Oleh AFP dan Focus | 2026-01-12

TOKYO -- Sebuah kapal penyelidikan Jepun telah memulakan pelayaran bersejarah untuk mencuba pengekstrakan unsur nadir bumi laut dalam kedalaman 6,000 meter bagi membendung kebergantungan kepada China.

Pada 12 Januari, kapal penggerudian saintifik Chikyu berlepas dari pelabuhan Shimizu, wilayah Shizuoka, menuju ke pulau Minami Torishima di Lautan Pasifik, yang berpotensi kaya dengan simpanan mineral-mineral berharga.

Pelayaran ujian tersebut berlangsung ketika China, sebagai pembekal unsur nadir bumi terbesar dunia, meningkatkan tekanan terhadap negara jirannya. Tekanan ini menyusuli cadangan Perdana Menteri Sanae Takaichi pada November bahawa Tokyo boleh bertindak secara ketenteraan sekiranya Taiwan diserang. Beijing menuntut Taiwan yang ditadbir sendiri sebagai sebahagian daripada wilayahnya dan berikrar akan merampas pulau tersebut dengan kekerasan jika perlu.

Mengutamakan keselamatan sumber

Usaha memastikan keselamatan sumber merupakan tema berulang bagi Jepun. Pertikaian terdahulu pada 2010 mendorong Jepun mengurangkan kebergantungan terhadap Beijing bagi bekalan unsur nadir bumi, namun lebih 70% bekalan masih berasal dari China menurut Tokyo, satu angka yang kini ingin diubah.

Keperluan mendesak ini diperkukuh lagi oleh pengumuman Beijing pada 6 Januari mengenai larangan serta-merta ke atas eksport “dwiguna” ke Jepun, merangkumi barangan yang boleh digunakan untuk tujuan ketenteraan dan awam.

“Langkah kawalan eksport China ke atas unsur nadir bumi dan bahan lain telah berterusan sejak beberapa ketika dan memberikan kesan serius terhadap rantaian bekalan global,” kata Ketua Jurucakap Kerajaan Minoru Kihara pada 8 Januari.

Beliau memaklumkan dalam taklimat berkala bahawa keadaan sama turut melibatkan mineral unsur nadir bumi, yang amat penting bagi pelbagai produk teknologi. “Kami akan terus memantau keadaan tersebut dengan teliti dan, melalui penyelarasan bersama negara-negara berkaitan, mengambil langkah yang perlu sekiranya diperlukan,” tambahnya.

Unsur nadir bumi digunakan dalam pelbagai produk seperti telefon pintar, kenderaan elektrik, turbin angin, peluru berpandu dan lain-lain; 17 jenis logam ini sukar diekstrak daripada kerak Bumi.

Mengimbangi pengaruh China

China telah sekian lama menggunakan penguasaan terhadap unsur nadir bumi sebagai pengaruh geopolitik, termasuk dalam perang perdagangan dengan Amerika Syarikat.

Pelayaran Chikyu, yang tertangguh sehari akibat cuaca buruk, berpotensi membawa kepada pengeluaran unsur nadir bumi dalam negara, kata Shoichi Ishii, pengarah program di Pejabat Kabinet.

“Kami sedang mempertimbangkan untuk mempelbagaikan sumber-sumber perolehan dan mengelakkan kebergantungan berlebihan terhadap negara-negara tertentu,” katanya kepada para wartawan di pelabuhan ketika kapal tersebut bersiap untuk berlepas.

“Satu pendekatan yang saya percaya boleh dilaksanakan ialah mewujudkan proses bagi mencapai pengeluaran unsur nadir bumi dalam negara,” katanya.

Agensi Jepun bagi Sains dan Teknologi Marin-Bumi (JAMSTEC) menyifatkan ujian Chikyu sebagai yang pertama di dunia pada kedalaman sedemikian.

Kemungkinan sehingga 16 juta tan unsur nadir bumi yang terkait

Kawasan sekitar Minami Torishima, dalam perairan ekonomi Jepun, dianggarkan mengandungi lebih 16 juta tan unsur nadir bumi, yang menurut akhbar perniagaan Nikkei merupakan rizab ketiga terbesar dunia. Simpanan ini merangkumi bekalan disprosium untuk 730 tahun, digunakan dalam magnet berkekuatan tinggi bagi telefon-telefon dan kereta-kereta elektrik, serta bekalan yttrium untuk 780 tahun bagi kegunaan laser, menurut Nikkei.

Pelayaran Chikyu dijadualkan berakhir pada 14 Februari. Laporan media menyatakan Beijing menangguhkan import barangan Jepun serta eksport unsur nadir bumi ke Tokyo ketika pertikaian dua negara hampir dua bulan semakin memuncak. Sekatan China ke atas eksport barangan dwi guna turut mencetuskan kebimbangan di Jepun bahawa Beijing boleh menyekat bekalan unsur nadir bumi, memandangkan sebahagian bahan tersebut disenaraikan sebagai barangan dwi guna.