang pada awalnya dicetuskan oleh rungutan ekonomi itu dengan pantas berkembang menjadi protes antikerajaan yang lebih meluas.

Pihak berkuasa Iran telah mengakui lebih daripada 3,000 orang terkorban semasa pergolakan tersebut, manakala Agensi Berita Aktivis Hak Asasi Manusia yang berpangkalan di AS telah melaporkan sebanyak 6,872 orang terkorban, dengan menyatakan kebanyakan mangsa dibunuh oleh pasukan keselamatan.

Pada bulan Mac, Iran melaksanakan hukuman mati ke atas tiga lelaki atas dakwaan pembabitan mereka dalam protes, termasuk seorang johan gusti remaja, dalam kes yang menurut kumpulan hak asasi melibatkan pengakuan paksa dan perbicaraan tidak adil.