Tác giả: Wu Qiaoxi | 2026-06-12

Trong tuyên bố chung đưa ra sau cuộc họp cấp bộ trưởng thường niên tại London, Anh và Úc đã bày tỏ quan ngại trước các cuộc diễn tập quân sự gây bất ổn của Trung Quốc quanh đảo Đài Loan, đồng thời tái khẳng định tầm quan trọng của việc duy trì hòa bình và ổn định trong khu vực eo biển Đài Loan.

Tuyên bố này được đưa ra sau khi diễn ra Hội nghị Tham vấn thường niên cấp Bộ trưởng Úc - Anh (AUKMIN) tại London ngày 10/6. Tại đây, Ngoại trưởng Anh Yvette Cooper và Bộ trưởng Quốc phòng John Healey – người đã từ chức hôm 11/6 – đã tiếp Ngoại trưởng Úc Penny Wong cùng Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Quốc phòng Richard Marles.

Theo tuyên bố, các bộ trưởng "phản đối mọi hành động đơn phương nhằm thay đổi nguyên trạng, đồng thời khuyến khích đối thoại thay vì sử dụng biện pháp cưỡng ép hoặc vũ lực". Các bên cũng "bày tỏ quan ngại trước các cuộc diễn tập quân sự gây bất ổn của Trung Quốc quanh Đài Loan".

Hai quốc gia tái khẳng định cam kết ủng hộ "sự tham gia có ý nghĩa của Đài Loan vào các tổ chức quốc tế", đồng thời đẩy mạnh quan hệ với Đài Loan trên các lĩnh vực "kinh tế, thương mại, khoa học, công nghệ và văn hóa".

Trung Quốc luôn coi Đài Loan là lãnh thổ của mình và chưa bao giờ loại trừ việc sử dụng vũ lực để chiếm hòn đảo này.

An ninh khu vực

Các bộ trưởng gắn sự ổn định ở eo biển Đài Loan với an ninh khu vực trên diện rộng hơn, khẳng định rằng khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương và khu vực Âu - Đại Tây Dương có mối liên kết chặt chẽ, đồng thời đóng vai trò quan trọng đối với an ninh, khả năng phục hồi và sự thịnh vượng chung của các nước này. Họ cũng nhấn mạnh sự cần thiết của việc kiểm soát cạnh tranh chiến lược một cách có trách nhiệm để giảm thiểu rủi ro từ những tính toán sai lầm, leo thang căng thẳng và xung đột.

Tuyên bố tái khẳng định sự phản đối mạnh mẽ đối với các hoạt động gia tăng căng thẳng ở Biển Đông, bao gồm các hoạt động quân sự trên các thực thể đang tranh chấp, các hành vi diễn tập nguy hiểm và việc sử dụng không an toàn các khí tài quân sự, lực lượng tuần duyên và dân quân biển. Tuyên bố cũng quan ngại về các diễn biến tại biển Hoa Đông và Hoàng Hải, đồng thời tái khẳng định Phán quyết của Tòa trọng tài năm 2016 về Biển Đông là phán quyết cuối cùng và có tính ràng buộc đối với các bên liên quan.

Phán quyết của tòa án đó đã bác bỏ tuyên bố chủ quyền của Trung Quốc đối với hơn 80% diện tích ở Biển Đông.

Các bộ trưởng cũng gắn liền cuộc chiến của Nga tại Ukraine với an ninh khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, bày tỏ quan ngại rằng sự hỗ trợ kinh tế từ Trung Quốc đã góp phần duy trì nỗ lực chiến tranh của Moscow. Họ kêu gọi Bắc Kinh ngăn chặn các công ty của nước này cung cấp những linh kiện lưỡng dụng vốn đang hỗ trợ cơ sở công nghiệp quốc phòng của Nga, đồng thời thúc giục Trung Quốc sử dụng "tầm ảnh hưởng đáng kể" của mình đối với Moscow để giúp chấm dứt cuộc xung đột này.

Tuyên bố nêu rõ: Sự hợp tác quân sự ngày càng tăng giữa Nga và Triều Tiên có những ảnh hưởng đáng kể đến an ninh của cả khu vực Âu - Đại Tây Dương lẫn Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Tuyên bố khẳng định: "Việc áp dụng các bài học thực chiến rút ra từ cuộc chiến phi pháp của Nga tại Ukraine làm trầm trọng thêm mối đe dọa mà nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên gây ra đối với sự ổn định ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương".

Rủi ro kinh tế

Các cảnh báo ngoại giao được đưa ra trong bối cảnh Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế cho biết trong một báo cáo công bố tại Kuala Lumpur hôm 10/6 rằng, cú sốc kinh tế toàn cầu xuất phát từ kịch bản xung đột tại eo biển Đài Loan có thể châm ngòi cho một cuộc thế chiến thứ ba, Thông tấn xã Trung ương Đài Loan (CNA) đưa tin.

Báo cáo này, vốn giả định những tác động đối với Malaysia, cho biết ngay cả những quốc gia giữ thái độ trung lập cũng không thể tránh khỏi những cú sốc kinh tế tiêu cực, với chi phí gây thiệt hại cho các nền kinh tế khu vực vượt xa ảnh hưởng của đại dịch COVID-19. Báo cáo nhận định rằng ngành điện tử và du lịch sẽ là những lĩnh vực chịu thiệt hại nặng nề nhất. Trong kịch bản xảy ra xung đột, số người thất nghiệp có khả năng tăng lên đến hàng triệu người.

Tuyên bố chung này tương tự những điều Thủ tướng Úc Anthony Albanese và Thủ tướng New Zealand Christopher Luxon phát biểu vài ngày trước đó, sau cuộc họp lãnh đạo thường niên lần thứ 3 của họ tại Noosa, Úc, ngày 6/6.

Bên cạnh việc kêu gọi hòa bình và ổn định ở eo biển Đài Loan, hai nhà lãnh đạo cho biết họ phản đối "bất kỳ hành động đơn phương nào nhằm thay đổi nguyên trạng và [khuyến khích] đối thoại thay vì cưỡng ép hoặc sử dụng vũ lực".

Họ bày tỏ quan ngại về "sự gia tăng các hoạt động gây mất ổn định ở Biển Đông, bao gồm việc quân sự hóa các thực thể đang tranh chấp và các hành vi thiếu an toàn, không chuyên nghiệp", đồng thời khẳng định các tranh chấp hàng hải nên được giải quyết một cách hòa bình theo luật pháp quốc tế.

Hôm 8/6, Úc và Đức cũng đưa ra thông điệp tương tự, khi bà Wong và ông Marles thảo luận về an ninh với Bộ trưởng Ngoại giao Đức Johann Wadephul và Bộ trưởng Quốc phòng Đức Boris Pistorius tại Berlin trong khuôn khổ cuộc tham vấn cấp bộ trưởng 2+2 lần thứ 3 giữa 2 nước.

Tuyên bố chung của các nước này tiếp tục nhấn mạnh những lập trường quen thuộc: sự cần thiết phải duy trì hòa bình và ổn định trong khu vực eo biển Đài Loan, phản đối mọi nỗ lực đơn phương nhằm thay đổi nguyên trạng bằng vũ lực và sự ủng hộ đối với việc "tham gia một cách có ý nghĩa của Đài Loan vào các tổ chức quốc tế".