Tác giả: Ha Er-rui | 2026-05-04

Indonesia đang cân nhắc một đề xuất của Mỹ về việc cho phép máy bay quân sự Mỹ bay qua không phận nước này, một yêu cầu có thể mở rộng tính linh hoạt tác chiến của Mỹ tại Đông Nam Á. Tuy nhiên, đề xuất này vẫn cần được Jakarta phê duyệt.

Bộ trưởng Quốc phòng Indonesia Sjafrie Sjamsoeddin đã trao đổi về các vấn đề an ninh với Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth tại Lầu Năm Góc ngày 13/4. Hai bên công bố Quan hệ Đối tác Hợp tác Quốc phòng Chủ chốt được xây dựng trên ba trụ cột: hiện đại hóa quân đội và nâng cao năng lực, đào tạo và huấn luyện quân sự chuyên nghiệp, cùng các cuộc tập trận chung và hiệp đồng tác chiến.

Theo ông Hegseth, quan hệ đối tác này cho thấy sự gắn kết sâu sắc hơn. Ông nói: "Quan hệ đối tác này thể hiện sức mạnh và tiềm năng của mối quan hệ an ninh giữa hai nước… củng cố năng lực răn đe trong khu vực, và thúc đẩy cam kết chung của chúng ta đối với hòa bình thông qua sức mạnh".

Ông Sjamsoeddin đặt quan hệ đối tác này trong khuôn khổ mang tính tương hỗ. Ông nói: "Chúng tôi đang hợp tác trên cơ sở tôn trọng lẫn nhau và cùng có lợi nhằm gia tăng giá trị cho lợi ích quốc gia của mỗi bên".

Đề xuất đang được xem xét

Một nội dung quan trọng trong các cuộc thảo luận là đề xuất về thỏa thuận quyền bay qua.

Đề xuất này sẽ cho phép "Chính phủ Indonesia cấp phép quyền bay qua trên diện rộng cho máy bay Mỹ đi qua không phận Indonesia nhằm phục vụ các hoạt động dự phòng, ứng phó khủng hoảng và các hoạt động liên quan đến tập trận được hai bên nhất trí", tờ Sunday Guardian của New Delhi đưa tin ngày 12/4, dẫn nội dung bị rò rỉ.

Đề xuất này sẽ cho phép quyền tiếp cận không giới hạn, nhưng Jakarta cho biết văn bản này không mang tính ràng buộc và vẫn đang được xem xét. Theo các điều khoản được tờ Sunday Guardian dẫn lại, "máy bay Mỹ có thể bay qua trực tiếp ngay sau khi thông báo, cho đến khi có thông báo tiếp theo từ phía Mỹ về việc chấm dứt hiệu lực".

Có những quan ngại về việc Washington nắm quyền kiểm soát quá rộng đối với quyền tiếp cận không phận. Các quan chức Indonesia cho biết họ đang xem xét đề xuất này trong bối cảnh lợi ích quốc gia, chủ quyền không phận và chính sách đối ngoại độc lập của Indonesia.

Đề xuất về quyền bay qua này được cho là tiếp nối các cuộc thảo luận trước đó giữa Mỹ và Indonesia, bao gồm cuộc trao đổi vào tháng 2 tại Washington giữa Tổng thống Indonesia Prabowo Subianto và Tổng thống Donald Trump.

Địa lý chiến lược

Indonesia có vị trí chiến lược. Quốc gia quần đảo này nằm giữa Thái Bình Dương và Ấn Độ Dương, đồng thời kiểm soát các tuyến hàng hải qua eo biển Malacca, qua đó đóng vai trò kép đối với cả lưu thông hàng hải và hàng không trong khu vực.

"Indonesia là mảnh ghép còn thiếu để hoàn thiện hành lang hàng không khu vực", nhà phân tích địa chính trị Agung Sulistyo viết trên Asia Times. Ông cho biết Indonesia nằm án ngữ trên các hành lang hàng không hiệu quả nhất kết nối Tây Thái Bình Dương, Biển Đông, Ấn Độ Dương và miền bắc Australia.

"Điều này dường như nhằm giải quyết một vấn đề chiến lược rõ ràng của Mỹ khi nước này ngày càng phụ thuộc vào các căn cứ ở miền bắc Australia — vốn cách xa Trung Quốc hơn và do đó an toàn hơn so với các căn cứ gần Đài Loan", Aristyo Rizka Darmawan, trợ lý giáo sư luật quốc tế tại Đại học Indonesia, viết trên The Strategist, blog của Viện Chính sách Chiến lược Australia.

Ông mô tả đề xuất này là nhằm giải quyết một điểm yếu rõ ràng của Mỹ.

Nếu được phê duyệt, quyền bay qua sẽ giúp lực lượng Mỹ tăng cường tính linh hoạt trên toàn khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương. Điều này có thể rút ngắn thời gian phản ứng và mở rộng tầm với chiến lược tại Eo biển Đài Loan, Biển Đông và Ấn Độ Dương.

Các nhà phân tích cho rằng đề xuất này có thể làm thay đổi cán cân địa chính trị và quân sự trong khu vực.

Tiếp cận khu vực

Washington hiện đã có các thỏa thuận về căn cứ và quyền bay qua với Australia, Philippines và Nhật Bản. Việc tiếp cận không phận Indonesia, nếu được chấp thuận, sẽ bổ sung thêm một tầng vào mạng lưới khu vực đó, đặc biệt trong bối cảnh lực lượng Mỹ tìm cách phân tán hoạt động và giảm phụ thuộc vào các căn cứ gần Trung Quốc hơn.

Các mô hình hợp tác quốc phòng tương tự ở những nơi khác trong khu vực, bao gồm tại Philippines và Papua New Guinea, đã mở rộng hỗ trợ hậu cần, huấn luyện chung và các thỏa thuận tiếp cận, qua đó có thể đẩy nhanh năng lực cơ động quân sự của Mỹ.

Quan hệ đối tác này bao gồm việc đồng phát triển năng lực tác chiến phi đối xứng và các công nghệ phòng thủ hải quân thế hệ tiếp theo. Hai bên cũng nhất trí hợp tác trong công tác bảo dưỡng trang thiết bị và mở rộng huấn luyện chung cho lực lượng đặc nhiệm.

Mỹ và Indonesia đã thiết lập quan hệ ngoại giao được 77 năm.