Ayon sa AFP at Focus | 2026-04-20

Inakusahan ng Pilipinas ang mga mangingisdang Tsino na umano’y nagbuhos ng cyanide sa katubigan ng Spratly Islands, isang flashpoint sa pinagtatalunang South China Sea na matagal nang pinangyarihan ng mararahas na komprontasyon sa mga sasakyang-dagat ng Tsina.

Inaangkin ng Beijing ang halos buong strategic South China Sea, sa kabila ng isang international ruling na nagsasabing wala itong legal na batayan.

Ayon sa National Security Council (NSC) ng Pilipinas, nagsimula umano ang paglalason noong nakaraang taon sa paligid ng Second Thomas Shoal sa Spratly chain, na malapit sa mahahalagang ruta ng barko at sinasabing mayaman sa mineral.

"Ang paggamit ng cyanide sa Ayungin Shoal ay isang uri ng sabotahe na layuning puksain ang mga lokal na populasyon ng isda, at bawian ng mahalagang pinagkukunan ng pagkain ang mga tauhan ng Hukbong-Dagat," pahayag ni NSC assistant director-general Cornelio Valencia sa isang news conference, gamit ang terminong Filipino para sa bahura.

Dagdag pa ni Valencia, ang mga aksyong ito ay nagdudulot ng banta sa kaligtasan ng ating mga tauhan sa Hukbong-Dagat dahil sa pagkakalantad sa kontaminadong tubig, pagkain ng nalalasong isda, at pagkasira ng mga bahura.

Matagal nang may alitan ang Maynila at Beijing sa pinagtatalunang rutang-dagat na ito, kabilang ang marahas na insidente noong Hunyo 2024 kung saan sumakay ang mga tauhan ng Chinese coast guard na may dalang kutsilyo, pamalo, at palakol sa mga bangka ng Philippine Navy.

Tinawag ng Foreign Ministry ng Tsina na isang "malaking kalokohan" ang mga bagong paratang.

Ayon kay spokesman Guo Jiakun, ito ay "lubos na hindi kapani-paniwala at hindi na rin dapat sagutin o pabulaanan," sa isang regular na news briefing noong Abril 13.

"Iligal umanong hinaras ng Pilipinas ang mga barkong pangingisda ng Tsina na nagsasagawa ng normal na pangingisda at inagawan ng mga suplay ang mga mangingisda," dagdag niya.

Mga paratang hinggil sa cyanide

Bagama’t inihain na ng Maynila sa Beijing ang usapin ng umano’y paglalason sa isang kamakailang pulong, sinabi ni Valencia na wala pa ring natatanggap na pormal na tugon ang gobyerno.

Nagbabala siya na ang ganitong pinsalang pangkalikasan ay banta sa katatagan ng BRP Sierra Madre, ang barkong mula pa sa panahon ng WWII na nagsisilbing himpilan ng mga sundalong Filipino.

Dagdag pa, ang matinding pagkasira ng bahura ay maaaring magbigay-daan sa Beijing na "lumikha ng krisis sa kalikasan" upang isisi ito sa Pilipinas, isang taktika na kahalintulad ng mga nauna nilang paratang na ang mismong barko ang nagdudulot ng polusyon sa shoal.

Sinadyang ipinasadsad ng Maynila ang barko sa shoal noong 1999 upang panindigan ang pag-aangkin nito sa teritoryo.

Ayon sa tagapagsalita ng Philippine Navy na si Rear Admiral Roy Vincent Trinidad, nakumpiska ng mga sundalong Filipino ang 10 bote ng cyanide mula sa mga sampan na inilunsad ng mga barkong pangingisda ng Tsina noong Pebrero, Hulyo, at Oktubre 2025.

Kinumpirma ng pagsusuri sa laboratoryo ng National Bureau of Investigation's Forensic and Scientific Research Service na ang mga dilaw na bote ay naglalaman ng cyanide, isang lubhang nakalalasong kemikal na kayang magdulot ng permanenteng pinsala sa tao at sa ekosistemang-dagat, ayon kay Valencia.

Sinabi niya na naobserbahan ng mga sundalo ang isa pang tripulante ng Chinese sampan na naglalason sa katubigan malapit sa shoal noong nakaraang buwan, at idinagdag na nagpositibo sa cyanide ang pagsusuri sa tubig sa naturang lugar.

Wala kahit isa sa mga sundalong sakay ng warship ang nagpositibo sa naturang lason, dagdag ni Trinidad.

Iginiit ng dalawang opisyal na ang mga mother ship ng mga mangingisda ay konektado sa Chinese Navy.

Plano ng NSC na magsumite ng ulat sa Philippine Foreign Ministry sa susunod na linggo, na maaaring magsilbing batayan para sa paghahain ng diplomatikong protesta.

Inatasan din ng Maynila ang navy at coast guard na paigtingin ang kanilang pagpapatrolya "upang maiwasan ang karagdagang pinsala sa kalikasan" sa nasabing lugar, dagdag niya.

Nagbabala si Valencia na ang ganitong mga aksyon, kung mapapatunayang sinadya, ay maituturing na "hayagang paglabag sa mga batas pangkalikasan ng Pilipinas, mga internasyonal na pamantayan sa karagatan, at mga obligasyon ng estado sa ilalim ng United Nations Convention on the Law of the Sea (UNCLOS)."

Inilarawan niya ang operasyon ng mga sasakyang-dagat ng Tsina na gumagamit ng mga mapanganib na kemikal sa nasabing lugar bilang "kapwa iresponsable at hindi katanggap-tanggap," ayon sa Philippine News Agency (PNA).

Muling iginiit ng Maynila ang posisyon nito sa pamamagitan ng pagpapahayag: "Hindi kukunsintihin ng Pilipinas ang anumang aksyon -- mula man sa mga state o non-state actor -- na naglalagay sa panganib sa mga tauhan nito o sa kapaligirang-dagat, lumalabag sa soberanong karapatan nito, o sumisira sa kapayapaan at katatagan sa West Philippine Sea," ayon sa PNA.

Aniya, nananatiling matatag ang gobyerno sa pagtatanggol sa pambansang teritoryo, pangangalaga sa mga likas na yaman, at pagtataguyod ng rule of law.