Tác giả: Vasudevan Sridharan | 2026-02-02

Các nhà quan sát từ cả hai phía cho rằng Ấn Độ và Đài Loan đang nổi lên như những đối tác đương nhiên trong cuộc đua phát triển công nghệ lượng tử trên toàn cầu, với các thế mạnh bổ trợ lẫn nhau về nhân lực, phần mềm, phần cứng và sản xuất, qua đó tạo dư địa cho hợp tác chặt chẽ hơn.

Theo các chuyên gia, chính phủ hai nước đều coi công nghệ lượng tử là một ưu tiên chiến lược, không chỉ nhằm phục vụ hợp tác khoa học mà còn hướng tới khả năng chống chịu về kinh tế và công nghệ trong dài hạn.

Sự kết hợp chiến lược

Trong bối cảnh các biện pháp kiểm soát xuất khẩu toàn cầu ngày càng siết chặt và chuỗi cung ứng ngày càng bị chính trị hóa, các cường quốc công nghệ tầm trung như Ấn Độ và Đài Loan ngày càng xích lại gần nhau để xây dựng năng lực mà không phụ thuộc quá mức vào Trung Quốc. Cả hai quốc gia này đều có những căng thẳng chính trị, kinh tế và quân sự với Trung Quốc.

"Nhìn một cách tổng thể, Ấn Độ nổi lên như một quốc gia dẫn đầu thế giới về công nghệ lượng tử, đồng thời vượt trội trong một số lĩnh vực cụ thể như công bố nghiên cứu (đứng thứ ba toàn cầu) và nguồn nhân lực sẵn sàng cho lĩnh vực lượng tử (xếp thứ hai toàn cầu)", Arun Pati, một nhà vật lý học Ấn Độ nói với Focus. Nhà khoa học này thường được các đồng nghiệp đánh giá là người tiên phong trong lĩnh vực điện toán lượng tử ở Ấn Độ.

Ông Pati viện dẫn hàng loạt sáng kiến đã được khởi động trong những năm gần đây bởi các cơ sở giáo dục hàng đầu của Ấn Độ.

Theo ước tính của ông, khoảng 170 giáo sư trên khắp Ấn Độ đang làm việc trong các lĩnh vực liên quan đến lượng tử, được hỗ trợ bởi các sáng kiến đào tạo quy mô lớn nhằm tăng cường nguồn nhân lực. Theo ông Pati, các viện nghiên cứu hàng đầu như IISc Bangalore, IIT Madras, IIT Delhi và IIT Bombay đang vận hành các trung tâm chuyên đề trong khuôn khổ Sứ mệnh Lượng tử Quốc gia (National Quantum Mission - NQM) của Ấn Độ, tập trung vào điện toán lượng tử, truyền thông, cảm biến và vật liệu.

Tháng 4/2023, New Delhi đã khởi động NQM với ngân sách 60 tỷ rupee Ấn Độ (khoảng 720 triệu USD) cho một kế hoạch kéo dài sáu năm. Khoản tiền này sẽ phục vụ việc nghiên cứu, tài trợ cho các công ty khởi nghiệp tiềm năng và củng cố hệ thống học thuật.

"Ấn Độ đang tích cực hợp tác với các đối tác quốc tế cùng chung định hướng. Tuy nhiên, ở giai đoạn này, chúng tôi chưa thể chia sẻ các bình luận chính thức về những sáng kiến hợp tác quốc tế cụ thể", người phát ngôn của bộ phận công nghệ lượng tử thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ Ấn Độ trả lời Focus hồi giữa tháng 1.

Ấn Độ đã đạt được những bước tiến đáng kể trong lĩnh vực truyền thông và mật mã lượng tử, gồm các liên kết lượng tử liên đô thị và nghiên cứu về mã hóa hậu lượng tử. Tuy nhiên, nước này vẫn còn tụt hậu so với các quốc gia hàng đầu thế giới về phần cứng.

Sự xuất hiện của Đài Loan là sự bù đắp cho khoảng trống về phần cứng này.

Theo ông Robert Chang, Tổng thư ký Văn phòng Chính sách Khoa học và Công nghệ của Đài Loan, Đài Loan và Ấn Độ có vị thế thuận lợi để xây dựng một mô hình "tích hợp phần cứng và phần mềm", kết hợp thế mạnh của Ấn Độ về thuật toán và phần mềm với năng lực được công nhận toàn cầu của Đài Loan trong lĩnh vực bán dẫn và chế tạo chính xác.

Sự phối hợp giữa phần cứng và phần mềm

"Cả Đài Loan và Ấn Độ đều xem công nghệ lượng tử là ưu tiên quốc gia mang tính quyết định", ông Chang nói trong cuộc phỏng vấn độc quyền với Focus, đồng thời nhắc đến hội thảo chuyên đề giữa Đài Loan và Ấn Độ được tổ chức tại Bangalore vào tháng 9 năm ngoái. Hội thảo này đã xác định các cơ hội hợp tác trong các lĩnh vực vật liệu lượng tử, truyền thông, cảm biến và điện toán.

Các mục tiêu kỹ thuật của các trung tâm chuyên đề thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ Ấn Độ (DST) có sự tương đồng chặt chẽ với các sáng kiến lượng tử của Đài Loan, qua đó tạo không gian cho việc hợp tác mang tính cấu trúc.

"Để khai thác quan hệ đối tác giữa Ấn Độ và Đài Loan, chúng tôi hướng tới việc tận dụng khuôn khổ nghiên cứu chung hiện có giữa NSTC [Hội đồng Khoa học và Công nghệ Quốc gia của Đài Loan] và DST. Trong ngắn hạn, các nỗ lực có thể tập trung vào việc thể chế hóa hội thảo song phương và sử dụng nguồn tài trợ để tăng cường trao đổi nhân sự, đặc biệt là đối với các nhà nghiên cứu trẻ", ông Chang cho biết.

Theo ông Chang, Đài Loan coi Ấn Độ là một đối tác chiến lược khi cả hai bên đều tìm cách chuyển hóa thế mạnh công nghệ thành tăng trưởng kinh tế. "Phát triển công nghệ đã trở thành một chỉ báo then chốt về năng lực cạnh tranh quốc gia và khả năng phục hồi chiến lược; Ấn Độ rõ ràng là một đối tác chiến lược mà Đài Loan đặc biệt coi trọng", ông nói, đồng thời viện dẫn tầm nhìn Viksit Bharat 2047 của Ấn Độ và Chương trình Đổi mới Công nghiệp dựa trên chip của Đài Loan.

Hai bên kỳ vọng việc hợp tác sẽ bao trùm toàn bộ chuỗi phát triển và chế tạo các linh kiện lượng tử tiên tiến như bộ xử lý lượng tử và mạch tích hợp quang tử, song song với việc xây dựng các tầng phần mềm và ứng dụng ở cấp cao hơn. Trên thực tế, sự hợp tác có thể trải dài từ khâu chế tạo chip và kỹ thuật thiết bị tại Đài Loan cho đến thiết kế thuật toán, phần mềm điều khiển và tích hợp hệ thống tại Ấn Độ.

Vai trò của địa chính trị

Địa chính trị về cơ bản đang định hình quỹ đạo của mối quan hệ đối tác này. Khi công nghệ lượng tử và trí tuệ nhân tạo trở thành những thước đo của năng lực cạnh tranh quốc gia, cả hai nước đều đang lồng ghép các công nghệ tiên tiến vào những tầm nhìn phát triển xa hơn. Lộ trình tăng trưởng dài hạn của Ấn Độ và các chiến lược đổi mới tập trung vào lĩnh vực công nghiệp của Đài Loan đều coi năng lực công nghệ tiên tiến là trọng tâm của an ninh kinh tế.

Khuôn khổ hợp tác khoa học hiện có giữa NSTC và DST có thể được sử dụng để chính thức hóa các hoạt động trao đổi thường xuyên giữa Đài Loan và Ấn Độ, mở rộng nguồn tài trợ cho các dự án chung và hỗ trợ trao đổi các nhà nghiên cứu, đặc biệt dành cho các nhà khoa học trẻ, ông Chang chia sẻ.

Việc sử dụng chung các cơ sở vật chất chuyên biệt cũng đang được xem xét. Việc tiếp cận các dây chuyền chế tạo tiên tiến, hạ tầng siêu lạnh và các hệ thống đo lường chính xác vẫn là điểm nghẽn đối với nhiều chương trình lượng tử. Các thỏa thuận chia sẻ cơ sở vật chất có thể cho phép các nhà nghiên cứu Ấn Độ làm việc với các nền tảng phần cứng hiện chưa phổ biến trong nước, trong khi các nhóm nghiên cứu của Đài Loan có thể tiếp cận với hệ sinh thái phần mềm và ứng dụng đang phát triển của Ấn Độ.

"Đài Loan và Ấn Độ sẽ tiếp tục mở rộng mối quan hệ đối tác chiến lược này, hướng tới xây dựng trung tâm đổi mới sáng tạo năng động và có khả năng chống chịu cao nhất tại khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương", ông Chang tuyên bố.