Nguồn: AFP và Focus | 2025-11-10

Theo truyền thông nhà nước, tàu sân bay thứ ba của Trung Quốc, Phúc Kiến, đã chính thức đi vào hoạt động vào tháng 11.

Sự kiện này là cột mốc quan trọng trong nỗ lực hiện đại hóa quân đội của Chủ tịch Tập Cận Bình và thách thức Mỹ cùng các đồng minh ở khu vực Ấn Độ - Thái Bình Dương.

Tàu sân bay mới nhất được trang bị hệ thống phóng máy bay điện từ (EMALS) — một công nghệ mà trước đó chỉ có trên tàu sân bay USS Gerald R. Ford của Mỹ.

Hệ thống cất cánh tiên tiến này cho phép Trung Quốc triển khai các chiến đấu cơ mang được nhiều vũ khí và nhiên liệu hơn so với trước đây.

Tham vọng hải quân của ông Tập

Hôm 7/11, hãng thông tấn nhà nước Tân Hoa xã cho biết ông Tập đã “đích thân quyết định” việc tàu Phúc Kiến — mang tên một tỉnh đối diện Đài Loan — sẽ được trang bị hệ thống EMALS.

Bắc Kinh không loại trừ khả năng sử dụng vũ lực để chiếm Đài Loan, hòn đảo dân chủ mà họ tuyên bố là một phần lãnh thổ của mình. Trung Quốc cũng tuyên bố chủ quyền đối với hơn 80% diện tích Biển Đông.

Các nhà phân tích cho rằng Trung Quốc vẫn thua Mỹ về sức mạnh quân sự tổng thể, khi Mỹ hiện có 11 tàu sân bay đang hoạt động.

Tuy nhiên, Bắc Kinh đã chi hàng tỷ USD cho việc tăng cường quân sự trong những năm gần đây, một xu hướng khiến nhiều chính phủ Đông Á lo ngại, mặc dù Trung Quốc tuyên bố mục đích hòa bình.

Đặc biệt, hải quân đã được mở rộng đáng kể khi các lãnh đạo tìm cách tăng tầm ảnh hưởng của Trung Quốc ở Thái Bình Dương và thách thức liên minh do Mỹ dẫn đầu.

Theo Tân Hoa xã, lễ biên chế tàu Phúc Kiến diễn ra tại một cảng hải quân ở tỉnh đảo Hải Nam vào ngày 5/11, trong bầu không khí được mô tả là “hoành tráng và nồng nhiệt”.

“Sau buổi lễ, Tập Cận Bình đã lên tàu Phúc Kiến … và tìm hiểu về sự phát triển năng lực tác chiến của hệ thống tàu sân bay cũng như việc xây dựng và vận hành hệ thống phóng điện từ”, bản tin cho biết.

Sau nhiều tháng chạy thử trên biển, tàu Phúc Kiến nay gia nhập biên chế cùng hai tàu sân bay khác của Trung Quốc là Liêu Ninh và Sơn Đông.

Tàu Liêu Ninh — do Liên Xô đóng — là tàu sân bay lâu đời nhất, được biên chế năm 2012, trong khi Sơn Đông đi vào hoạt động năm 2019.

Tàu sân bay mạnh nhất của Trung Quốc tính đến nay

“Tàu sân bay thứ ba của Trung Quốc vượt trội hơn về nhiều mặt so với Liêu Ninh và Sơn Đông”, ông Collin Koh, nhà phân tích hải quân khu vực thuộc Đại học Công nghệ Nam Dương (Singapore), nói với AFP.

“Về tổng thể, so với hai tàu sân bay trước có cấu hình kiểu nhảy cầu (ski-jump), tàu Phúc Kiến có khả năng tác chiến bền bỉ hơn và sức tấn công lớn hơn”, ông nói.

Nhà phân tích quân sự Trung Quốc, Trương Học Phong phát biểu trên Đài Truyền hình Trung ương Trung Quốc rằng tàu Phúc Kiến có thể thiết lập một tuyến ngăn chặn tiếp cận kéo dài hơn 1.000 km trên khắp khu vực Tây Thái Bình Dương, nhằm răn đe các lực lượng Mỹ tiến vào eo biển Đài Loan và “đóng vai trò then chốt” trong bất kỳ chiến dịch nào trong tương lai để “thống nhất Tổ quốc”.

Tàu Phúc Kiến đã nhiều lần trở thành tâm điểm chú ý trước khi được biên chế.

Các quan chức quốc phòng Trung Quốc xác nhận hồi tháng 9 rằng Phúc Kiến đã đi qua eo biển Đài Loan nhạy cảm để thực hiện “các hành trình thử nghiệm nghiên cứu khoa học và huấn luyện” ở Biển Đông.

Các nhà phân tích cho rằng chuyến đi này có thể nhằm gửi thông điệp mạnh mẽ tới các đối thủ tiềm năng.

Bộ Quốc phòng Nhật Bản và Đài Loan khi đó cho biết họ đã phát hiện các chuyển động của tàu Phúc Kiến, khi con tàu tiến đến phạm vi khoảng 200 km từ quần đảo Senkaku đang tranh chấp, mà Trung Quốc gọi là Điếu Ngư.

Hồi tháng 9, Trung Quốc công bố các đoạn video ghi lại cảnh máy bay cất và hạ cánh trên tàu Phúc Kiến, bao gồm tiêm kích tàng hình J-35 thế hệ thứ năm, cùng với J-15T và KJ-600 — loại máy bay cảnh báo sớm và chỉ huy trên không.

Truyền thông nhà nước ca ngợi các lần cất cánh và hạ cánh này là một "bước đột phá mới” trong quá trình phát triển tàu sân bay Trung Quốc và là “cột mốc quan trọng” trong công cuộc hiện đại hóa hải quân.

Hoàn toàn sẵn sàng trong 1 năm tới

Việc biên chế tàu Phúc Kiến đánh dấu bước chuyển của Trung Quốc sang cấu trúc hải quân ba tàu sân bay.

Hiện Trung Quốc có thể duy trì một tàu hoạt động quanh năm, trong khi hai tàu còn lại luân phiên huấn luyện và bảo trì.

Nhóm tàu sân bay này được kỳ vọng sẽ duy trì sự hiện diện liên tục xung quanh Đài Loan và ở Biển Đông, qua đó tạo sức ép chiến lược lâu dài đối với Đài Loan và các quốc gia láng giềng.

Tuy nhiên, Reuters dẫn lời ông Ben Lewis, người sáng lập nền tảng dữ liệu nguồn mở PLATracker, rằng tàu Phúc Kiến có thể sẽ cần "ít nhất một năm nữa mới đạt năng lực hoạt động toàn diện".