Theo AFP và Focus | 2025-11-03

KUALA LUMPUR -- Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth cho biết quan hệ Trung - Mỹ “chưa bao giờ tốt hơn”, nhưng nhấn mạnh rằng hai bên cần tăng cường trao đổi quân sự để tránh những tính toán sai lầm tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Trong một bài đăng trên nền tảng X vào ngày 1 tháng 11, ông Hegseth cho biết ông và Bộ trưởng Quốc phòng Trung Quốc Đông Quân đã nhất trí rằng “hòa bình, ổn định và quan hệ tốt đẹp là con đường tốt nhất cho hai quốc gia hùng mạnh của chúng ta.” Ông nói thêm rằng hai bên sẽ phối hợp thiết lập các kênh liên lạc nhằm “ngăn ngừa và giảm thiểu căng thẳng khi xảy ra bất kỳ vấn đề nào.”

Ngăn chặn chiến tranh ngoài ý muốn

Ngày 31 tháng 10, bên lề hội nghị quốc phòng khu vực Đông Nam Á tại Kuala Lumpur, ông Hegseth đã có cuộc hội đàm về an ninh với ông Đông Quân, kêu gọi hai lực lượng quân đội thiết lập các kênh liên lạc trực tiếp nhằm ngăn chặn những bất đồng ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương leo thang thành xung đột ngoài ý muốn.

Trong một bài đăng khác trên mạng xã hội, ông Hegseth mô tả cuộc gặp là “tốt đẹp và mang tính xây dựng.” Ông cho biết mình đã nêu rõ “tầm quan trọng của việc duy trì cán cân quyền lực tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương” và bày tỏ quan ngại của Mỹ về các hoạt động của Trung Quốc “ở Biển Đông, quanh khu vực Đài Loan và đối với các đồng minh cũng như đối tác của Mỹ.”

Ông viết: “Hoa Kỳ không tìm kiếm xung đột, nhưng sẽ tiếp tục kiên quyết bảo vệ lợi ích của mình và bảo đảm có đủ năng lực trong khu vực để thực hiện điều đó.”

Bất đồng về vấn đề Đài Loan

Trong thông cáo của mình, Bắc Kinh bày tỏ ủng hộ việc duy trì các kênh liên lạc quốc phòng, song tái khẳng định lập trường của mình về vấn đề Đài Loan.

Ông Đông nói với ông Hegseth rằng “việc thống nhất hai bờ eo biển Đài Loan là xu thế lịch sử không thể cưỡng lại.” Theo thông cáo, ông kêu gọi Washington “đưa ra lập trường rõ ràng, kiên quyết phản đối ‘độc lập cho Đài Loan.’”

Bộ Quốc phòng Trung Quốc cho biết hai cơ quan quốc phòng “cần thực hiện các hành động cụ thể để triển khai những thỏa thuận đã đạt được giữa các nguyên thủ quốc gia.” Bộ này nhấn mạnh rằng họ nên “tăng cường đối thoại ở cấp chính sách nhằm nâng cao sự tin tưởng và xóa bỏ sự bất định,” đồng thời xây dựng mối quan hệ quân sự “dựa trên sự bình đẳng, tôn trọng, cùng tồn tại hòa bình và động lực tích cực ổn định.”

Ông Hegseth cho các phóng viên biết lập trường của Mỹ về Đài Loan “vẫn không thay đổi,” và nói rằng Tổng thống Donald Trump cũng đã khẳng định điều tương tự. Theo chính sách lâu đời của mình, Washington công nhận Bắc Kinh nhưng cung cấp vũ khí cho Đài Loan để tự vệ. Chính sách này cho phép Mỹ tiếp tục hoạt động trong khu vực đồng thời theo đuổi hoặc tiến hành các cuộc đối thoại với Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc.

Căng thẳng trên biển

Các quan chức Mỹ cho biết việc thúc đẩy tái khởi động các kênh liên lạc quân sự xuất phát từ sự gia tăng căng thẳng trên biển. Trung Quốc tuyên bố chủ quyền gần như toàn bộ Biển Đông mặc dù các nước láng giềng, bao gồm Philippines - một đồng minh theo hiệp ước của Mỹ, cũng đưa ra các yêu sách chồng lấn. Hải quân Mỹ tiếp tục các hoạt động “tự do hàng hải,” khiến Bắc Kinh tức giận. Trung Quốc đã tăng cường cản trở và quấy rối tàu của chính phủ của Philippines.

Vào tháng 9, chính phủ Philippines cho biết một người đã bị thương khi một tàu của lực lượng bảo vệ bờ biển Trung Quốc sử dụng súng phun nước, làm vỡ một cửa sổ trên cầu tàu của một tàu thuộc Cục Thủy sản Philippines gần bãi cạn Scarborough. Trung Quốc đã chiếm quyền kiểm soát bãi cạn này từ Philippines sau cuộc đối đầu năm 2012.

Trong cuộc gặp Bộ trưởng Quốc phòng Philippines Gilbert Teodoro tại Kuala Lumpur, ông Hegseth cho biết Washington chia sẻ “mối quan ngại về việc Trung Quốc cưỡng ép tại Biển Đông, đặc biệt là gần đây ở bãi cạn Scarborough” của Manila.

Ông Teodoro gọi các hành động của Trung Quốc là “phi pháp,” cho rằng những khu vực mà Bắc Kinh tuyên bố chủ quyền “nằm sâu trong Vùng đặc quyền kinh tế của chúng tôi và từ lâu đã được biết đến là một phần của Philippines.”

Các cuộc đối thoại quân sự giữa Mỹ và Trung Quốc bị đình trệ vào năm 2022 sau chuyến thăm Đài Loan của Chủ tịch Hạ viện khi đó, Nancy Pelosi. Những nỗ lực để khôi phục các cuộc đối thoại này diễn ra không đều. Khi ngày càng nhiều tàu và máy bay Mỹ cùng Trung Quốc hoạt động tại các khu vực tương tự, quanh Đài Loan và Biển Đông, Lầu Năm Góc cho biết họ muốn có các kênh liên lạc đáng tin cậy trước cuộc chạm trán tiếp theo.