Ayon kay Shirin Bhandari | 2026-04-22

Nagpahayag ang Department of Foreign Affairs (DFA) ng Pilipinas na ang anumang kasunduan sa langis at gas sa Tsina ay dapat mahigpit na sumunod sa Konstitusyon ng Pilipinas at sa umiiral na batas, na malinaw na nagtatakda ng matibay na hangganang legal para sa mga soberanong karapatan ng bansa, habang maingat na muling binubuksan ng Maynila at Beijing ang usapan sa enerhiya.

Sinabi ng Department of Foreign Affairs (DFA) noong Abril 12 na, "Ang anumang desisyon upang ituloy, buuin, o tapusin ang isang kasunduan sa kooperasyon sa langis at gas, kasama ang Tsina o anumang dayuhang pamahalaan, ay isasagawa lamang alinsunod sa Konstitusyon ng Pilipinas at sa mga batas, jurisprudence (mga pasya ng korte), at mga regulasyon ng bansa, at ganap na igigiit ang mga karapatang soberano nito."

Sumunod ito sa panayam ni Pangulong Ferdinand Marcos Jr. sa Bloomberg Television noong huling bahagi ng Marso. Sinabi ni Marcos na maaaring magbigay ng "impetus (tulak)" ang krisis sa enerhiya sa rehiyon para magkasundo ang dalawang panig sa magkasanib na pagpapaunlad ng langis at gas sa pinagtatalunang katubigan, isang usaping matagal nang nakabinbin dahil sa sigalot sa soberanya.

Krisis sa enerhiya

Idineklara rin ng Pilipinas ang pambansang emergency sa enerhiya sa parehong araw, matapos ang matinding pagtaas ng presyo ng langis sa pandaigdigang merkado mula pa noong huling bahagi ng Pebrero na nagtulak sa presyo ng gasolina sa bansa na mapabilang sa pinakamalalaking itinaas sa buong mundo.

Sinabi ni Marcos, "Matagal na nating pinag-uusapan ito, ngunit nahahadlangan ito ng mga sigalot sa teritoryo." Dagdag pa niya, hinahanap at sinusuri ng gobyerno ang lahat ng posibleng paraan upang tugunan ang krisis.

Nagsagawa ng bilateral na pulong ang Pilipinas at Tsina sa Quanzhou, Fujian Province, noong huling bahagi ng Marso. Nangyari ito matapos ianunsyo ni Marcos ang matagumpay na pagsubok sa Camago-3 well, isang malalim na reserba ng natural gas sa Malampaya field, na tinatayang makalilikha ng hanggang 60 milyong cubic feet ng gas kada araw. Ito ang unang pagtalakay sa posibleng eksplorasyon sa South China Sea mula nang matigil ang negosasyon noong 2022, na sinundan ng patuloy na tensyon sa karagatan.

Babala ng militar

Ngunit nagaganap ang mga negosasyong ito sa gitna ng patuloy na tensyon. Sa mga nakaraang taon, paulit-ulit na nagsagawa ng mapanghimasok na aksiyon ang Chinese coast guard at maritime militia laban sa mga mangingisdang Pilipino at mga barko ng Philippine Coast Guard, lalo na sa loob ng exclusive economic zone ng Pilipinas.

Nag-ingat ang militar ng Pilipinas kasunod ng kamakailang pag-uusap.

Sinabi ni Rear Adm. Roy Vincent Trinidad, tagapagsalita ng Philippine Navy para sa West Philippine Sea, na hindi pa napapatunayan ng Beijing na isa itong mapagkakatiwalaang katuwang sa negosasyon.

Sinabi ni Trinidad sa mga mamamahayag, "Hindi maaasahang katuwang ang Chinese Communist Party sa pormal na negosasyon. Magkaiba ang sinasabi ng Tsina at ang ginagawa nila sa aktuwal na sitwasyon. Ito ay mga katotohanang naitala."

Legal na hadlang

Ang pangunahing hadlang ay ang Konstitusyon ng Pilipinas, na naglalaan ng kontrol sa likas na yaman para sa estado. Noong 2023, pinawalang-bisa ng Korte Suprema ng Pilipinas ang isang tripartite (tatluhang panig) joint marine seismic agreement ng Pilipinas, Tsina, at Vietnam, dahil labag ito sa Konstitusyon.

Ipinaliwanag ni dating Supreme Court Associate Justice Antonio Carpio na ang pangunahing problema ay hindi papayag ang Tsina na sumailalim sa sistemang legal na kumikilala sa soberanya ng Pilipinas.

Sabi ni Carpio sa news channel na ANC, "Posible lamang ang usapan kung kikilalanin ng CNOOC [China National Offshore Oil Corporation] na ito ay nasa exclusive economic zone ng Pilipinas."

"Pero iyan ang problema, dahil hindi kikilalanin ng CNOOC ang hurisdiksyon ng Pilipinas," dagdag niya.

Hiwalay pa siyang nagbabala na ang pagtanggap sa mga kondisyon ng Tsina ay parang "pagpapakamatay."

Panganib sa estratehiya

Nakatuon ang pampublikong tugon ng Beijing sa katatagan ng rehiyon, hindi sa mga partikular na konsesyon sa karagatan. Nang tanungin noong Marso 19 tungkol sa kooperasyon sa seguridad ng enerhiya sa Pilipinas, sinabi ni Chinese Foreign Ministry spokesman Lin Jian: "Handa ang Tsina na palakasin ang koordinasyon at kooperasyon sa mga bansa sa Timog-Silangang Asya at magtulungan sa mga isyu ng seguridad sa enerhiya."

Nagbabala ang ilang analyst na hindi sapat ang presyur sa enerhiya upang mapawi ang kakulangan sa tiwala.

Sa isang artikulo sa The Interpreter, sinabi ni Don McLain Gill ng Lowy Institute na malabong magtagumpay ang anumang kasunduan kung isusulong ito nang hindi muna naaabot ang pinakamababang antas ng tiwalang relasyon.

Sa pagwawakas, sinabi niya na may panganib na ang ganitong hakbang ay magbigay ng gantimpala sa paulit-ulit na pamimilit ng Tsina sa karagatan.

Sinabi niya: "Ang magkasanib na eksplorasyon sa Tsina sa West Philippine Sea ay magbibigay ng gantimpala sa masamang asal at magtatakda ng mapanganib na halimbawa."