Tác giả: Liz Lagniton | 2025-12-23

Các tàu cá Philippines gần đây đã bị bắn vòi rồng từ các tàu Hải cảnh Trung Quốc tại một khu vực tranh chấp ở Biển Đông, theo giới chức Philippines.

Vụ việc xảy ra hôm 12/12, khi các ngư dân Philippines đang hoạt động gần bãi cạn Sabina, mà Philippines gọi là bãi cạn Escoda. Theo Manila, khu vực này nằm trong Vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) của Philippines.

Một số tàu Hải cảnh Trung Quốc (CCG), đi kèm các tàu được xác định là thuộc lực lượng dân quân biển Trung Quốc, đã áp sát khoảng 20 tàu cá và tìm cách buộc họ rời khỏi khu vực, Manila cho biết. Một tàu CCG thậm chí đã di chuyển tới cách một tàu tuần tra của Philippines khoảng 32 mét trong hành trình ban đêm.

Các ngư dân đã bị “vòi rồng nhắm vào và các động tác chặn đường nguy hiểm”, người phát ngôn Tuần duyên Philippines Jay Tarriela viết trên X.

Ngư dân bị thương

Đoạn video do giới chức Philippines công bố và được ghi lại bởi các thủy thủ tàu cá cho thấy các tàu CCG áp sát những tàu cá nhỏ hơn và bắn vòi rồng áp suất cao ở cự ly gần. Các thuyền viên Philippines được thấy chạy hỗn loạn khắp boong tàu giữa những đợt nước xối mạnh.

Tuần duyên Philippines cho biết các tàu nhỏ của Trung Quốc đã cắt dây neo của các tàu cá, một hành động mà ông Tarriela gọi là “sự leo thang trắng trợn”, gây nguy hiểm cho thủy thủ đoàn.

“Hậu quả trực tiếp của những hành động hung hăng này là, ba ngư dân Philippines đã bị thương về thể chất”, ông Tarriela đăng tải. Các đợt bắn vòi rồng cũng đã làm hư hại hai tàu cá.

Các tàu tuần tra của Tuần duyên Philippines được điều động để hỗ trợ ngư dân đã bị cản trở liên tục khi tiếp cận khu vực. Ông Tarriela cho biết các tàu CCG đã thực hiện cái ông gọi là “sự can thiệp thiếu chuyên nghiệp và phi pháp” (sic), nhưng các tàu Philippines vẫn tiếp cận được ngư dân và cung cấp hỗ trợ y tế.

Vụ việc được xem là một trong những cuộc đối đầu Trung Quốc - Philippines nghiêm trọng nhất kể từ năm 2024, khi căng thẳng quanh bãi cạn Sabina leo thang trong một cuộc giằng co kéo dài nhiều tháng giữa các tàu Trung Quốc và Philippines.

Hai bên đã đưa ra những tường thuật hoàn toàn trái ngược về những gì đã xảy ra.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Quách Gia Côn hôm 15/12 tuyên bố các hoạt động của CCG gần bãi cạn là “chuyên nghiệp và kiềm chế”, đồng thời khẳng định Trung Quốc đã bảo vệ chủ quyền lãnh thổ và các quyền và lợi ích hàng hải của mình.

Người phát ngôn Bộ Quốc phòng Trung Quốc Giang Bân cáo buộc những cá nhân không nêu tên tại Philippines đã lan truyền “những lời dối trá trắng trợn”.

Manila lên án các hành động

Các quan chức Philippines đã bác bỏ những cáo buộc từ phía Trung Quốc.

Trong một tuyên bố hôm 16/12, Bộ trưởng Quốc phòng Philippines Gilberto Teodoro Jr. đã lên án điều ông gọi là “những hành động nguy hiểm và vô nhân đạo” của Trung Quốc, và bác bỏ khẳng định của Bắc Kinh về “chủ quyền không thể tranh cãi” đối với bãi cạn Sabina.

Không có tòa án quốc tế hay quốc gia thượng tôn pháp luật nào công nhận chủ quyền của Trung Quốc đối với bãi cạn này, ông Teodoro nói. Ông viện dẫn Công ước của Liên Hợp Quốc về Luật Biển (UNCLOS) và phán quyết trọng tài năm 2016 bác bỏ các yêu sách của Trung Quốc — một quyết định mà Bắc Kinh từ chối công nhận.

Việc sử dụng vòi rồng theo báo cáo, “các hành động hung hăng” và việc cắt dây neo đã vi phạm nghĩa vụ của các quốc gia trong việc bảo đảm an toàn sinh mạng con người trên biển, ông nói.

Vụ việc đã được ghi lại bằng video, nhật ký tàu và các báo cáo của tuần duyên, người phát ngôn Bộ Quốc phòng Arsenio Andolong cho biết, đồng thời nhấn mạnh rằng “các sự thật tự nó nói lên tất cả”.

Philippines đã gửi công hàm phản đối ngoại giao đối với Trung Quốc hôm 15/12. Ngoại trưởng Ma. Theresa Lazaro xác nhận rằng chính phủ đã gửi một công hàm chính thức tới Đại sứ quán Trung Quốc tại Manila.

Tổng thống Ferdinand Marcos Jr. đã chỉ thị cho lực lượng tuần duyên ưu tiên bảo đảm an toàn cho ngư dân Philippines, đồng thời ủng hộ việc mua sắm thêm tàu thuyền để “bảo vệ lợi ích của chúng ta và lợi ích của người dân”, người phát ngôn của tổng thống Claire Castro cho biết.

Lực lượng vũ trang Philippines sẽ tiếp tục bảo vệ chủ quyền quốc gia và các tàu cá, người phát ngôn hải quân, Chuẩn Đô đốc Roy Vincent Trinidad nói.

Trong một bản tin đăng ngày 20/12, các phóng viên Kyodo News cho biết họ đã chứng kiến một “trò chơi mèo vờn chuột” đầy căng thẳng trong các ngày 12 - 14/12.

Khi ở trên tàu tuần tra Cape Engano của Tuần duyên Philippines, các phóng viên quan sát thấy các tàu Trung Quốc bám theo họ hơn bốn tiếng, có lúc tiến sát trong phạm vi 300 mét. Con tàu cuối cùng đã rút lui sau những động tác hung hăng của phía Trung Quốc và các cảnh báo qua radio yêu cầu đổi hướng hoặc “chịu hậu quả”.

Một quan chức Philippines sau đó đã biện minh cho việc rút lui này, viện dẫn nguy cơ leo thang căng thẳng, và nói với các phóng viên rằng: “Thật khó (để đi tiếp) khi tàu của bạn có thể bị bắn vòi rồng”.

Gia tăng quan ngại toàn cầu

Các chính phủ nước ngoài đã nhanh chóng lên án Trung Quốc.

Bộ Ngoại giao Mỹ đã chỉ trích các hành động của Trung Quốc. Người phát ngôn Tommy Pigott tuyên bố: “Chúng tôi sát cánh cùng đồng minh Philippines khi họ đối mặt với những hành động khiêu khích và các chiến thuật ngày càng nguy hiểm của Trung Quốc”.

Các hành động của CCG tại bãi cạn Sabina “đe dọa sinh mạng và sinh kế”, Đại sứ Mỹ tại Philippines MaryKay Carlson viết trên X.

Bộ Ngoại giao Trung Quốc cáo buộc Washington kích động đối đầu và cho rằng Mỹ không phải là bên tranh chấp. Tuy nhiên, các quan chức Mỹ đã nhiều lần khẳng định rằng Hiệp ước Phòng thủ chung Mỹ - Philippines áp dụng đối với các tàu thuyền Philippines trên Biển Đông.

Canada, Australia và Nhật Bản cũng bày tỏ quan ngại. Các đặc phái viên của những nước này kêu gọi kiềm chế và tôn trọng luật pháp quốc tế, đặc biệt là UNCLOS.

Một viện nghiên cứu độc lập, Stratbase Institute, ngày 19/12 cho rằng vụ việc phản ánh một mô hình “vô cùng đáng báo động”, đe dọa sinh mạng con người và sự ổn định khu vực. Những hành vi như vậy “không bao giờ được phép ... trở thành bình thường”.