Tác giả: Jia Feimao | 2025-09-09

Trung Quốc đang tập trung nghiên cứu một loại máy bay không người lái (drone) mà họ tin là sẽ làm thay đổi cục diện cuộc chiến.

Nếu xảy ra xung đột ở Eo biển Đài Loan, Trung Quốc có thể không dừng lại ở việc điều tên lửa, tiêm kích mà còn điều cả drone có khả năng tạo ra vùng tĩnh điện từ giữa môi trường nhiễu tín hiệu mạnh. Các nhà khoa học Trung Quốc cho biết, họ đã phát triển một công nghệ tác chiến điện tử (EW) mới, được gọi là "mắt bão", có thể gây nhiễu hệ thống thông tin liên lạc và dẫn đường của đối phương, đồng thời bảo vệ tín hiệu của cả đồng minh và các nước có quan hệ hữu hảo khỏi bị gián đoạn.

Hồi tháng 8, tờ South China Morning Post (SCMP) đưa tin, công nghệ này vẫn đang ở giai đoạn mô phỏng. Theo đó, công nghệ này hoạt động dựa trên việc triển khai hai drone cùng lúc: một drone phát tín hiệu gây nhiễu để vô hiệu hóa radar hoặc thông tin liên lạc của đối phương, chiếc còn lại phát tín hiệu chống trả để hủy nhiễu tại các vị trí cụ thể.

Các nhà nghiên cứu khẳng định phương pháp này có thể tạo ra một "vùng tĩnh điện từ" tương đương với vùng mắt bão.

Theo một bài viết khác trên tờ SCMP vào tháng 8, các nhà nghiên cứu quân sự Trung Quốc đã rút ra được kinh nghiệm từ cuộc chiến ở Ukraine.

Trong những ngày đầu của cuộc xâm chiếm toàn diện của Nga, Moscow đã tiến hành chiến dịch gây nhiễu điện tử một cách lộn xộn, làm gián đoạn không chỉ Hệ thống Định vị toàn cầu của Hoa Kỳ mà cả Galileo của Châu Âu, Beidou (Bắc Đẩu) của Trung Quốc, thậm chí chính hệ thống định vị toàn cầu Glonass của Nga.

Các nhà khoa học Trung Quốc đưa ra kết luận, để tránh thiệt hại kiểu "tự vác đá ghè chân", quân đội phải phát triển các kỹ thuật gây nhiễu và chống gây nhiễu có khả năng định hướng chính xác hơn.

Hạn chế của drone

Mặc dù về mặt lý thuyết, công nghệ mới của Trung Quốc hoàn toàn khả thi, nhưng việc sử dụng máy bay không người lái làm nền tảng cốt lõi đặt ra nhiều thách thức trong chiến tranh, Chih-Jung Kao, trợ lý nghiên cứu viên tại Viện Nghiên cứu Quốc phòng và An ninh Quốc gia Đài Loan, nói với Focus.

Theo ông, máy bay không người lái có kích thước hạn chế nên số lượng ăng-ten mà các drone này có thể mang và công suất đầu ra của chúng cũng bị giới hạn theo.

"Với số lượng ăng-ten hạn chế, liệu máy bay không người lái có thể thích ứng với tất cả các bước sóng và tần số?" ông Kao chất vấn.

Việc cung cấp điện cũng là một vấn đề khác đáng quan tâm. Công suất gây nhiễu và phạm vi phủ sóng càng lớn, drone càng tiêu thụ nhiều điện và làm giảm thời gian bay.

Trợ lý Kao đánh giá, mô hình gây nhiễu dựa trên sự phối hợp hai drone của Trung Quốc không phải là một khái niệm có tính đột phá và phạm vi hiệu quả của nó vẫn còn hạn chế.

"Cái gọi là 'mắt bão điện từ' chủ yếu vẫn chỉ mang tính tuyên truyền", ông bình luận.

Tuy nhiên, ông cảnh báo, nếu Trung Quốc phát triển thành công công nghệ này, nó hoàn toàn có thể áp dụng trong cuộc xung đột ở Eo biển Đài Loan.

Hoa Kỳ chọn máy bay có người lái

Washington đã chọn một hướng đi khác.

Trợ lý Kao cho biết, quân đội Hoa Kỳ đã phát triển các khái niệm và công nghệ tương tự, nhưng lại dùng máy bay có người lái để vận hành.

Máy bay tác chiến điện tử EA-37B mới của Không lực Hoa Kỳ có thể gây nhiễu hệ thống của đối phương trong khi vẫn bảo vệ những hệ thống "cùng hội cùng thuyền". Loại máy bay này có công suất cao hơn và phạm vi phủ sóng tần số rộng hơn so với drone.

EA-37B kế thừa khoảng 70% hệ thống của máy bay tác chiến điện tử EC-130H thế hệ cũ hơn nhưng lại có khả năng hoạt động tốt hơn.

Đặc điểm nổi bật của EA-37B gồm các mảng ăng-ten lớn lắp ở hai bên thân máy bay với phần mũi máy bay được mở rộng, có các ăng-ten bổ sung. Hiện nay, đây là nền tảng tác chiến điện tử toàn phổ tầm xa duy nhất của quân đội Hoa Kỳ, có khả năng làm gián đoạn hệ thống chỉ huy, kiểm soát, liên lạc, máy tính, tình báo, giám sát, trinh sát và nhắm mục tiêu của đối phương.

Theo ông Kao, Hoa Kỳ từ lâu đã dựa vào các nền tảng lớn có người lái cho tác chiến điện tử.

Tuy vậy, theo chương trình Máy bay Chiến đấu Phối hợp của Không quân Hoa Kỳ, nước này sẽ phát triển các hệ thống không người lái phái sinh để thực hiện các nhiệm vụ tác chiến điện tử. Hệ thống điện tử của EA-37B đã được thiết kế để đảm bảo các nền tảng khác nhau có thể hoạt động cùng lúc mà không gây nhiễu cho nhau.

Máy bay tác chiến điện tử của Hoa Kỳ có thể có ích cho Đài Loan

Trợ lý Kao cho rằng, Đài Loan nên cân nhắc việc mua EA-37B từ Hoa Kỳ.

Nếu xung đột xảy ra, Đài Loan có thể gây gián đoạn kết nối giọng nói và dữ liệu giữa các trung tâm chỉ huy của Trung Quốc ở Phúc Châu và Chương Châu, cũng như liên lạc giữa máy bay cảnh báo sớm và các máy bay chiến đấu nhận thông tin từ nó, ở trên không, khiến khả năng chỉ huy và kiểm soát của Bắc Kinh bị suy yếu.

Những năm gần đây, Không lực Hoa Kỳ vẫn đều đặn tăng cường triển khai lực lượng và các hoạt động trinh sát điện tử ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, nhằm đảm bảo nước này vẫn duy trì lợi thế thống trị về điện từ nếu nổ ra xung đột trong khu vực, ông Kao nhận định.