Tác giả: Jia Feimao | 2026-05-08

Tập trận mô phỏng trên máy tính Hán Quang lần thứ 42 của Đài Loan đã kết thúc vào cuối tháng 4 sau khi diễn ra 14 ngày 13 đêm, đánh dấu lần đầu tiên cuộc tập trận quân sự này diễn ra cùng lúc với một cuộc diễn tập về khả năng chống chịu của khu vực đô thị dân sự. Tiền lệ này cho thấy tác chiến đô thị sẽ trở thành trọng tâm chính của các khóa huấn luyện thực binh trong tương lai.

Tập trận Hán Quang sẽ tiếp tục vào mùa hè này với nội dung huấn luyện bắn đạn thật.

Trong một tiền lệ khác, lần đầu tiên trong năm nay, các đơn vị tình báo được đưa vào vào cấu trúc tập trận, nơi cũng mô phỏng các hoạt động quân sự quốc tế.

Cuộc tập trận đã mô phỏng một chuỗi các hành động gây hấn của Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA), bắt đầu bằng việc quấy rối "vùng xám", leo thang từ các cuộc tập trận quân sự thành các chiến dịch chiến đấu và đỉnh điểm là một cuộc tấn công tổng lực vào Đài Loan. Phản ứng của Đài Loan diễn ra theo 4 giai đoạn, trong đó, giai đoạn cuối cùng tập trung vào phòng thủ chiều sâu và chiến tranh kéo dài.

"Vùng xám" dùng để chỉ các hoạt động nằm dưới ngưỡng chiến tranh nhưng gây áp lực và làm tiêu hao nguồn lực của đối phương.

Giai đoạn cuối cùng này đặt ra giả thiết rằng, lực lượng PLA sẽ chiếm giữ các sân bay, bến cảng và các đầu mối giao thông khác trước khi tiến sâu vào nội địa. Quân đội Đài Loan đã đáp trả bằng các cuộc tấn công đồng loạt nhằm phá vỡ chiến dịch và sức mạnh chiến đấu của đối phương, đồng thời kích hoạt các biện pháp hỗ trợ của toàn xã hội.

Điểm mới của cuộc tập trận

Nhà phân tích quân sự và cựu thanh tra Bộ Quốc phòng Lữ Lễ Thi (Lu De-yun) nhận định, sự thay đổi trọng tâm này đánh dấu một bước chuyển biến đáng chú ý so với các cuộc tập trận Hán Quang trước đây, vốn chỉ tập trung vào ưu thế trên không, kiểm soát mặt biển và các chiến dịch chống đổ bộ.

Trên kênh video cá nhân, ông Lữ phát biểu: 'Không chỉ dừng lại ở giai đoạn chống đổ bộ, cuộc tập trận đã tăng cường khả năng phòng thủ chiều sâu và chiến tranh kéo dài của Đài Loan — nói cách khác, đó chính là tác chiến đô thị".

Trong cuộc phỏng vấn với Focus, ông Lữ nhận xét, các hệ thống chỉ huy và kiểm soát phân tán và phi tập trung vẫn là đặc điểm cốt lõi của cuộc tập trận này, đồng thời là yếu tố thiết yếu để duy trì khả năng chống chịu về quân sự khi bị tấn công.

Bộ trưởng Quốc phòng Cố Lập Hùng (Wellington Koo) phát biểu sau khi cuộc mô phỏng kết thúc rằng các cơ quan thuộc bộ quốc phòng, Trung tâm Chỉ huy Tác chiến Chung và các đơn vị chỉ huy thực địa đều vận hành từ các địa điểm phân tán và dự phòng trong suốt cuộc tập trận. Cách làm này nhằm kiểm tra xem liệu cấu trúc chỉ huy dự phòng của quân đội có thể duy trì hoạt động trong các cuộc tấn công của đối thủ hay không.

Đề cao khả năng chống chịu

Chính quyền của Tổng thống Lại Thanh Đức đã đưa 'khả năng chống chịu' trở thành một khái niệm an ninh quốc gia cốt lõi. Chính phủ đã thành lập Ủy ban về Khả năng Chống chịu và Phòng thủ Toàn xã hội trực thuộc Phủ Tổng thống và kể từ năm 2025, đã tiến hành các cuộc tập trận thường niên về Khả năng Chống chịu của đô thị. Các cuộc tập trận dân sự năm nay đang diễn ra song song với chu kỳ tập trận Hán Quang từ tháng 4 đến tháng 8.

Các nhà phân tích nhận định, Washington ngày càng tập trung vào mức độ sẵn sàng của Đài Loan cho tác chiến đô thị và coi ý chí tăng cường năng lực tự phòng thủ của hòn đảo này là một chỉ số then chốt cho tính khả thi của khả năng răn đe.

Giám đốc Viện Hoa Kỳ tại Đài Loan (AIT), Raymond Greene, đã thực hiện quan sát tại hiện trường cuộc diễn tập ứng phó khẩn cấp dân sự đầu tiên được phối hợp cùng với tập trận Hán Quang. AIT nhận định cuộc diễn tập đã giúp tăng cường năng lực ứng phó khẩn cấp và vận hành hệ thống chỉ huy của Đài Loan trong các điều kiện khủng hoảng.

Theo các bản tin của truyền thông Đài Loan, quân đội hòn đảo này có kế hoạch thực hiện thêm một số cuộc tập trận bổ sung từ tháng 4 đến tháng 11 năm nay. Trong đó có cuộc Tập trận Phòng thủ Hiệp đồng đầu tiên, dự kiến diễn ra vào tháng 7, nhằm tích hợp cả ba quân chủng vào một hoạt động phòng thủ thống nhất, thay vì để mỗi quân chủng tác chiến lần lượt.

Phản công đa lực lượng

Ông Lữ bình luận, mô hình trước đây phân công không quân đảm bảo ưu thế trên không, hải quân thiết lập quyền kiểm soát ở biển và lục quân đảm nhiệm các chiến dịch chống đổ bộ. Tuy nhiên, theo khái niệm phòng thủ hiệp đồng mới, cả ba quân chủng sẽ đồng loạt tấn công lực lượng địch ngay khi cuộc tấn công vào Đài Loan bắt đầu.

Ông Lữ nói: "Lục quân không còn thụ động chờ đợi để giao chiến sau khi ưu thế trên không và trên biển bị mất nữa".

Một nhân tố then chốt cho phép sự chuyển dịch đó là Hệ thống Tên lửa Chiến thuật Lục quân, viết tắt là ATACMS, được mua từ Hoa Kỳ với các đợt bàn giao từng phần đã hoàn tất vào năm ngoái. Loại tên lửa này có tầm bắn tối đa 300 km, đưa các căn cứ, sân bay và kho đạn dược của PLA dọc theo bờ biển phía đông nam vào tầm hỏa lực.

Theo ông Lữ, trước đây hệ thống pháo phản lực phóng hàng loạt Thunder-2000 (Sấm sét 2000) của Đài Loan chỉ có thể nhắm vào các lực lượng xâm lược ở gần đường bờ biển Đài Loan do những hạn chế về tầm bắn. Tuy nhiên, với việc ATACMS đi vào hoạt động, quân đội Đài Loan giờ đây có thể tấn công lực lượng địch ngay khi chúng đang tập kết, lên tàu hoặc đang băng qua eo biển Đài Loan.

Ông nói với Focus: "Nếu vũ khí của bạn có thể chạm tới mục tiêu, bạn sẽ tấn công. Đó chính là logic của chiến tranh hiện đại".

Kể từ khi cuộc chiến Nga-Ukraine nổ ra vào năm 2022, Đài Loan đã theo dõi chặt chẽ các xung đột lớn trên thế giới và đưa những bài học kinh nghiệm vào tập trận Hán Quang. Các kịch bản năm nay cũng rút ra từ những chiến dịch quân sự gần đây của Hoa Kỳ, gồm chiến dịch nhắm vào Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro và các cuộc không kích của Hoa Kỳ vào Iran.

Cục trưởng Cục Kế hoạch Tác chiến Hiệp đồng thuộc Bộ Quốc phòng - Đổng Kế Tinh (Dong Ji-xing), đánh giá rằng, cả hai loại chiến dịch nêu trên đều mang lại những bài học quý giá cho kế hoạch phòng thủ của Đài Loan, bao gồm cảnh báo sớm, chống nhiễu điện từ, tác chiến chống máy bay không người lái (UAV) và các biện pháp gia cố mạng lưới điện tại các cơ sở quân sự trọng yếu. Tất cả các nhân tố này đều được đưa vào kịch bản tập trận năm nay.