Tác giả: JIa Feimao | 2026-04-03

Chủ tịch đảng đối lập chính ở Đài Loan dự kiến sẽ thăm Trung Quốc, có thể có cuộc gặp cấp cao với lãnh đạo Đảng Cộng sản Trung Quốc (CCP) Tập Cận Bình.

Chủ tịch Quốc Dân Đảng (KMT) Trịnh Lệ Văn đang lên kế hoạch dẫn một phái đoàn tới Trung Quốc từ ngày 7 đến 12/4. Kể từ khi nhậm chức cách đây sáu tháng, bà Trịnh đã nhiều lần bày tỏ mong muốn hội đàm với ông Tập Cận Bình và từng trả lời The Economist rằng người Đài Loan nên chấp nhận họ đều là “người Trung Quốc”.

Bà Trịnh vẫn theo đuổi lập trường gây tranh cãi là thân Bắc Kinh, ngay cả khi Đài Loan sẽ tổ chức bầu cử địa phương trong năm nay. Các thành viên trong đảng KMT tỏ ra lo ngại về khả năng cử tri phản ứng tiêu cực, vì các cuộc thăm dò cho thấy chưa đến 3% người Đài Loan hiện nay tự nhận mình “chủ yếu là người Trung Quốc."

Bà Hồng Tú Trụ (Hung Hsiu-chu) là Chủ tịch KMT gần nhất từng thăm Trung Quốc, vào năm 2016.

Chưa xác nhận gặp ông Tập

Ngày 30/3, Đài truyền hình nhà nước Trung Quốc CCTV đưa tin, ông Tập đã gửi lời mời chính thức. Bà Trịnh dự kiến sẽ đến Bắc Kinh ngày 9/4. Tuy nhiên, cả hai bên vẫn chưa công bố chi tiết về việc liệu ông Tập tiếp bà hay không.

Thông tin về chuyến đi, bà Trịnh cho biết chuyến thăm dựa trên Đồng thuận 1992, một khuôn khổ trong đó cả hai bên đều công nhận nguyên tắc “một Trung Quốc” nhưng giữ cách diễn giải riêng biệt về ý nghĩa của khái niệm này.

Dù CCP chưa từng cầm quyền ở Đài Loan, Bắc Kinh vẫn tuyên bố hòn đảo 23 triệu dân này là của mình và nhiều lần đe dọa sẽ thâu tóm.

Chuyến thăm sắp tới của bà Trịnh đã làm dấy lên tranh cãi trong nước về thời điểm diễn ra cũng như ý đồ chiến lược của Bắc Kinh.

Mưu đồ chiến lược của Trung Quốc

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Đại lục Lương Văn Khiết (Liang Wen-chieh) cho biết Bắc Kinh hướng đến mục tiêu coi Đài Loan là vấn đề nội bộ của Trung Quốc, qua đó thuyết phục Washington ngừng cung cấp vũ khí cho Đài Loan.

Thời điểm này đặc biệt nhạy cảm vì Tổng thống Mỹ Donald Trump dự kiến sẽ hội đàm với ông Tập vào giữa tháng 5. Các nhà phân tích cho rằng Bắc Kinh đang tận dụng cuộc gặp giữa bà Trịnh và ông Tập, nếu diễn ra, để định hình câu chuyện về eo biển Đài Loan trước thềm cuộc gặp thượng đỉnh đó.

Bắc Kinh đang phát tín hiệu tới Washington rằng KMT mới là đối tác đối thoại chính của họ tại Đài Bắc, chứ không phải Tổng thống Lại Thanh Đức, giáo sư khoa học chính trị tại đại học Đông Hải ở Đài Trung (Đài Loan), Trương Tuấn Hào (Chang Chun-hao), nhận định với BBC.

Đảng của ông Lại là Đảng Dân chủ Tiến bộ (DPP).

Nhà phân tích Hứa Hiểu Giang (Hsu Hsiao-chiang), thuộc Hội Mô phỏng Chiến lược Đài Loan, viết trên United Daily News rằng, trong cuộc gặp thượng đỉnh với ông Trump, ông Tập có thể lập luận rằng viện trợ quân sự của Mỹ cho Đài Loan đang “làm suy yếu một hiện trạng khu vực vốn đã dần ổn định” được hình thành bởi ông Tập và bà Trịnh.

Tranh luận về chi phí quốc phòng

Chuyến thăm này cũng diễn ra trong bối cảnh trong nước đang diễn ra cuộc tranh luận gay gắt về chi tiêu quốc phòng. Ông Lại đã đề xuất một gói ngân sách quốc phòng đặc biệt trị giá 1,25 nghìn tỷ Đài tệ (39,1 tỷ USD) để mua vũ khí của Mỹ trong vòng tám năm, nhưng đề xuất này chưa được phê chuẩn bởi cơ quan lập pháp, nơi phe đối lập giữ quyền kiểm soát.

Đảng KMT đã đưa ra một gói chi tiêu nhỏ hơn, trị giá 380 tỷ Đài tệ (11,9 tỷ USD), tập trung vào các hệ thống vũ khí đã được phê duyệt trước đó. DPP đã cáo buộc phe đối lập đánh đổi quốc phòng quốc gia lấy quyền tiếp cận chính trị với Bắc Kinh.

Các nhà phê bình cho rằng sự cân bằng truyền thống của đảng [KMT] giữa Washington và Bắc Kinh đã nghiêng về phía Trung Quốc dưới thời của bà Trịnh.

Nhà nghiên cứu cao cấp Tống Quốc Tranh (Sung Kuo-cheng) từ đại học Quốc lập Chính trị (NCCU) ở Đài Bắc viết trên Up Media rằng, KMT của bà Trịnh đang đi theo chiến lược của Bắc Kinh là “dùng Đài Loan để đối phó Mỹ”.

Giáo sư khoa học chính trị Diệp Diệu Nguyên (Yeh Yao-yuan) thuộc Đại học St. Thomas ở Houston, Texas, nói với Focus rằng, Bắc Kinh đã “chờ cả một thập kỷ” để có một chủ tịch KMT thân Bắc Kinh và hoài nghi Washington đến vậy.

Nguy cơ cho KMT

Tuy nhiên, những tranh luận trong nội bộ KMT cùng với kết quả thăm dò dư luận liên tục bất lợi có thể làm chệch hướng nỗ lực của bà Trịnh trong việc thúc đẩy một chương trình nghị sự thân Bắc Kinh.

Việc xích lại gần Trung Quốc đã làm tăng các chia rẽ nội bộ KMT.

Thị trưởng Đài Trung Lư Tú Yến (Lu Shiow-yen), một đảng viên KMT và là ứng viên tiềm năng cho cuộc bầu cử tổng thống năm 2028, đã thể hiện lập trường cứng rắn hơn về quốc phòng. Gần đây, bà đã tới Mỹ để thảo luận về việc mua sắm vũ khí và cho rằng gói ngân sách quốc phòng đặc biệt được đề xuất nên nằm trong khoảng từ 800 tỷ đến 1 nghìn tỷ Đài tệ (25–31,3 tỷ USD), CNA đưa tin.

Trong khi đó, dư luận tại Đài Loan cho thấy rất ít người "tha thiết" với bản sắc “Trung Hoa”. Một cuộc khảo sát vào tháng 7 năm ngoái của Đại học Chính trị Quốc gia (NCCU) cho thấy chỉ 2,3% người được hỏi tự nhận là người Trung Quốc — mức thấp nhất từng được ghi nhận trong các cuộc thăm dò của NCCU kể từ năm 1992. Ngược lại, có 62,9% người nhận mình là người Đài Loan.

Hơn nữa, cuộc thăm dò ngày 1/4 của My Formosa cho thấy 56,1% người được hỏi cho rằng một cuộc gặp giữa bà Trịnh và ông Tập sẽ gây bất lợi cho triển vọng bầu cử của KMT, trong khi 54,5% người bày tỏ sự thiếu tin tưởng đối với bà Trịnh.