Nguồn: AFP và Joyce Huang | 2026-07-21

Philippines và Trung Quốc đã triệu tập đại sứ của nhau sau vụ đối đầu trên Biển Đông mà Manila cho biết đã khiến một thủy thủ Philippines bị thương, đánh dấu một bước leo thang ngoại giao hiếm thấy giữa hai nước.

Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos Jr. đã triệu Đại sứ Trung Quốc Jing Quan vào ngày 21/7, chỉ vài giờ sau khi Bộ Ngoại giao Trung Quốc triệu Đại sứ Philippines tại Bắc Kinh, sau vụ đối đầu gần Bãi Cỏ Mây một ngày trước đó.

Các tường thuật trái ngược

Manila và Bắc Kinh đưa ra những tường thuật hoàn toàn khác nhau về vụ việc xảy ra ngày 20/7. Quân đội Philippines cáo buộc các nhân viên Lực lượng Hải cảnh Trung Quốc (CCG) đã tấn công một thủy thủ Philippines gần tàu BRP Sierra Madre, chiến hạm mắc cạn đang được sử dụng làm tiền đồn quân sự của Philippines tại Bãi Cỏ Mây.

Quân đội Philippines đã điều hai xuồng cao su để xua đuổi một xuồng bơm hơi thân cứng của Trung Quốc chở tám người. Theo Manila, nhóm người Trung Quốc đang đi vòng quanh tàu Sierra Madre và chụp ảnh, quay video con tàu.

Philippines tuyên bố trong một thông cáo: "Các nhân viên [Trung Quốc] đã phản ứng một cách bạo lực và hung hăng khi dùng dùi cui gỗ đánh vào đầu một quân nhân Hải quân Philippines, gây thương tích và làm hư hại… chiếc xuồng".

Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho biết: "Phía Philippines là bên khiêu khích vụ việc trước… và tiến hành thổi phồng vụ việc với động cơ xấu".

Người phát ngôn Lực lượng Hải cảnh Trung Quốc, Jiang Lue, tuyên bố Trung Quốc sẽ tiếp tục tiến hành các "hoạt động bảo vệ quyền và thực thi pháp luật" tại khu vực gần Bãi Cỏ Mây.

Bộ Quốc phòng Philippines cho rằng vụ chạm trán này là một phần của "một mô hình rõ ràng về các hành vi khiêu khích và thù địch" của Lực lượng Hải cảnh Trung Quốc. Cơ quan này cũng gọi tường thuật của Bắc Kinh về vụ việc là "sai sự thật và gây hiểu lầm".

Động thái ngoại giao hiếm thấy

Mặc dù các vụ đối đầu trên biển diễn ra thường xuyên, nhưng chính phủ hai nước hiếm khi triệu đại sứ của nhau. Theo Reuters, động thái mới nhất đánh dấu lần thứ ba được công khai ghi nhận Trung Quốc triệu Đại sứ Philippines kể từ khi Tổng thống Marcos lên nắm quyền.

Lần đầu tiên diễn ra vào tháng 1/2024 sau khi Manila chúc mừng ông Lại Thanh Đức đắc cử Tổng thống Đài Loan. Lần thứ hai diễn ra vào tháng 11/2024 sau khi Philippines ban hành Đạo luật Các vùng biển của Philippines và Đạo luật Các tuyến hàng hải quần đảo.

Lần gần đây nhất Tổng thống Marcos triệu Đại sứ Trung Quốc là vào năm 2023, sau khi một tàu của Lực lượng Hải cảnh Trung Quốc chiếu tia laser cấp quân sự vào một tàu của Lực lượng Bảo vệ bờ biển Philippines.

Vụ đối đầu mới nhất diễn ra sau một sự việc tương tự vào tháng 6/2024, khi các nhân viên thực thi pháp luật Trung Quốc mang theo dao, gậy và rìu đã tấn công lực lượng Philippines đang thực hiện nhiệm vụ tiếp tế cho tàu BRP Sierra Madre. Một tháng sau đó, hai bên đã đạt được thỏa thuận tạm thời về các chuyến tiếp tế tới con tàu này.

Phản ứng quốc tế

Vụ đối đầu mới nhất có nguy cơ làm lu mờ hội nghị của các Bộ trưởng Ngoại giao Đông Nam Á diễn ra tại Manila trong tuần này, đúng thời điểm Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio đến Philippines. Trước khi rời Washington, ông Rubio cho biết để ngỏ khả năng có một cuộc gặp bên lề với Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị trong khuôn khổ hội nghị.

Bộ Ngoại giao Mỹ tuyên bố: "Chuỗi hành động khiêu khích đáng lo ngại của Trung Quốc nhằm vào các hoạt động hàng hải hợp pháp của Philippines đang làm suy yếu hòa bình và ổn định khu vực, đồng thời đi ngược lại những cam kết mà Trung Quốc nhiều lần đưa ra về việc giải quyết các tranh chấp bằng biện pháp hòa bình". Đồng thời, cơ quan này lên án các "hành động nguy hiểm và mang tính gây hấn" của Trung Quốc.

Trong một bài bình luận được đăng tải trên các cơ quan truyền thông Philippines ngay khi đến nước này, ông Rubio nhấn mạnh cam kết của Washington đối với "tự do hàng hải ở Đông Nam Á" và sự hỗ trợ quốc phòng mà nước này đã dành cho khu vực.

Ông viết: "Quyền tự do này hoàn toàn không phải là điều được bảo đảm. Nếu các vùng biển này rơi vào sự kiểm soát của một cường quốc sẵn sàng sử dụng thương mại như một vũ khí địa chính trị, thì cả Mỹ và các nước ASEAN (Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á) sẽ phải đối mặt với những mối đe dọa nghiêm trọng mới đối với chủ quyền, an ninh và tương lai kinh tế của mình".

Australia cũng lên tiếng về vụ việc. Phát biểu tại trụ sở Lực lượng Bảo vệ bờ biển Philippines ở Manila, Ngoại trưởng Penny Wong lên án điều mà bà gọi là "hành vi gây mất ổn định và nguy hiểm" của Trung Quốc ở Biển Đông.

Vụ đối đầu mới nhất xảy ra trong bối cảnh căng thẳng giữa Manila và Bắc Kinh tiếp tục gia tăng. Gần đây, Philippines đã gửi công hàm phản đối ngoại giao sau khi một đoạn video của truyền thông nhà nước Trung Quốc mô tả Philippines dưới hình tượng một chú khỉ hoạt hình.