Nguồn: AFP và Focus | 2026-04-10

BẮC KINH -- Hôm 9/4, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã tiếp lãnh đạo đảng đối lập Đài Loan Trịnh Lệ Văn tại Bắc Kinh, khẳng định với phái đoàn của bà rằng ông “hoàn toàn tin tưởng” người dân Đài Loan và Trung Quốc sẽ đi đến thống nhất.

Nữ Chủ tịch Quốc Dân Đảng (Kuomintang - KMT) Trịnh Lệ Văn là lãnh đạo đầu tiên của KMT thăm Trung Quốc trong một thập kỷ qua. Chuyến đi của bà đã làm dấy lên tranh luận tại Đài Loan, nơi những người chỉ trích đang cáo buộc bà quá thân thiết với Bắc Kinh.

Năm 2016, Trung Quốc đã cắt đứt các kênh liên lạc cấp cao với Đài Loan sau khi bà Thái Anh Văn (Tsai Ing-wen) thuộc Đảng Dân Tiến (DPP) giành chiến thắng trong cuộc bầu cử tổng thống và bác tuyên bố của Bắc Kinh rằng hòn đảo tự trị này là một phần lãnh thổ của nước này.

Quốc Dân Đảng (KMT) dẫn đầu liên minh đối lập đang kiểm soát quốc hội. Đảng này ủng hộ mối quan hệ gắn bó hơn với Trung Quốc.

Lập luận về sự thống nhất

Trong các cuộc thảo luận với bà Trịnh, ông Tập dự đoán rằng “xu hướng chung của đồng bào hai bờ eo biển ngày càng xích lại gần nhau và việc tiến tới thống nhất sẽ không thay đổi. … Chúng tôi hoàn toàn tin tưởng vào điều này”.

Theo Reuters, ông Tập tuyên bố Bắc Kinh sẽ “tuyệt đối không dung thứ” cho việc Đài Loan độc lập.

Trung Quốc tuyên bố Đài Loan là một phần lãnh thổ của mình và đe dọa sẽ giành lại hòn đảo này. Trung Quốc triển khai máy bay chiến đấu và tàu chiến gần hòn đảo này gần như mỗi ngày, đồng thời thường xuyên tổ chức các cuộc diễn tập quân sự quy mô lớn.

Về phần mình, bà Trịnh bày tỏ: “Cả hai bên nên… tìm kiếm một giải pháp mang tính hệ thống để ngăn ngừa và tránh chiến tranh, để eo biển Đài Loan có thể trở thành hình mẫu về giải quyết xung đột một cách hòa bình trên thế giới”.

Đáng chú ý, bà Trịnh không hề nhắc đến “Trung Hoa Dân Quốc” hay "Đài Loan" trong cuộc gặp với ông Tập.

Đáp lại, người phát ngôn của Đảng Dân Tiến (DPP), ông Lee Kun-cheng, cho rằng Trung Quốc phải công nhận “Trung Hoa Dân Quốc” (Đài Loan) và tôn trọng hệ thống dân chủ của hòn đảo này. Ông kêu gọi đối thoại hòa bình thay vì ép buộc, nói thêm rằng các cuộc đàm phán chính trị không có sự giám sát của công chúng thì không phải là “tham vấn dân chủ”.

Các nhà lập pháp Đài Loan đang bất đồng gay gắt về kế hoạch chi 1,25 nghìn tỷ Đài tệ (39 tỷ USD) của chính phủ để mua sắm quốc phòng trong vòng tám năm, kế hoạch này đã bị quốc hội do phe đối lập kiểm soát trì hoãn trong nhiều tháng.

Chi tiêu quốc phòng

Chuyến đi của bà Trịnh diễn ra một tháng trước khi Tổng thống Mỹ Donald Trump dự kiến thăm Bắc Kinh để có cuộc gặp thượng đỉnh với ông Tập.

Đảng cầm quyền DPP của Đài Loan đã kêu gọi đảng đối lập KMT đẩy nhanh việc xem xét dự luật mua sắm quốc phòng đang bị "tắc". Lời kêu gọi được đưa ra sau khi các nghị sĩ KMT tẩy chay các cuộc đàm phán liên đảng hôm 9/4, trong bối cảnh Bộ trưởng Quốc phòng Wellington Koo cảnh báo về sự mất cân bằng quân sự ngày càng lớn giữa hai bờ eo biển Đài Loan.

Bà Trịnh ủng hộ một gói chi tiêu quốc phòng với giá trị nhỏ hơn do đảng KMT đề xuất, theo đó phân bổ 380 tỷ Đài tệ (12 tỷ USD) để mua vũ khí từ Mỹ, cùng khả năng mua sắm thêm trong tương lai.

Mặc dù các đảng viên KMT thường xuyên bay sang Trung Quốc để trao đổi với các quan chức, nhưng chỉ có bà Hồng Tú Trụ (Hung Hsiu-chu) là lãnh đạo gần đây nhất của đảng này đến thăm Trung Quốc vào năm 2016.

Quan hệ xuyên eo biển đã xấu đi, đặc biệt kể từ sau khi người kế nhiệm của bà Thái Anh Văn (Tsai Ing-wen) là ông Lại Thanh Đức (Lai Ching-te) đắc cử, người mà Bắc Kinh coi là theo chủ nghĩa ly khai.

Trên Facebook ngày 10/4, ông Lại có bài đăng rằng: “Những… mối đe dọa quân sự của Trung Quốc trong và xung quanh eo biển Đài Loan cũng như chuỗi đảo này đang làm suy yếu nghiêm trọng hòa bình và ổn định khu vực”.

Bà Trịnh đến Thượng Hải (Shanghai) tối ngày 7/4. Bà cũng đã đến Nam Kinh (Nanjing) để thăm viếng lăng mộ của lãnh tụ cách mạng Tôn Trung Sơn (Sun Yat-sen), một trong số ít nhân vật lịch sử Trung Quốc được tôn kính ở cả Bắc Kinh và Đài Bắc.