Nguồn: AFP và Focus | 2026-04-20

Philippines cáo buộc các ngư dân Trung Quốc đã đổ xyanua xuống vùng biển tại quần đảo Trường sa, một điểm nóng tại Biển Đông tranh chấp, nơi đã xảy ra các cuộc đối đầu bạo lực với tàu thuyền Trung Quốc.

Bắc Kinh tuyên bố chủ quyền đối với gần như toàn bộ Biển Đông chiến lược, bất chấp một phán quyết quốc tế cho rằng yêu sách này không có cơ sở pháp lý.

Hội đồng An ninh Quốc gia Philippines (NSC) hôm 13/4 cáo buộc rằng việc đầu độc đã bắt đầu từ năm ngoái quanh Bãi Cỏ Mây thuộc quần đảo Trường Sa, nằm gần các tuyến hàng hải thiết yếu và được cho là giàu tài nguyên khoáng sản.

“Việc sử dụng xyanua tại bãi Ayungin là một hành vi phá hoại nhằm tiêu diệt các quần thể cá địa phương, tước đi nguồn thực phẩm thiết yếu của lực lượng Hải quân”, Phó tổng giám đốc NSC Cornelio Valencia phát biểu tại họp báo, sử dụng cách gọi của Philippines đối với rạn san hô này.

Ông Valencia nói thêm, những hành động này cũng “đe dọa nhân viên Hải quân ta” thông qua việc tiếp xúc với nguồn nước bị ô nhiễm, tiêu thụ cá bị đầu độc và sự xói mòn của các rạn san hô.

Manila và Bắc Kinh có lịch sử tranh chấp lâu dài về chủ quyền trên biển tại tuyến hàng hải có tranh chấp gay gắt này, bao gồm một vụ đụng độ bạo lực vào tháng 6/2024, khi Hải cảnh Trung Quốc mang theo dao, gậy và rìu đã lên tàu của Hải quân Philippines.

Bộ Ngoại giao Trung Quốc gọi những cáo buộc mới này là một “trò hề”.

“Hoàn toàn không thể tin được và thậm chí không đáng phản bác”, người phát ngôn Guo Jiakun nói trong cuộc họp báo thường kỳ hôm 13/4.

Ông nói thêm: “Philippines đã quấy rối trái phép các tàu cá Trung Quốc đang hoạt động đánh bắt bình thường, tước đoạt nguồn tiếp tế của ngư dân”.

Các cáo buộc về xyanua

Mặc dù Manila đã nêu vấn đề đầu độc bị cáo buộc này với Bắc Kinh tại một cuộc họp gần đây, ông Valencia cho biết chính phủ vẫn chưa nhận được phản hồi chính thức.

Ông cảnh báo rằng thiệt hại sinh thái như vậy đe dọa tính toàn vẹn về cấu trúc của tàu BRP Sierra Madre, con tàu từ thời Thế chiến II đang làm nơi đóng quân của binh sĩ Philippines.

Hơn nữa, sự suy thoái nghiêm trọng của rạn san hô có thể cho phép Bắc Kinh “dàn dựng một cuộc khủng hoảng môi trường” để đổ lỗi cho Philippines, tương tự các cáo buộc trước đây của Trung Quốc rằng chính con tàu này gây ô nhiễm cho bãi cạn.

Manila đã cố ý cho mắc cạn con tàu này tại đây từ năm 1999 nhằm khẳng định yêu sách chủ quyền đối với khu vực.

Người phát ngôn Hải quân Philippines, Chuẩn đô đốc Roy Vincent Trinidad, cho biết binh sĩ Philippines đã thu giữ 10 chai xyanua từ các thuyền tam bản được thả từ các tàu cá Trung Quốc vào các tháng 2, 7 và 10/2025.

Phân tích trong phòng thí nghiệm của Cơ quan Nghiên cứu Khoa học và Pháp y, thuộc Cục Điều tra Quốc gia, xác nhận các chai màu vàng này chứa xyanua — một hóa chất cực độc có thể gây tổn hại không thể đảo ngược đối với con người và hệ sinh thái biển, theo ông Valencia.

Ông cho biết, binh sĩ cũng quan sát thấy một nhóm thuyền tam bản Trung Quốc khác đầu độc vùng nước gần bãi cạn vào tháng trước, và nói thêm rằng mẫu nước tại khu vực sau đó cho kết quả xét nghiệm dương tính với xyanua.

Ông Trinidad cho biết không binh sĩ nào trên tàu chiến này bị phát hiện dương tính với chất độc này.

Cả hai quan chức đều cáo buộc các tàu mẹ của những ngư dân này hoạt động dưới sự chỉ đạo của Hải quân Trung Quốc.

NSC dự kiến sẽ đệ trình một báo cáo vào tuần tới lên Bộ Ngoại giao Philippines, có thể trở thành cơ sở cho một động thái phản đối ngoại giao.

Ông cho biết Manila cũng đã ra lệnh cho hải quân và tuần duyên tăng cường tuần tra “để ngăn chặn thiệt hại môi trường thêm” trong khu vực.

Nếu bị chứng minh là có chủ ý, những hành động này sẽ cấu thành một sự “vi phạm trắng trợn luật môi trường của Philippines, các chuẩn mực hàng hải quốc tế và nghĩa vụ của các quốc gia theo Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển (UNCLOS)”, ông Valencia cảnh báo.

Ông mô tả việc các tàu Trung Quốc sử dụng các chất nguy hại trong khu vực là “vừa vô trách nhiệm vừa không thể chấp nhận được”, theo hãng Thông tấn Philippines (PNA).

Ông tái khẳng định lập trường của Manila, và tuyên bố: “Philippines sẽ không dung thứ cho bất kỳ hành động nào — dù do các chủ thể nhà nước hay phi nhà nước — gây nguy hiểm cho nhân sự hoặc môi trường biển, vi phạm các quyền chủ quyền của nước này hoặc làm suy yếu hòa bình và ổn định tại Biển Tây Philippines”, theo PNA.

Chính phủ luôn kiên quyết bảo vệ lãnh thổ quốc gia, gìn giữ tài nguyên thiên nhiên và thượng tôn pháp luật, ông nói.