Nguồn: Focus | 2026-05-07

Mỹ và Philippines đã triển khai các hệ thống tên lửa bờ biển cơ động tới các đảo phía bắc Philippines trong cuộc tập trận Balikatan 2026, thể hiện khả năng tấn công phân tán nhằm làm phức tạp hóa kế hoạch tác chiến hải quân của đối phương và củng cố răn đe khu vực.

Các binh sĩ đã đưa Hệ thống Ngăn chặn Tàu viễn chinh Hải quân - Thủy quân Lục chiến, gọi tắt là NMESIS, lên máy bay C-130J tại Sân bay Quốc tế Cagayan North ở Lal-lo, tỉnh Cagayan, hôm 25/4, rồi không vận tới Itbayat, điểm cực bắc của chuỗi đảo Batanes thuộc Philippines. Itbayat nằm cách bờ biển phía nam Đài Loan khoảng 150 km.

Đồng thời, các phân đội NMESIS bổ sung được bố trí sẵn sàng để cơ động tới các tiền đồn trên những đảo thứ cấp. Tại Subic Bay, một hệ thống NMESIS đã được đưa lên tàu Palo Alto của Lục quân Mỹ — một tàu đổ bộ lớp Runnymede — hướng tới Calayan cùng một hệ thống HIMARS. Đồng thời, một phân đội khác tại Sân bay Quốc tế Cagayan North chuẩn bị cho phương án không vận tới Batan.

Do Trung đoàn Thủy quân Lục chiến Duyên hải số 3 vận hành, bệ phóng này khai hỏa tên lửa Naval Strike Missile. Loại vũ khí bay bám biển, có khả năng tàng hình thấp này có thể tấn công các tàu chiến mặt nước từ vị trí trên đất liền ở cự ly lên tới 185 km, bao trùm các hành lang hàng hải trọng yếu giữa Biển Đông và Tây Thái Bình Dương.

Bắn rồi chạy

Nhờ tận dụng kiến trúc điều khiển từ xa và nền tảng xe chiến thuật hạng nhẹ cơ động cao, NMESIS giảm rủi ro cho ê-kíp chiến đấu, đồng thời cho phép các hoạt động "bắn-rồi-chạy" diễn ra nhanh chóng. Lợi thế này giúp các đơn vị có thể tấn công từ những hòn đảo với hậu cần tối thiểu và di chuyển trước khi đối phương kịp phản kích.

“Cuộc Thử nghiệm Tác chiến Đầy đủ sẽ cho thấy các hành động chiến thuật của binh sĩ tạo ra hiệu ứng tác chiến ở cấp độ chiến dịch đối với lực lượng đa quốc gia như thế nào”, Trung tướng Thủy quân Lục chiến Mỹ Michael Cederholm, chỉ huy Lực lượng Đặc nhiệm Hỗn hợp Hoa Kỳ, cho biết. “Qua đó, chúng tôi có thể xác thực, tinh chỉnh và nâng cao năng lực phối hợp để bảo vệ Philippines”.

Mỹ và Philippines đã tích hợp các hệ thống không người lái; các phương tiện tình báo, giám sát và trinh sát; cùng các lớp phòng thủ đa tầng trong cuộc tập trận. Họ thiết lập một kiến trúc kết nối giúp cải thiện tốc độ nhắm mục tiêu và nâng cao nhận thức về không gian hàng hải.

Rìa chuỗi đảo

Vị trí của Itbayat mang lại logic địa lý rõ ràng cho việc triển khai. Nằm ở mũi phía bắc của chuỗi đảo Batanes, hòn đảo này bao quát các tuyến hàng hải then chốt trong tất cả các kịch bản khu vực liên quan đến Đài Loan, eo biển Luzon hoặc lối tiếp cận ra Tây Thái Bình Dương. Kết hợp với việc bố trí tại Batan và Calayan, cấu trúc triển khai phân tán này tạo ra các vùng giao chiến chồng chéo trên toàn bộ Eo biển Luzon.

Việc triển khai phản ánh xu hướng rộng hơn hướng tới các chiến dịch hàng hải phân tán, trong đó các đơn vị tên lửa cơ động bố trí trên đất liền hỗ trợ nhiệm vụ khước từ trên biển trên địa hình quần đảo và giảm phụ thuộc vào các căn cứ cố định.

Các nhà phân tích cho rằng những năng lực như vậy buộc đối phương phải tính đến các bệ phóng phân tán hoạt động dọc theo các chuỗi đảo, đặc biệt trên các tuyến nối giữa Biển Đông và Tây Thái Bình Dương.

Đợt di chuyển NMESIS năm nay là sự tiếp tục của lần xuất hiện đầu tiên tại Balikatan 2025, khi hệ thống này lần đầu được triển khai tới Philippines và bố trí trên các đảo phía bắc nhằm thể hiện khả năng khước từ khu vực có thể triển khai nhanh.

Thủy quân Lục chiến Mỹ đang thúc đẩy mở rộng kho vũ khí tấn công ven biển, với đề xuất ngân sách tài khóa 2027 bao gồm việc mua sắm 32 bệ phóng NMESIS. Đề xuất này phản ánh ý định của Washington trong việc gia tăng năng lực tấn công hàng hải từ đất liền tại các khu vực ven biển có tranh chấp.

Washington đã triển khai NMESIS, HIMARS và các năng lực chống máy bay không người lái có khả năng tương tác như VAMPIRE nhằm thể hiện cam kết với Manila trong bối cảnh Trung Quốc tiếp tục gây sức ép tại Biển Tây Philippines.

Sau khi rút khỏi các tiền đồn trên đảo, các đơn vị NMESIS sẽ tiếp tục lưu lại ở Bắc Luzon để tham gia vào các cuộc tập trận song phương trong tương lai.

Cuộc tập trận Balikatan 2026 diễn ra từ ngày 20/4 đến 8/5 với sự tham gia của hơn 17.000 quân nhân từ Mỹ, Philippines và các quốc gia đối tác gồm Nhật Bản, Australia, Canada, Pháp và New Zealand. Đây là lần tổ chức thứ 41 của cuộc tập trận thường niên này và là đợt có quy mô lớn nhất từ trước đến nay.