Oleh Zarak Khan | 2026-04-21

Penyelarasan teknologi yang semakin mendalam antara China dan Iran sedang mengubah keseimbangan ketenteraan di Timur Tengah, dengan sistem pemantauan dan navigasi canggih Beijing meningkatkan keupayaan Tehran untuk melancarkan serangan tepat sasaran.

Kerjasama itu membolehkan Iran meningkatkan ketepatan peluru berpandu dan dron, sekali gus menimbulkan kebimbangan terhadap tahap kemusnahan yang semakin meningkat dalam operasinya terhadap sasaran ketenteraan dan orang awam.

Sokongan terselindung

Walaupun pemindahan senjata berskala besar dari China ke Iran merosot selepas rejim sekatan antarabangsa pada 1990-an dan 2000-an, sokongan semasa telah beralih kepada saluran yang kurang jelas. Sokongan Beijing kini disalurkan "dalam bentuk komponen yang boleh digunakan dalam teknologi awam serta peluru berpandu dan dron," lapor New York Times pada 15 April.

Pada Februari 2025, Jabatan Perbendaharaan AS mengenakan sekatan ke atas enam entiti yang berpangkalan di China dan Hong Kong, yang dituduh mendapatkan bahan bagi program peluru berpandu balistik dan kenderaan udara tanpa pemandu Iran, sekali gus menyerlahkan kebimbangan Washington terhadap rantaian bekalan tidak langsung yang menyokong kemajuan ketenteraan Tehran.

Kerjasama ketenteraan China-Iran semakin mendalam sejak pemeteraian perjanjian kerjasama komprehensif mereka pada 2021, dengan penganalisis mengesan peningkatan kadar penyelarasan menjelang operasi ketenteraan AS-Israel terhadap Iran yang bermula pada 28 Februari.

Rantaian serangan

Penilaian terkini menunjukkan peranan China melangkaui sekadar bekalan material. Laporan Small Wars Journal pada 20 Mac menyatakan bahawa Beijing telah "menyumbang dengan ketara dari segi sokongan risikan, navigasi satelit, sistem radar dan teknologi peperangan elektronik yang meningkatkan keupayaan penyasaran Iran."

Imejan satelit komersial China, navigasi BeiDou, dan teknologi dwiguna lain membantu Iran membina rangkaian pemantauan, pengesanan, dan panduan bagi rantaian serangan moden -- sesuatu yang sukar dikekalkan Tehran tanpa sokongan Parti Komunis China.

Pentagon menyatakan pada Disember bahawa syarikat satelit komersial yang berpangkalan di China telah mengambil bahagian dalam pertukaran perniagaan dengan Kor Pengawal Revolusi Islam Iran (IRGC), sekali gus mengukuhkan kebimbangan bahawa aset angkasa dan teknologi China yang dikatakan bersifat awam sebenarnya menyumbang kepada ekosistem penargetan Iran.

Satelit mendedahkan sasaran

Di teras keupayaan yang sedang berkembang ini ialah penyepaduan platform satelit komersial China dengan infrastruktur navigasi.

Syarikat China MizarVision telah menerbitkan imejan satelit beresolusi tinggi aset ketenteraan AS dan sekutunya di rantau itu, menimbulkan kebimbangan dalam kalangan pegawai pertahanan Barat tentang implikasi operasi maklumat perisikan yang tersedia secara komersial. Platform sebegitu boleh membantu Iran menyasarkan objek bersaiz sekecil 0.3 meter persegi," kata pakar ketenteraan kepada ABC News pada 6 April.

"Kita melihat sasaran, termasuk sebuah pesawat E-3 Sentry milik AS, dihentam dengan ketepatan yang luar biasa. Pasukan kami akan mengambil ancaman ini dengan sangat serius — dan memang wajar demikian," kata Mejar Jeneral Gus McLachlan, seorang jeneral tentera Australia yang bersara, merujuk serangan ke atas sebuah pesawat perintah dan kawalan AS di sebuah pangkalan udara Saudi pada akhir Mac.

Pada Februari, MizarVision mengeluarkan imejan satelit yang menunjukkan sebelas jet pejuang F‑22 milik AS ditempatkan di Pangkalan Udara Uvda di Israel, lapor The Times of Israel pada 26 Februari, sekali gus menyerlahkan sejauh mana risikan sumber terbuka atau komersial mendedahkan kedudukan ketenteraan sensitif.

Peluru berpandu BeiDou

Penganalisis semakin kerap merujuk kepada kemungkinan Iran menggunakan Sistem Satelit Navigasi BeiDou China sebagai faktor di sebalik peningkatan sistem panduan peluru berpandunya.

Sistem itu, alternatif Beijing kepada Sistem Kedudukan Global (GPS), menyediakan perkhidmatan pemposisian, navigasi dan pemasaan di peringkat global dan telah menjadi tonggak utama peluasan pengaruh teknologinya.

Dalam konflik yang sedang berlangsung, peluru berpandu Iran “lebih tepat berbanding perang yang berlaku lapan bulan lalu, menimbulkan banyak persoalan tentang sistem panduan peluru berpandu ini,” kata Alain Juillet, bekas pengarah risikan di agensi risikan luar Perancis, kepada podcast bebas Tocsin pada Mac.

Di luar kesan langsung di medan perang, konflik ini turut memberi peluang kepada Beijing untuk menguji dan menambah baik sistemnya dalam keadaan dunia sebenar. Penyelidik berkata data yang dikumpul daripada operasi Iran boleh membantu China menilai prestasi teknologinya berbanding platform ketenteraan Barat yang lebih maju.

Konflik ini membolehkan China "menilai keberkesanan sistemnya berbanding pesawat pejuang generasi kelima Amerika seperti F‑35," kata Theo Nencini, felo penyelidik di platform penyelidikan ChinaMed Project, kepada Al‑Jazeera pada Mac. Beliau juga menyatakan bahawa konflik itu membantu China mengumpul data berharga tentang keupayaan AS memintas peluru berpandu dan dron Iran yang dipandu oleh BeiDou.

Kos yang memakan diri

Penganalisis berkata manfaat strategik daripada perkongsian Iran-China mungkin diimbangi oleh kenaikan kos ekonomi.

Pada masa yang sama Beijing mengekalkan hubungan yang membantu Iran menghadapi perang dan sekatan, pihak berkuasa China pada awal April menghadkan kenaikan harga bahan api kepada 420 yuan se tan bagi petrol dan 400 yuan bagi diesel -- jauh di bawah kenaikan 800 yuan dan 770 yuan yang sepatutnya dicetuskan oleh mekanisme penetapan harga China, menurut laporan Wall Street Journal pada 7 April.

Tindakan itu menyerlahkan paradoks politik bagi pemimpin China Xi Jinping apabila kos menyokong Tehran kembali membebankan pengguna domestik.

CNN melaporkan pada 11 April bahawa risikan AS menunjukkan China sedang bersiap sedia untuk menghantar MANPADS baharu, iaitu sistem peluru berpandu antipesawat mudah alih yang dilepaskan dari bahu, kepada Iran dalam beberapa minggu, menandakan sokongan Beijing mungkin sedang beralih daripada teknologi dwiguna kepada usaha yang lebih langsung untuk membantu Tehran menambah semula pertahanannya.

Laporan itu menyatakan terdapat petunjuk bahawa Beijing mengalihkan penghantaran tersebut melalui negara ketiga bagi menyamarkan asal usulnya.