Shirin Bhandari | 2026-04-22

Jabatan Luar Negeri (DFA) Filipina telah mengisytiharkan bahawa sebarang persetujuan minyak dan gas bersama dengan China mesti mematuhi secara ketat Perlembagaan Filipina serta undang-undang yang ada, meletakkan batas undang-undang yang tegas di sekeliling hak kedaulatan negara tersebut ketika Manila dan Beijing dengan hati-hati membuka semula rundingan tenaga.

"Sebarang keputusan untuk meneruskan, menstrukturkan atau menamatkan perjanjian tentang kerjasama minyak dan gas, dengan China atau sebarang kerajaan asing, akan dibuat semata-mata menurut Perlembagaan Filipina dan undang-undang negara tersebut, jurisprudens dan peraturan, serta penegasan penuh prerogatif berdaulatnya," kata Jabatan Luar Negeri dalam satu kenyataan pada 12 April.

Penjelasan itu diikuti oleh satu temu bual yang diberikan oleh Presiden Ferdinand Marcos Jr. kepada Bloomberg Television pada hujung bulan Mac. Marcos berkata krisis tenaga serantau tersebut boleh memberikan "dorongan bagi kedua-dua pihak untuk mencapai persetujuan" tentang pembangunan minyak dan gas bersama di perairan yang dipertikaikan, satu prospek yang telah diketepikan sebelum ini selama bertahun-tahun kerana pertikaian kedaulatan.

Desakan tenaga

Filipina telah mengisytiharkan darurat tenaga negara pada hari yang sama, kerana kenaikan harga minyak global yang mendadak sejak hujung bulan Februari yang telah menaikkan kos petrol negara menjadi antara peningkatan yang tertinggi yang dirakamkan di mana-mana saja di dunia.

"Itulah suatu yang kami telah banyak bincangkan, tetapi pertikaian wilayah menghalang usaha itu," kata Marcos, menambah bahawa kerajaan sedang menerokai dan menceburi setiap pilihan yang tersedia untuk menangani krisis tersebut.

Dua negara tersebut mengadakan pertemuan dua hala di Quanzhou, Wilayah Fujian, pada hujung bulan Mac. Rundingan tersebut diadakan tidak lama selepas Marcos mengumumkan ujian yang berjaya di perigi Camago-3, sebuah simpanan gas asli air dalam di dalam lapangan Malampaya, dianggarkan menghasilkan sehingga 60 juta kaki padu gas setiap hari. Ia adalah penjelajahan berpotensi buat kali pertama di Laut China Selatan yang telah dibincangkan sejak rundingan sebelum ini yang telah ditamatkan pada tahun 2022, suatu penangguhan sementara disebabkan oleh perselisihan maritim yang berterusan.

Amaran ketenteraan

Walau bagaimanapun, rundingan ini sedang berkembang di sebalik latar belakang ketegangan yang berterusan. Dalam tahun-tahun kebelakangan ini, pengawal pantai dan militia maritim China telah melakukan pergerakan yang menimbulkan gangguan berulang kali terhadap nelayan-nelayan Filipina dan kapal Pengawal Pantai Filipina, khususnya dalam zon ekonomi eksklusif Filipina.

Tentera Filipina mengambil langkah berhati-hati tidak lama selepas rundingan baru-baru ini.

Laksamana Muda Roy Vincent Trinidad, jurucakap Tentera Laut Filipina untuk Laut Filipina Barat, berkata Beijing belum memperoleh kepercayaan yang diperlukan untuk perundingan sedemikian.

"Parti Komunis China ialah bukan rakan yang boleh dipercayai di meja rundingan," Trinidad memberitahu pemberita. "Dari segi sejarah, kami telah memperhatikan perbezaan dalam cara mereka bercakap dan tindakan mereka di darat. Ini adalah fakta yang tercatat."

Halangan undang-undang

Halangan utama ialah Perlembagaan Filipina, yang memperuntukkan kawalan sumber semula jadi untuk negara tersebut. Pada tahun 2023, Mahkamah Agung Filipina telah membatalkan perjanjian seismik marin tiga pihak antara Filipina, China dan Vietnam, memberikan keputusan sebagai tidak mengikut perlembagaan.

Bekas Hakim Bersekutu Mahkamah Agung Filipina Antonio Carpio telah mengenal pasti jalan buntu itu: China tidak akan beroperasi mengikut kerangka undang-undang yang mengiktirafkan hak berdaulat Filipina.

"Tiada masalah selagi CNOOC [China National Offshore Oil Corporation] akan mengiktiraf bahawa itu ialah zon ekonomi eksklusif kami," Carpio memberitahu saluran berita ANC.

"Tetapi itu masalahnya, kerana CNOOC tidak akan mengiktiraf [bidang kuasa Filipina]," tambah beliau.

Beliau memberi amaran secara berasingan bahawa menerima syarat China adalah seperti "membunuh diri."

Risiko strategik

Balasan awam Beijing menumpu kepada kestabilan serantau berbanding konsesi maritim yang khusus. Ditanya pada 19 Mac tentang kerjasama keselamatan tenaga dengan Filipina, jurucakap Kementerian Luar Negeri China, Lin Jian menyatakan: "China bersiap sedia untuk mengukuhkan penyelarasan dan kerjasama dengan negara-negara Asia Tenggara dan menangani isu keselamatan tenaga bersama."

Para penganalisis memberi amaran bahawa desakan tenaga sahaja tidak boleh mengatasi defisit kepercayaan.

Penulis untuk The Interpreter, Don McLain Gill dari Lowy Institute berhujah bahawa terburu-buru mencapai sebarang persetujuan tanpa mencapai hubungan berasaskan kepercayaan yang secukupnya tidak mungkin akan berjaya.

Beliau menyimpulkan bahawa sebarang usaha sama sedemikian mengambil risiko memberikan ganjaran kepada corak pemaksaan maritim Beijing.

"Penjelajahan bersama dengan China di Laut Filipina Barat akan memberikan ganjaran terhadap tingkah laku buruk dan mewujudkan preseden yang berbahaya," tulisnya.