Theo Focus | 2025-11-07

Trong những tuần gần đây, Tổng thống Mỹ Donald Trump và Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth đã thúc đẩy chính sách “hòa bình thông qua sức mạnh” của Washington trên khắp Đông Nam Á, đưa ra một lựa chọn khả thi thay thế chochủ nghĩa xét lại của Bắc Kinh ở Biển Đông.

Trung Quốc cho rằng hơn 80% khu vực biển này thuộc lãnh thổ của họ, mặc dù một tòa án quốc tế đã bác bỏ quan điểm đó vào năm 2016.

Ông Trump đã tham dự hội nghị thượng đỉnh Mỹ - ASEAN tại Kuala Lumpur, Malaysia, vào ngày 26 tháng 10, trong khi ông Hegseth gặp gỡ các nhà lãnh đạo khu vực trong khuôn khổ hội nghị quốc phòng ASEAN từ ngày 31 tháng 10 đến ngày 1 tháng 11.

Nhà Trắng cho biết trong một tuyên bố ngày 26 tháng 10: ông Trump đã giám sát việc ký kết thỏa thuận hòa bình giữa Thái Lan và Campuchia; đạt được các thỏa thuận thương mại với Malaysia, Campuchia, Thái Lan và Việt Nam; nâng tầm quan hệ với Malaysia và tăng cường hợp tác giữa Mỹ và Campuchia trong lĩnh vực quốc phòng và tội phạm xuyên quốc gia.

Hiệp địnhHòa bình Kuala Lumpur đã khép lại nhiều tháng nỗ lực ngoại giao và giảm leo thang căng thẳng có mục tiêu dọc biên giới Thái Lan - Campuchia, nơi một cuộc tranh chấp bạo lực lẻ tẻ kể từ tháng 2 đã khiến khoảng 300.000 người phải sơ tán.

Ông Trump nói vào ngày 26 tháng 10: “Chính quyền của tôi đã ngay lập tức bắt tay vào ngăn chặn xung đột leo thang”.

Theo thỏa thuận này, Thái Lan và Campuchia đồng ý thành lập các đội quan sát biên giới. Thái Lan sẽ trả tự do cho 18 binh sĩ Campuchia bị giam giữ, và Campuchia sẽ rút vũ khí hạng nặng.

Washington cũng đã ký kết một thỏa thuận thương mại song phương Mỹ - Malaysia và một biên bản ghi nhớ về khoáng sản chiến lược, nhấn mạnh khả năng phục hồi chuỗi cung ứng như một phần của chiến lược răn đe khu vực và an ninh kinh tế.

An ninh và hòa bình

Trong hội nghị quốc phòng ASEAN, ông Hegseth đã tổ chức một loạt các cuộc gặp trực tiếp và đối thoại đa phương với những người đồng cấp trong khu vực, cam kết hỗ trợ các đồng minh đối phó với “các hành động gây mất ổn định” của Trung Quốc ở Biển Đông.

Người đứng đầu Lầu Năm Góc đã đề xuất với các nhà lãnh đạo ASEAN về việc xây dựng nhận thức chung trong lĩnh vực hàng hải và lưu ý rằng Bắc Kinh đang thiếu tôn trọng chủ quyền lãnh thổ.

Ông Hegseth nói: “Chúng ta cần phát triển năng lực chung để ứng phó, để bất kỳ ai là đối tượng của sự gây hấn hay khiêu khích thì, theo định nghĩa, sẽ không đơn độc”.

Ông nói thêm: “Không quốc gia nào có thể đổi mới và mở rộng quy mô như Mỹ, và chúng tôi rất mong được chia sẻ những năng lực đó với các đồng minh và đối tác”.

Phát biểu trước các bộ trưởng quốc phòng ASEAN, ông Hegseth nhắc lại cam kết của Washington đối với các đồng minh và đối tác ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, đồng thời nhấn mạnh rằng Mỹ cam kết xây dựng một lực lượng quân sự “vô song về sức mạnh toàn cầu”.

Sau cuộc gặp với người đồng cấp Trung Quốc, Đô đốc Dong Jun (Đổng Quân), vào cuối ngày 1 tháng 11 bên lề hội nghị,ông Hegseth cho biết quan hệ Trung - Mỹ “chưa bao giờ tốt hơn”, nhưng cảnh báo rằng cần phải theo dõi Trung Quốc.

Washington và Bắc Kinh sẽ thiết lập các kênh liên lạc quân sự “nhằm tránh xung đột và giảm leo thang bất kỳ vấn đề nào phát sinh”, ông viết trên mạng X.

Ông Hegseth nói với những người đồng cấp ASEAN: “Các tuyên bố chủ quyền lãnh thổ và lãnh hải bao trùm của Trung Quốc ở Biển Đông đi ngược lại cam kết của họ trong việc giải quyết tranh chấp một cách hòa bình”.

Ông nói thêm: “Chúng tôi tìm kiếm hòa bình. Chúng tôi không tìm kiếm xung đột, nhưng chúng tôi phải đảm bảo rằng Trung Quốc không tìm cách thống trị quý vị hay bất kỳ ai khác”.

Răn đe ở Biển Đông

Tại hội nghị, ông Hegseth cũng công bố việc thành lập một lực lượng đặc nhiệm Mỹ - Philippines mới và thúc đẩy tăng cường quan hệ an ninh giữa Mỹ và Việt Nam.

Sáng kiến chung với Philippines sẽ nâng cao khả năng hợp đồng tác chiến, tập trận và sự chuẩn bị sẵn sàng giữa hai nước “để ứng phó dứt khoát với khủng hoảng hoặc hành động gây hấn, và tái lập thế răn đe ở Biển Đông”, ông nói.

“Điều đáng nhắc lại là hiệp ước phòng thủ chung có ý nghĩa quan trọng đối với cả hai quốc gia của chúng ta, và áp dụng cho bất kỳ lực lượng nào của chúng ta ở bất kỳ nơi nào trong Biển Đông”, ông Hegseth nói. “Chúng tôi không tìm kiếm đối đầu, nhưng tất nhiên, chúng tôi sẵn sàng bảo vệ lợi ích của mình, cả riêng rẽ và chung”.

Bộ trưởng Quốc phòng Philippines Gilbert Teodoro Jr. nói: “Liên minh Mỹ - Philippines không nên được nhìn nhận một cách riêng lẻ, bởi vì liên minh và tiến trình hiện nay được xây dựng dựa trên những nền tảng cơ bản”.

Ông cho biết, những nền tảng đó là “tôn trọng luật pháp quốc tế, tôn trọng toàn vẹn lãnh thổ và chủ quyền”.

Trong chuyến thăm Hà Nội ngày 2 tháng 11 sau hội nghị, ông Hegseth cho biết Washington mong muốn tăng cường hợp tác quân sự với Việt Nam, lưu ý về việc Mỹ đã bàn giao ba tàu tuần duyên cho Cảnh sát biển Việt Nam và ba trong số mười hai máy bay huấn luyện T-6 theo kế hoạch.

“Mỹ cam kết tiếp tục các dự án này và hơn thế nữa”, ông Hegseth nói. “Hợp tác [quân sự] sâu rộng hơn sẽ mang lại lợi ích cho cả hai quốc gia”.

Bộ trưởng Quốc phòng Việt Nam, Đại tướng Văn Giang, cho biết các trang thiết bị và cơ sở hạ tầng do Mỹ cung cấp đã giúp nâng cao đáng kể năng lực của Việt Nam trong việc tham gia các nhiệm vụ gìn giữ hòa bình của Liên Hợp Quốc.

Các tình huống khu vực

Ngày 29 tháng 10, ông Hegseth cũng đã thảo luận về an ninh với Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản Shinjiro Koizumi tại Tokyo và thực hiện chuyến thăm kéo dài hai ngày tới Seoul từ ngày 3 đến 4 tháng 11.

Tại Tokyo, ông Hegseth nói rằng liên minh Mỹ - Nhật “có vai trò then chốt trong việc ngăn chặn hành động gây hấn quân sự của Trung Quốc” và trong việc “ứng phó với các tình huống khẩn cấp trong khu vực”, đồng thời cam kết thực hiện các bước cụ thể để tăng cường khả năng phối hợp.

Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản cho biết hai đồng minh sẽ “hoàn thành nghĩa vụ của mình” vì hòa bình và ổn định ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Tại Seoul, ông Hegseth nói rằng liên minh vẫn tập trung vào Triều Tiên nhưng cho biết thêm rằng “không nghi ngờ gì việc duy trì khả năng linh hoạt để ứng phó với các tình huống khu vực là điều chúng tôi sẽ xem xét”.