Nguồn: Focus và AFP | 2026-02-10

TOKYO -- Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi cho biết người dân đã nhận thấy “nhu cầu cấp bách” đối với những cải cách lớn, sau khi liên minh cầm quyền của bà giành chiến thắng áp đảo có tính lịch sử và cam kết củng cố năng lực quốc phòng của Nhật Bản.

Cuộc tổng tuyển cử sớm hôm 8/2 do bà Takaichi kêu gọi đã giúp Đảng Dân chủ Tự do (LDP) của bà giành thế đa số khi lần đầu tiên trong lịch sử của mình, đảng này chiếm được hơn hai phần ba tổng số ghế tại Hạ viện quyền lực.

Đảng LDP đã giành được 315 ghế, theo kết quả chính thức được xác nhận ngày 10/2. Con số này vượt ngưỡng 310 ghế cần thiết để đạt đa số phiếu, tương đương 2/3 số ghế trong Hạ Viện, mở ra cơ hội cho việc sửa hiến pháp.

Bà Takaichi nhậm chức Thủ tướng hồi tháng 10. Tận dụng hiệu ứng ủng hộ ban đầu sau khi trở thành vị thủ tướng thứ năm của Nhật Bản chỉ trong vòng vài năm, bà đã kêu gọi tổ chức bầu cử sớm vào tháng trước — một bước đi mạo hiểm nhưng mang lại thắng lợi vang dội cho bà.

Thúc đẩy năng lực quốc phòng

Nữ thủ tướng đầu tiên của Nhật Bản hiện có được sự ủng hộ mạnh mẽ từ các cử tri để định hình chính sách trong bốn năm tới tại quốc gia có 123 triệu dân này. Bà đưa ra cam kết sẽ tăng cường an ninh quốc gia và siết chặt việc kiểm soát nhập cư.

Trong cuộc họp báo hôm 9/2, nhà lãnh đạo 64 tuổi này phát biểu: “Đây là khởi đầu của một trách nhiệm rất lớn, rất nặng nề nhằm đưa Nhật Bản trở nên mạnh mẽ và thịnh vượng hơn”.

Bà cho biết: “Chúng tôi tin rằng người dân đã thể hiện sự thấu hiểu và đồng tình với những kêu gọi của chúng tôi về nhu cầu cấp bách phải có một sự thay đổi lớn trong chính sách”.

Là một người ngưỡng mộ “Bà đầm thép” Margaret Thatcher của Anh, bà Takaichi cho biết chính quyền của bà sẽ nhanh chóng hành động để củng cố năng lực quốc phòng, bao gồm việc thành lập một cơ quan tình báo mới và sửa đổi các văn kiện an ninh quốc gia quan trọng.

Bà Takaichi nói: “Sẽ không có quốc gia nào tương trợ một đất nước thiếu quyết tâm trong việc tự bảo vệ mình”.

Bà cho biết thêm: “Chúng tôi sẽ kiên quyết bảo vệ hòa bình và độc lập của đất nước; bảo vệ lãnh thổ, lãnh hải và không phận; cũng như tính mạng và sự an toàn của người dân”.

Căng thẳng với Trung Quốc

Những phát biểu cứng rắn như vậy đã làm gia tăng căng thẳng với Trung Quốc, quốc gia đang có tranh chấp lãnh thổ với Nhật Bản, và có phản ứng gay gắt sau khi bà Takaichi tuyên bố hồi tháng 11 rằng, Tokyo có thể can thiệp quân sự nếu Bắc Kinh tìm cách chiếm Đài Loan, một vùng lãnh thổ tự quản, bằng vũ lực.

Phản ứng sau chiến thắng áp đảo của LDP, Bộ Ngoại giao Trung Quốc một lần nữa kêu gọi Nhật Bản rút lại những phát biểu đó, đồng thời cảnh báo rằng việc tiếp tục các bước đi sai lầm sẽ dẫn đến nhiều hậu quả.

Trung Quốc đã triển khai một loạt biện pháp đáp trả ngay sau khi bà Takaichi lên tiếng về vấn đề Đài Loan. Các biện pháp này bao gồm hạn chế nhập khẩu hải sản Nhật Bản, cảnh báo người dân về việc du lịch tới Nhật và áp đặt các hạn chế đối với xuất khẩu khoáng sản thiết yếu.

Bắc Kinh tuyên bố sẽ “kiên quyết ngăn chặn sự hồi sinh của chủ nghĩa quân phiệt Nhật Bản” nếu Tokyo vẫn cố chấp với điều mà họ gọi là “con đường sai lầm”.

Bà Takaichi tuyên bố: “Đất nước chúng tôi sẵn sàng đối thoại với Trung Quốc dưới nhiều hình thức khác nhau. Chúng tôi đã có các cuộc trao đổi về quan điểm của các bên. Chúng tôi sẽ tiếp tục duy trì các cuộc trao đổi đó. Tuy nhiên, chúng tôi sẽ xử lý các vấn đề với họ một cách bình tĩnh và phù hợp”.

Nghiêng về phía Mỹ

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã gửi lời chúc mừng bà Takaichi sau khi công khai bày tỏ sự ủng hộ bà trước đó.

Nhằm củng cố liên minh Mỹ - Nhật, bà Takaichi sẽ gặp ông Trump tại Washington vào ngày 19/3 để “tái khẳng định sự đoàn kết vững chắc giữa Nhật Bản và Mỹ”.

Bà Takaichi thuộc nhóm cực kỳ bảo thủ trong LDP và đã thổi luồng sinh khí mới vào một đảng gần như cầm quyền liên tục tại Nhật Bản trong nhiều thập kỷ qua.

Theo các nhà phân tích, chiến thắng vang dội này giúp củng cố vị thế của bà trong việc hoạch định chính sách quốc phòng và xử lý quan hệ với Bắc Kinh. Nhật Bản nhiều khả năng sẽ có bước đi “rất chủ động” trong chính sách quốc phòng, đặc biệt liên quan đến kịch bản tại Đài Loan, Kevin Maher — nhà cựu ngoại giao Mỹ, hiện đang làm việc tại NMV Consulting ở Washington — nói với tờ Straits Times.

Ông nói thêm: “Một ảnh hưởng có thể xảy ra là Chủ tịch [Trung Quốc] Tập Cận Bình sẽ hiểu được lập trường cứng rắn của bà ấy”.

Chiến thắng áp đảo của bà Takaichi đặt ông Tập Cận Bình vào thế tiến thoái lưỡng nan: hoặc quan hệ với nhà lãnh đạo Nhật Bản được ủng hộ nhiều nhất thời hậu chiến hoặc tiếp tục duy trì tình trạng đóng băng ngoại giao kéo dài với đồng minh hàng đầu của Washington tại châu Á, tờ Financial Times nhận định.

Với vị thế đa số áp đảo hiện nay, bà Takaichi đang có nhiều thuận lợi để thúc đẩy những sửa đổi được theo đuổi từ lâu đối với bản Hiến pháp hòa bình của Nhật Bản — được đưa vào thực hiện sau Thế chiến II và chưa từng bị sửa đổi.

Các mối quan ngại về kinh tế, dù vẫn hiện hữu, đã tạm lùi xuống phía sau các vấn đề an ninh, khi bà Takaichi nhấn mạnh rằng ổn định và quốc phòng là những điều kiện tiên quyết cho tăng trưởng dài hạn.

Cuộc bầu cử này đánh dấu sự chuyển dịch từ “mơ hồ về chiến lược” sang “chiến lược rõ ràng”, theo nhận định của các quan sát viên trong khu vực. Nhật Bản hiện kiên định theo đuổi mối quan hệ với Mỹ, thể hiện lập trường cứng rắn hơn đối với Trung Quốc và mở rộng hợp tác với Đài Loan.

Nhật Bản đã vạch ra một lộ trình rõ ràng theo hướng “thân Mỹ”, “đối trọng Trung Quốc” và “hợp tác với Đài Loan”, ông Tung Li-wen thuộc Quỹ Nghiên cứu Hòa bình châu Á - Thái Bình Dương tại Đài Bắc nhận định hôm 9/2, theo hãng tin TaiSounds của Đài Loan.