Nguồn: AFP và Focus | 2026-05-14

JAKARTA -- Nhật Bản và Indonesia đã ký một hiệp định hợp tác quốc phòng trong đó mở rộng quan hệ quân sự và mở cửa khả năng chuyển giao các thiết bị quốc phòng tới nền kinh tế lớn nhất Đông Nam Á.

Các quan chức đã ký bản hiệp ước hôm 4/5 tại Jakarta trong chuyến thăm của Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản Shinjiro Koizumi, chỉ vài tuần sau khi Tokyo nới lỏng các hạn chế xuất khẩu vũ khí đã áp dụng trong nhiều thập niên và cho phép các công ty Nhật Bản bán vũ khí sát thương tới các nước có hiệp định quốc phòng.

Ông Koizumi cho biết cả hai nước "đều là các quốc gia hàng hải với những giá trị chung", và nói thêm rằng quan hệ đối tác này sẽ "đóng góp cho quốc phòng và hòa bình không chỉ ở đất nước chúng ta mà cho cả khu vực".

Bộ trưởng Quốc phòng Indonesia Sjafrie Sjamsoeddin cho biết hai bên đồng ý đẩy mạnh hợp tác về phát triển công nghiệp quốc phòng và trao đổi nhân sự.

"Cả hai đồng ý thúc đẩy hợp tác thực chất về công nghiệp quốc phòng và phát triển nhân sự, đồng thời tính đến lợi ích quốc gia của mỗi nước", ông phát biểu trước lễ ký kết.

Bản hiệp định bao gồm hợp tác về hỗ trợ nhân đạo và cứu trợ thảm họa, tập trận quân sự chung và an ninh hàng hải, theo người phát ngôn Bộ Quốc phòng Indonesia Rico Ricardo Sirait. Hiệp định "mở ra những cơ hội hợp tác về trang thiết bị và công nghệ quốc phòng" đồng thời ưu tiên ổn định khu vực, ông nói thêm.

Xuất khẩu vũ khí

Hiệp định được ký kết không lâu sau khi Nhật Bản sửa đổi một trụ cột then chốt trong chính sách an ninh hậu chiến bằng cách nới lỏng các hạn chế lâu nay về xuất khẩu vũ khí. Thay đổi này cho phép Tokyo chuyển giao 5 hạng mục thiết bị quốc phòng gây sát thương tới những nước duy trì các hiệp định về thiết bị và công nghệ quốc phòng với Nhật Bản.

Sự thay đổi chính sách này đưa Nhật Bản trở thành một chủ thể công nghiệp quốc phòng tích cực hơn tại Đông Nam Á, nơi các quốc gia như Indonesia và Philippines đang tìm kiếm những năng lực hàng hải và răn đe lớn hơn trong bối cảnh căng thẳng khu vực gia tăng.

Jakarta và Tokyo thỏa thuận thành lập một nhóm làm việc để thúc đẩy hợp tác về các thương vụ thiết bị quốc phòng tiềm năng. Hai chính phủ dự kiến sẽ thiết lập một Cơ chế Đối thoại Quốc phòng Tích hợp, qua đó sẽ thể chế hóa các cuộc hội đàm thường kỳ giữa các quan chức quốc phòng dân sự cấp cao và các sĩ quan quân đội.

Trong khuôn khổ đó, các quan chức cấp thứ trưởng sẽ thảo luận về chính sách quốc phòng trong khi các tham mưu trưởng và chỉ hủy tác chiến sẽ tập trung vào việc phối hợp quân sự và hợp tác ở cấp độ đơn vị.

"Hợp tác với Indonesia -- vốn có ảnh hưởng và trách nhiệm lớn đối với ổn định khu vực -- đang trở nên ngày càng thiết yếu khi căng thẳng quốc tế gia tăng", ông Koizumi nói, theo Nikkei Asia.

Indonesia đã nổi lên như một người mua sắm tiềm năng đối với thiết bị quốc phòng Nhật Bản khi Tổng thống Prabowo Subianto đẩy mạnh hiện đại hóa các tài sản quốc phòng cũ kỹ của nước này. Jakarta đã dành riêng 337 nghìn tỷ IDR (19.4 tỷ USD) cho hiện đại hóa quốc phòng trong năm 2026, bao gồm nâng cấp máy bay chiến đấu và các năng lực hải quân.

Thiết bị quốc phòng Nhật Bản có thể trở nên ngày càng hấp dẫn đối với Jakarta khi Indonesia đa dạng hóa các đối tác an ninh đồng thời duy trì học thuyết chính sách đối ngoại "tự do và tích cực" của mình.

An ninh hàng hải

Hợp tác gia tăng phản ánh tầm quan trọng chiến lược của địa lý hàng hải Indonesia, vốn nằm ở cả hai bờ eo biển Malacca, một trong những tuyến vận tải biển sầm uất nhất thế giới và là con đường thiết yếu đối với nhập khẩu năng lượng vào Trung Quốc.

Nhật Bản đã xây dựng các mối quan hệ an ninh trên khắp Đông Nam Á trong bối cảnh gia tăng lo ngại về những căng thẳng hàng hải và về việc bảo vệ các tuyến đường biển tại khu vực. Tokyo mô tả việc mở rộng hợp tác quốc phòng là sự hỗ trợ các đối tác "cùng chí hướng" muốn duy trì ổn định khu vực và tự do hàng hải.

Đồng thời, Indonesia gần đây đã củng cố quan hệ quốc phòng với một số cường quốc lớn. Jakarta đã ký một hiệp định hợp tác quốc phòng với Mỹ vào tháng 4, đẩy mạnh hợp tác an ninh với Pháp và tiếp tục liên hệ với những đối tác khác đồng thời duy trì lập trường ngoại giao không liên kết.