Tác giả: Chelsea Robin | 2026-07-09

Mỹ và các đồng minh đang tăng cường hợp tác quân sự xung quanh “chuỗi đảo thứ nhất” thông qua một loạt cuộc tập trận chung nhằm nâng cao khả năng hiệp đồng tác chiến và củng cố năng lực răn đe trong khu vực, theo các nhà phân tích.

Các cuộc diễn tập gần đây tập trung vào chuỗi đảo chiến lược trải dài từ Nhật Bản qua Đài Loan và Philippines, trước khi uốn cong xuống khu vực phía nam Biển Đông. Chúng diễn ra đồng thời với cuộc tập trận Vành đai Thái Bình Dương (RIMPAC) 2026 tại và xung quanh Hawaii, tạo thành một vòng cung huấn luyện rộng lớn của các đồng minh trên khắp khu vực tây Thái Bình Dương.

Chiến dịch Operation Pathways bao gồm 53 cuộc tập trận được tổ chức trên khắp Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương trong tháng 5 và 6, sau đó tiếp tục vào tháng 9 và 10, theo Đại tướng Lục quân Mỹ Ron Clark ngày 23/6.

“Lý do là bởi đây là thời điểm điều kiện sóng biển thuận lợi cho một cuộc đổ bộ vượt eo biển từ Trung Quốc đại lục sang Đài Loan”, ông Clark phát biểu, theo Hiệp hội Lục quân Mỹ.

“Vì vậy, nếu nhiệm vụ cao nhất của chúng ta là ngăn chặn chiến tranh... thì chúng ta phải có các lực lượng đủ năng lực chiến đấu ở tiền phương thông qua một chương trình tập trận đặt chúng ta vào vị thế có lợi, theo lời mời của đối tác và đồng minh, nhằm ngăn ngừa chiến tranh”, ông nói thêm.

Mỹ và Nhật Bản gần đây đã chủ trì hai cuộc tập trận lớn nhằm nâng cao khả năng hiệp đồng tác chiến và phòng thủ đảo. Cuộc tập trận Valiant Shield 2026 diễn ra từ ngày 22/6 đến 1/7 với sự tham gia của Australia, Canada, Nhật Bản, New Zealand và Mỹ.

Cuộc tập trận Resolute Dragon 2026 diễn ra từ ngày 20 đến 30/6, quy tụ Lực lượng Phòng vệ Mặt đất Nhật Bản (JGSDF) và Lực lượng Viễn chinh Thủy quân lục chiến III của Mỹ.

“Đối với Bộ Tư lệnh Thái Bình Dương của Mỹ, cam kết của Mỹ đối với an ninh của các đồng minh trên chuỗi đảo thứ nhất là điều thiêng liêng”, ông Hunter Marston, Giám đốc Chương trình Đông Nam Á và phụ trách Chỉ số Sức mạnh châu Á tại Viện Lowy ở Sydney, nói với tờ South China Morning Post.

Mở rộng Valiant Shield

Chỉ huy bởi Bộ Tư lệnh Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương Mỹ, cuộc tập trận Valiant Shield diễn ra tại Quần đảo Bắc Mariana, Guam, Nhật Bản và các vùng biển lân cận.

Ban đầu chỉ là của riêng Mỹ, cuộc tập trận 2 năm một lần đã phát triển thành một cuộc diễn tập thực địa liên quân đa quốc gia. Theo USNI News, năm nay là lần thứ hai Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản được tích hợp đầy đủ vào quá trình lập kế hoạch và triển khai.

“Valiant Shield thể hiện cam kết lâu dài của chúng tôi cho một Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tự do và rộng mở”, Đô đốc Steve Koehler, Tư lệnh Hạm đội Thái Bình Dương của Mỹ, cho biết.

“Việc diễn tập các năng lực đa miền tiên tiến cùng các đồng minh giúp chúng ta tiếp tục đổi mới và tác chiến thuần thục cùng nhau, cùng triển khai sức mạnh chiến đấu và cùng vượt qua mọi thách thức”.

Khoảng 10.000 quân nhân đã tham gia huấn luyện chống ngầm, vận hành drone và các nhiệm vụ tấn công trên biển đa quốc gia. Cuộc tập trận kết thúc bằng bài diễn tập đánh chìm (SINKEX) tàu vận tải đổ bộ USS Juneau (LPD-10) đã ngừng hoạt động trên Biển Philippines.

Theo Hải quân Mỹ, các lực lượng trên không, trên mặt biển và dưới mặt biển đã phối hợp tiến hành các đòn tấn công nhằm thực hành sử dụng vũ khí và tiêu diệt mục tiêu trong điều kiện như thực chiến.

“Bài tập SINKEX là một cơ hội tuyệt vời để lực lượng liên quân của chúng tôi tích hợp năng lực đa miền, rèn luyện độ chính xác sát thương và khả năng phối hợp – vốn thiết yếu đối với các hoạt động hải quân cường độ cao tại chiến trường Thái Bình Dương”, Chuẩn Đô đốc Eric Anduze, Tư lệnh Cụm tác chiến tàu sân bay số 5 và Lực lượng Đặc nhiệm 70, cho biết.

Đòn tấn công cuối cùng đánh chìm tàu USS Juneau được thực hiện từ một tàu ngầm của Lực lượng Phòng vệ Biển Nhật Bản (JMSDF). Quân đội Nhật Bản cũng công bố hình ảnh trực thăng SH-60 của JMSDF phóng tên lửa AGM-114 Hellfire và một tàu khu trục của JMSDF phóng tên lửa chống hạm Type 90.

Phòng thủ đảo

Khoảng 9.000 quân nhân thuộc Lực lượng Viễn chinh Thủy quân lục chiến III và Lục quân Miền Tây của JGSDF đã tham gia các cuộc tập trận Resolute Dragon diễn ra đồng thời.

Được tổ chức hằng năm từ 2021, Resolute Dragon tập trung tăng cường năng lực chỉ huy - kiểm soát, cơ động đa miền và phòng thủ đảo.

JGSDF cho biết các cuộc diễn tập nhằm “nâng cao khả năng hiệp đồng tác chiến song phương trong các chiến dịch phòng thủ đảo, và tiếp tục củng cố năng lực răn đe và ứng phó song phương”.

Hoạt động huấn luyện diễn ra trên khắp Kyushu, Okinawa và chuỗi đảo Nansei ở phía tây nam, bao gồm các đảo Miyako, Ishigaki và Yonaguni.

Phản ứng của Trung Quốc

Trung Quốc đã bày tỏ quan ngại trước hoạt động quân sự Mỹ - Nhật ngày càng gia tăng quanh Đài Loan và chuỗi đảo thứ nhất, bất chấp việc các cuộc tập trận được tuyên bố mang tính phòng thủ.

Theo Maritime Executive, quan ngại đặc biệt của Hải quân Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc là sự tham gia của Trung đoàn Tác chiến Duyên hải Thủy quân lục chiến số 12 thuộc Sư đoàn Thủy quân lục chiến số 3 của Mỹ.

Trung đoàn này, thường trú tại Trại Hansen, Okinawa, đã tiếp nhận 2 hệ thống phòng thủ bờ biển mới trong tháng 6 gồm Hệ thống Ngăn chặn Tàu viễn chinh Hải quân – Thủy quân lục chiến (NMESIS) và Hệ thống Phòng không Tích hợp của Thủy quân lục chiến (MADIS).

“NMESIS và MADIS đánh dấu một bước tiến lớn trong nỗ lực hiện đại hóa của Thủy quân lục chiến”, Sư đoàn Thủy quân lục chiến số 3 cho biết, và thêm rằng các hệ thống này cung cấp năng lực chống hạm từ mặt đất và đối phó với các máy bay không người lái cỡ nhỏ.

Chuyển dịch chiến lược

Theo các nhà phân tích, mô hình các cuộc tập trận quân sự gần đây phản ánh sự điều chỉnh trong chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương của Washington.

Trong nhiều năm, Mỹ chú trọng vào các quan hệ đối tác an ninh rộng khắp Nam Á và Đông Nam Á. Tuy nhiên, hiện nay Washington ngày càng tập trung kế hoạch quân sự vào chuỗi đảo thứ nhất, theo ông Sarang Shidore, Giám đốc Chương trình Global South thuộc Viện Quincy Institute for Responsible Statecraft.

“Washington đã chuyển hướng chiến lược an ninh sang Trung Quốc”, ông viết hôm 7/7, và thêm rằng Mỹ hiện tập trung vào “một tuyến phòng thủ hẹp hơn, quân sự hóa hơn, cụ thể là chuỗi đảo thứ nhất kéo dài từ Nhật Bản đến Philippines”.

Kể từ khi công bố Chiến lược An ninh Quốc gia vào tháng 11 năm ngoái, Washington đã dành sự ưu tiên lớn hơn cho quan hệ đối tác trong khuôn khổ “Squad”, gồm Australia, Nhật Bản, Philippines và Mỹ.

“Tất cả bốn thành viên của Squad đều là đồng minh theo hiệp ước, đều xác định rõ vai trò của nhóm như một liên kết phòng thủ, và đều có vị trí địa lý thuận lợi hơn quanh một khu vực thực sự có ý nghĩa về mặt quân sự”, ông Shidore viết.