Tác giả: Zarak Khan | 2025-12-12

Trung Quốc đã tiếp tục làm xáo trộn thế cân bằng an ninh vốn đã mong manh của Đông Á bằng điều mà các quan chức khu vực mô tả là màn phô diễn sức mạnh trên biển được phối hợp lớn nhất từ trước đến nay, khi điều động một số lượng lớn tàu hải quân và tàu hải cảnh đi qua nhiều tuyến đường biển đang có tranh chấp.

Theo bốn nguồn tin và các báo cáo tình báo Reuters xem xét, vào ngày 4/12, quy mô triển khai tại một thời điểm vượt quá 100 tàu.

Bắc Kinh công khai trình bày hoạt động này như một cuộc huấn luyện thường lệ.

Tuy nhiên, quy mô cũng như mức độ áp sát của các tàu Trung Quốc đã khiến Đài Loan và Nhật Bản nâng mức cảnh báo, cả hai quốc gia đều lên án hoạt động này là sự phô trương ý đồ quân sự mang tính gây hấn, chứ không chỉ là một cuộc diễn tập thông thường.

Theo Reuters dẫn lời người phát ngôn Phủ Tổng thống Đài Loan Karen Kuo, hoạt động của Trung Quốc không chỉ giới hạn trong Eo biển Đài Loan, mà còn trải dài từ Hoàng Hải xuống các vùng biển gần Quần đảo Senkaku đang tranh chấp ở biển Hoa Đông, rồi tới Biển Đông và khu vực Tây Thái Bình Dương.

Bà Kuo nói với báo giới tại Đài Bắc rằng quy mô này thực sự “đe dọa và gây ảnh hưởng đến khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương cũng như toàn bộ khu vực”.

Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản Shinjiro Koizumi cũng nói với các phóng viên rằng Tokyo đang theo dõi sát sao hoạt động quân sự của Trung Quốc.

Theo trích dẫn của Reuters, ông nói: “Trung Quốc đang mở rộng và gia tăng các hoạt động quân sự tại những khu vực xung quanh Nhật Bản”.

Ông nói thêm: “Chính phủ sẽ tiếp tục theo dõi các diễn biến xung quanh Nhật Bản với sự quan ngại sâu sắc”.

Căng thẳng quanh quần đảo Senkaku

Sự gia tăng đột biến của hạm đội Trung Quốc diễn ra trong bối cảnh căng thẳng leo thang với Nhật Bản, đặc biệt là tại biển Hoa Đông nơi Quần đảo Senkaku có tranh chấp tọa lạc.

Nhật Bản đang quản lý Quần đảo Senkaku, nhưng Trung Quốc và Đài Loan đều có các tuyên bố chủ quyền tranh chấp đối với quần đảo này và gọi nó là Quần đảo Điếu Ngư.

Vào tháng 11, hai bộ quốc phòng Nhật Bản và Đài Loan đã theo dõi sự di chuyển của tàu sân bay Trung Quốc Phúc Kiến khi tàu này tiến đến cách quần đảo Senkaku khoảng 200 km.

Căng thẳng tiếp tục leo thang vào ngày 6/12, khi Nhật Bản cáo buộc các máy bay chiến đấu Trung Quốc xuất phát từ tàu sân bay Liêu Ninh đã khóa mục tiêu bằng radar vào các tiêm kích của Nhật Bản.

Chánh Văn phòng Nội các Nhật Bản Minoru Kihara ngày 8/12 đã lên án vụ việc “nguy hiểm” xảy ra trên vùng biển quốc tế ở phía đông nam tỉnh Okinawa.

Việc Trung Quốc leo thang hoạt động trên biển cũng trùng thời điểm với một cuộc tranh cãi ngoại giao gay gắt với Tokyo, bùng phát sau những phát biểu hồi tháng 11 của Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi.

Bà Takaichi đưa ra giả thuyết là một cuộc xung đột liên quan đến Đài Loan, đặc biệt là kịch bản Trung Quốc phong tỏa hải quân hòn đảo này, có thể đáp ứng các tiêu chí pháp lý của một “tình huống đe dọa sự tồn vong” đối với Nhật Bản. Đánh giá như vậy có thể mở đường cho việc Nhật Bản triển khai hành động quân sự.

Ông Hsiao-huang Shu, nghiên cứu viên tại Viện Nghiên cứu Quốc phòng và An ninh Quốc gia Đài Loan, nói với Taipei Times rằng Bắc Kinh đã phản đối việc bà Takaichi “công khai chống đối mọi khả năng Trung Quốc sử dụng vũ lực đối với Đài Loan”.

Ông Shu nhận định rằng Trung Quốc có thể có những mục tiêu lớn hơn là chỉ gây sức ép với Nhật Bản về những phát biểu cụ thể, nước này muốn đe dọa các đối thủ của mình trong khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương.

Ông cho biết thêm rằng các quốc gia bị nhắm tới bao gồm Hoa Kỳ, Nhật Bản và Philippines.

Ba đồng minh này đã tiến hành các cuộc tập trận chung ở Biển Đông hồi tháng 11, tăng cường phối hợp an ninh trong khi Trung Quốc điều động một biên đội máy bay ném bom cho các hoạt động mà họ gọi là “tuần tra thường lệ."

Trong khi đó, Nhật Bản và Philippines đã hoàn tất Hoạt động Hợp tác Hàng hải song phương lần thứ ba vào ngày 29/11.

Nhắm mục tiêu vào Okinawa

Bắc Kinh còn tỏ ra tức giận trước tuyên bố hồi tháng trước của Tổng thống Đài Loan Lại Thanh Đức về kế hoạch chi thêm 40 tỷ USD cho quốc phòng trong vòng 8 năm để gia tăng năng lực đối phó với Trung Quốc.

Trung Quốc coi Đài Loan là một tỉnh ly khai và chưa bao giờ loại trừ việc sử dụng vũ lực để chiếm hòn đảo dân chủ này.

Ông Robert Ward, một học giả nghiên cứu về Nhật Bản tại Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế ở London, nhận định với Japan Times rằng Trung Quốc “cũng có thể đang tìm cách thiết lập một mức độ phản ứng cơ bản mới đối với các vấn đề liên quan đến an ninh Đài Loan”.

Ông Ward cho rằng Trung Quốc đã cố ý lựa chọn địa điểm để khóa mục tiêu bằng radar vào các máy bay quân sự Nhật Bản, tại khu vực nằm giữa đảo chính Okinawa và đảo Minami-Daito.

Nhật Bản là quốc gia tiếp nhận lực lượng quân đội Hoa Kỳ đồn trú ở nước ngoài đông nhất, gồm hàng nghìn lính thủy đánh bộ Hoa Kỳ đóng quân tại Okinawa.

Ông nhận định: “Trung Quốc đang gửi thông điệp rằng ‘nếu các ông can thiệp vào Đài Loan, thì chúng tôi có thể can thiệp vào Okinawa’”.