Tác giả: Joyce Huang | 2026-06-24

Đài Loan đang xem xét các biện pháp tăng cường kiểm soát xuất khẩu đối với chip trí tuệ nhân tạo (AI) sang Trung Quốc, theo Bộ trưởng Kinh tế Kung Ming-hsin.

Phát biểu tại một phiên họp lập pháp hôm 17/6, ông Kung cho biết bộ của ông đã bắt đầu soạn thảo các sửa đổi pháp lý nhằm áp đặt các lệnh cấm nghiêm ngặt hơn đối với chip AI xuất sang Trung Quốc, nhằm giải quyết những lo ngại về việc chip AI của Nvidia bị chuyển trái phép sang Trung Quốc thông qua Đài Loan.

Ông cho biết bộ đang tham vấn nhiều cơ quan, bao gồm các cơ quan an ninh quốc gia cùng các cơ quan quản lý tài chính, thương mại và hải quan, trước khi các thay đổi được hoàn thiện và triển khai “nhanh nhất có thể”.

Những thay đổi được đề xuất có thể cho phép Đài Loan lần đầu tiên truy tố hành vi buôn lậu chip AI sang Trung Quốc như một tội hình sự.

Vụ máy chủ Nvidia

Vị bộ trưởng đưa ra phát biểu trên sau khi nghị sĩ Chung Chia-pin thuộc Đảng Dân chủ Tiến bộ (DPP) bày tỏ lo ngại trước các thông tin cho rằng tập đoàn công nghệ Mỹ Super Micro Computer Inc. đã bị cáo buộc tham gia vào việc chuyển trái phép chip AI của Nvidia sang Trung Quốc.

DPP hiện nắm ghế tổng thống nhưng chỉ chiếm thiểu số trong quốc hội.

Ngày 19/3, các công tố liên bang Mỹ đã truy tố 3 cá nhân có liên hệ với Super Micro về tội chuyển trái phép các máy chủ AI Nvidia trị giá 2,5 tỷ USD sang Trung Quốc, vi phạm các quy định của Mỹ cấm xuất khẩu không phép chip sang Trung Quốc.

Theo bản cáo trạng của Mỹ được CNN dẫn lại, 3 người này đã sử dụng một bên trung gian có trụ sở tại Đông Nam Á để che giấu việc các máy chủ đã được chuyển đến Trung Quốc.

Báo cáo cho biết họ còn cung cấp các tài liệu giả mạo để phục vụ hành vi lừa đảo, đồng thời đóng gói lại các máy chủ vào những thùng hàng không ghi nhãn nhằm che giấu nội dung trước khi giao tới khách hàng ở Trung Quốc.

Các công tố viên cho biết các nghi phạm đã đóng gói lại máy chủ trong các thùng không nhãn mác và vận chuyển đến khách hàng tại Trung Quốc.

Giới chức xác định các nghi phạm là Wally Yih-Shyan Liaw, Steven Ruei-Tsang Chang và Willy Ting-Wei Sun.

Liaw, đồng sáng lập và từng là thành viên hội đồng quản trị Super Micro, đã được tại ngoại với khoản bảo lãnh 5 triệu USD. Trong khi đó, Sun, một nhà thầu bên ngoài được các công tố viên mô tả là “người dàn xếp” trong đường dây này, đang thương lượng với công tố viên về gói bảo lãnh sau phiên điều trần hồi đầu tháng 4.

Chang, tổng giám đốc chi nhánh Super Micro tại Đài Loan, hiện vẫn đang bỏ trốn.

Lỗ hổng pháp lý

Ông Chung, đảng DPP, gọi đây là “một điều trớ trêu” khi các công tố viên Mỹ đang đề nghị mức án tù 20 năm đối với các nghi phạm buôn lậu này, nhưng Đài Loan chỉ có thể truy cứu trách nhiệm của họ với tội danh “làm giả giấy tờ”. Với tội danh này, người bị kết án thường chỉ phải nộp phạt.

Ông Chung kêu gọi chính phủ Đài Loan “ngay lập tức áp đặt lệnh cấm xuất khẩu chip toàn diện sang Trung Quốc”.

“Nếu Đài Loan, với vai trò là lá chắn silicon của [liên minh] bán dẫn toàn cầu, lại duy trì một chế độ quản lý [kiểm soát xuất khẩu chip] lỏng lẻo hơn tới các quốc gia thù địch so với đối tác Mỹ của chúng ta... thì chúng ta không chỉ làm suy yếu khả năng phòng vệ an ninh quốc gia của chính mình mà còn làm cạn kiệt niềm tin của cộng đồng quốc tế đối với Đài Loan”, ông viết trên Facebook hôm 17/6.

Đài Loan hiện không coi việc xuất khẩu trái phép chip AI sang Trung Quốc là hành vi phạm tội, mặc dù chính quyền đã liệt các công ty Trung Quốc như Huawei and Semiconductor Manufacturing International Corp. (SMIC) vào danh sách đen về xuất khẩu.

Do đó, khi giới chức Đài Loan bắt giữ 3 nghi phạm người Đài Loan vào cuối tháng 5 vì cáo buộc buôn lậu các máy chủ AI của Super Micro chứa chip Nvidia tiên tiến, có thể là sang Trung Quốc, các công tố viên Đài Loan chỉ còn một lựa chọn là truy tố với tội danh làm giả giấy tờ.

Ngày 9/6, Bloomberg dẫn lời các nguồn tin am hiểu vấn đề cho biết Đài Loan đang cân nhắc áp đặt các hạn chế đối với việc bán chip AI cho “mọi khách hàng tại Trung Quốc” và đưa hành vi buôn lậu chip AI vào diện tội phạm hình sự.

Báo cáo dẫn xác nhận của Bộ Kinh tế Đài Loan rằng cơ quan này muốn tăng cường giám sát các “hàng hóa công nghệ cao chiến lược” nhằm phù hợp hơn với các cơ chế kiểm soát xuất khẩu quốc tế, đồng thời bảo vệ an ninh quốc gia của Đài Loan.

Quan ngại về an ninh quốc gia

Ông Lin Tsungnan, giáo sư kỹ thuật điện, Đại học Quốc gia Đài Loan tại Đài Bắc, cho rằng nếu được thông qua, các biện pháp kiểm soát mới sẽ thể hiện quyết tâm của Đài Loan trong việc đồng bộ với các hạn chế về chip của Washington và khắc phục những lỗ hổng mà vụ Super Micro đã phơi bày.

Ông nói thêm rằng các biện pháp kiểm soát chặt chẽ hơn sẽ hạn chế việc Bắc Kinh tiếp cận các bộ xử lý tiên tiến có thể được sử dụng cho mục đích quân sự.

“Cấm xuất khẩu chip AI sang Trung Quốc là bước đi tuyệt đối đúng đắn [với Đài Loan]. Nếu không, sẽ là [trao cho Trung Quốc lợi thế quân sự bằng cách] bán các loại vũ khí tiên tiến [được hỗ trợ bởi AI] cho kẻ thù của chúng ta, điều sẽ dần làm suy yếu an ninh quốc gia của chính chúng ta”, ông Lin nói với Focus.

Ông cho biết, việc Đài Loan phát triển drone hoặc bất kỳ công nghệ không người lái nào khác để triển khai trong các cuộc xung đột tương lai trên eo biển Đài Loan, sẽ đòi hỏi hòn đảo này phải duy trì ưu thế trong việc ứng dụng công nghệ AI thế hệ mới.