Oleh Focus dan AFP | 2026-04-23

WASHINGTON -- Jabatan Perang AS memaklumkan bahawa angkatan tentera AS telah menaiki kapal tangki M/T Tifani yang dikenakan sekatan dan dikaitkan dengan Iran di Lautan Hindi, sebagai sebahagian daripada usaha Washington menentang rangkaian yang memberi sokongan kepada Iran.

"Semalaman, angkatan tentera AS telah menjalankan hak lawatan, pintasan maritim dan menaiki kapal M/T Tifani yang tidak bernegara serta dikenakan sekatan tanpa sebarang insiden di kawasan tanggungjawab INDOPACOM," menurut hantaran jabatan tersebut di laman X miliknya pada 21 April.

INDOPACOM merujuk kepada Markas Pemerintahan Indo-Pasifik AS, yang memantau wilayah luas merangkumi Lautan Pasifik dan Lautan Hindi.

Lokasi tepat operasi tersebut tidak dijelaskan. Tifani merupakan "kapal tangki berbendera Botswana," menurut firma perisikan Vanguard Tech, yang menyatakan bahawa kapal itu telah dipintas di Lautan Hindi. Isyarat terakhirnya dikesan pada 21 April di kedudukan pertengahan antara Sri Lanka dan Selat Melaka, menurut laman web penjejakan Marine Traffic.

"Perairan antarabangsa bukanlah tempat perlindungan bagi kapal-kapal yang dikenakan sekatan," kata Pentagon dalam hantaran tersebut, yang turut menyertakan rakaman video menunjukkan helikopter-helikopter berlegar tepat di atas sebuah kapal tangki besar berwarna jingga terang.

"Sebagaimana yang telah kami jelaskan, kami akan meneruskan usaha penguatkuasaan maritim global untuk melumpuhkan rangkaian haram dan memintas kapal-kapal yang dikenakan sekatan yang memberikan sokongan material kepada Iran—di mana-mana sahaja mereka beroperasi," tegas Pentagon.

Risiko navigasi armada gelap

Menurut firma risikan tenaga Kpler, kapal tangki itu telah memuatkan kira-kira dua juta tong minyak mentah di Pulau Kharg, Iran pada 5 April dan melintasi Selat Hormuz pada 9 April. Isyarat penjejakan menunjukkan kapal tersebut sedang menuju ke arah Singapura.

Operasi tersebut diumumkan beberapa jam sebelum tamatnya tempoh asal gencatan senjata yang dijadualkan antara AS dan Iran — satu tarikh akhir yang menurut Trump dalam satu hantaran media sosial, akan dilanjutkan beliau atas permintaan Pakistan sehingga rundingan antara kedua-dua negara itu dimuktamadkan.

Kapal tangki tersebut dipercayai merupakan sebahagian daripada apa yang dikenali sebagai "armada gelap," yang melakukan pelayaran berulang alik antara Teluk Parsi dan perairan di luar Malaysia serta Singapura, di mana pemindahan kapal-ke-kapal lazimnya digunakan untuk mengaburkan asal-usul kargo dan mengelak sekatan.

Fox News, yang memetik perisikan tentera Ukraine, menyatakan bahawa Tifani telah terlibat dalam "aktiviti gelap" berhampiran Singapura dan mempunyai sejarah mematikan Sistem Pengenalpastian Automatik (AIS) miliknya.

Tindakan sedemikian, yang biasanya dikenali sebagai "menjadi gelap," boleh meningkatkan risiko pelayaran kerana Pertubuhan Maritim Antarabangsa (IMO) mewajibkan kapal-kapal yang melebihi 300 tan kasar dalam pelayaran antarabangsa untuk sentiasa mengaktifkan AIS pada setiap masa.

Penguatkuasaan global

Jen. Dan Caine, pengerusi Ketua-Ketua Turus Bersama, memberitahu pemberita di Pentagon pada 16 April bahawa angkatan tentera AS di kawasan tanggungjawab lain "akan secara aktif mengejar mana-mana kapal berbendera Iran atau mana-mana kapal yang cuba memberikan sokongan material kepada Iran."

Beliau mengkhususkan kawasan Pasifik sebagai zon keutamaan dan menjelaskan bahawa AS berhasrat untuk memintas kapal-kapal yang telah bertolak sebelum sekatan laut berkuat kuasa secara rasmi di luar Selat Hormuz.

Pentagon secara berasingan menerbitkan notis yang menetapkan skop rampasan barangan ke atas semua kapal dagang "tanpa mengira lokasi." Notis tersebut menyatakan bahawa "barangan yang ditujukan kepada musuh dan berpotensi digunakan dalam konflik bersenjata" adalah "tertakluk kepada penangkapan di mana-mana tempat melampaui wilayah neutral."

Markas Pemerintahan Pusat AS melaporkan bahawa 27 buah kapal yang cuba memasuki atau keluar dari pelabuhan Iran telah diarah berpatah balik dalam tempoh seminggu sejak sekatan laut di luar Selat Hormuz dikuatkuasakan.

Pentagon mengklasifikasikan Tifani sebagai "tidak bernegara" meskipun ia berlayar di bawah bendera Botswana. Jabatan Negara menyatakan pada bulan Julai lalu bahawa ENSA Ship Management, yang mempunyai kaitan dengan Tifani, telah disenarai hitam kerana "dengan sengaja terlibat dalam transaksi besar bagi pembelian, pemerolehan, penjualan, pengangkutan, atau pemasaran petroleum atau produk petroleum dari Iran."

Corak yang lebih luas

Kempen penguatkuasaan berterusan Washington telah menyebabkan model "armada gelap" itu "runtuh secara mendadak," lapor syarikat risikan maritim Windward pada bulan Februari, dengan tidak ada satu pun kapal tangki armada gelap yang berjaya menghantar kargo ke destinasi akhir sejak pertengahan bulan Disember.

India juga telah mempertingkatkan penguatkuasaan dengan merampas tiga buah kapal tangki yang disekat oleh AS dan dikaitkan dengan Iran pada bulan Februari lalu dan menempatkan kira-kira 55 buah kapal pengawal pantai serta sekurang-kurangnya 10 buah pesawat bagi menghalang perairannya daripada digunakan untuk pemindahan kargo dari kapal ke kapal yang bertujuan menyembunyikan asal usul muatan tersebut.

Tindakan menaiki kapal Tifani memperluaskan lagi tindakan keras tersebut ke perairan INDOPACOM, mencerminkan usaha lebih meluas Washington dalam mengekang perkapalan yang dikaitkan dengan Iran. Jabatan Perang menyatakan bahawa ia "akan terus menyekat kebebasan bergerak bagi pelaku haram dan kapal-kapal mereka" di domain maritim.