Nguồn: AFP và Focus | 2026-02-19

TOKYO -- Sanae Takaichi chính thức được tái bổ nhiệm làm thủ tướng Nhật Bản hôm 18/2, 10 ngày sau chiến thắng áp đảo mang tính lịch sử.

Bà Takaichi, 64 tuổi, trở thành nữ thủ tướng đầu tiên của Nhật Bản hồi tháng 10 và giành được đa số hai phần ba cho đảng của bà trong cuộc bầu cử Hạ viện bất thường ngày 8/2.

Chiến thắng này trao cho bà một ủy nhiệm mạnh mẽ để theo đuổi chương trình nghị sự an ninh quốc gia cứng rắn hơn. Bà cam kết tăng cường phòng thủ nhằm bảo vệ lãnh thổ và vùng biển Nhật Bản. Lập trường này có khả năng làm gia tăng căng thẳng quan hệ với Bắc Kinh. Đồng thời, bà Takaichi đang tìm cách vực dậy nền kinh tế đang trì trệ của Nhật Bản.

Tăng cường quan hệ với Mỹ

Tại một cuộc họp báo trong tháng 2, bà Takaichi cho biết bà hy vọng sẽ “hợp tác chặt chẽ” với chính quyền Mỹ trong các sáng kiến đầu tư đầu tiên. Bà dự kiến thăm Washington vào tháng 3.

Bà nhấn mạnh phát triển đất hiếm và các ưu tiên an ninh kinh tế khác là những lĩnh vực phối hợp Mỹ - Nhật. Nhật Bản đang nỗ lực phá vỡ sự thống lĩnh của Trung Quốc đối với nguồn cung đất hiếm toàn cầu, loại vật liệu sống còn đối với công nghiệp hiện đại.

Theo các nhà phân tích, bà Takaichi đang cân bằng giữa kỳ vọng ngày càng tăng trong nước về khả năng răn đe với nhu cầu quản lý quan hệ với Washington. “Với Trung Quốc, điều đó rất đơn giản. Người dân Nhật Bản muốn bà ấy rắn”, Masato Kamikubo, giáo sư chính trị học tại Đại học Ritsumeikan, nói với hãng tin AP.

Nhiều người dân Nhật Bản bức xúc trước sự quyết đoán ngày càng tăng của Trung Quốc. Cuộc khẩu chiến Trung - Nhật gần đây đã leo thang sau phát biểu của nhà ngoại giao hàng đầu Trung Quốc, Vương Nghị, tại Munich, Đức, hôm 14/2. Ông cáo buộc các “lực lượng cực hữu” Nhật Bản tìm cách “hồi sinh chủ nghĩa quân phiệt”.

Ngoại trưởng Nhật Bản Toshimitsu Motegi gọi những phát biểu đó là “không dựa trên sự thật”. Những nỗ lực phòng vệ là phản ứng trước “môi trường an ninh nghiêm trọng”, Bộ Ngoại giao Nhật Bản cho biết.

Tháng 11 năm ngoái, bà Takaichi gợi ý rằng Nhật Bản có thể can thiệp quân sự nếu Bắc Kinh dùng vũ lực để chiếm Đài Loan. Trung Quốc đã phản ứng giận dữ.

Bắc Kinh coi hòn đảo dân chủ này là lãnh thổ của mình và không loại trừ khả năng sử dụng vũ lực chiếm Đài Loan.

Thay đổi chính sách

Kết quả bầu cử cho thấy cử tri muốn có “những thay đổi chính sách quan trọng”, bà Takaichi nói. Các kế hoạch của bà bao gồm chính sách tài khóa chủ động và tăng cường căn bản năng lực an ninh.

Bà dự định thành lập một Cơ quan Tình báo Quốc gia. Dự luật sắp được trình này nhằm nâng cao đáng kể năng lực tình báo của chính phủ.

Trong bài diễn văn chính sách sắp tới, bà Takaichi dự kiến cam kết cập nhật chiến lược “Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương Tự do và Rộng mở” của Nhật Bản, theo truyền thông trong nước. Kế hoạch này có thể bao gồm việc củng cố chuỗi cung ứng thông qua Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương. Nhật Bản là thành viên của khối này cùng với các nền kinh tế lớn như Anh, Canada và Mexico.

Chính quyền của bà sẽ bắt đầu các cuộc thảo luận cụ thể về luật phản gián, theo các kênh truyền thông.

Bà Takaichi đã đề xuất các chính sách cứng rắn hơn về nhập cư và người nước ngoài nhằm giải quyết sự bức xúc của cử tri Nhật Bản. Tháng 1, chính phủ của bà đã phê chuẩn cả các quy định nghiêm ngặt hơn về tư cách thường trú lẫn các biện pháp nhằm ngăn chặn tình trạng không nộp thuế và không đóng bảo hiểm xã hội.

Đối mặt với áp lực từ lạm phát, vấn đề nhân khẩu và gánh nặng tài khóa, nhiều khả năng bà Takaichi sẽ phải cho thấy tiến triển về kinh tế trước khi có thể sửa đổi bản hiến pháp hòa bình thời hậu chiến do Mỹ soạn thảo — một tham vọng lâu dài của bà.