Ayon sa AFP at Focus | 2026-06-03

MANILA -- Idineklara ng Pilipinas at Vietnam na "nonnegotiable" ang kapayapaan, katatagan, at kalayaan sa paglalayag sa South China Sea habang pinatibay ng dalawang umaangking estado ang kanilang ugnayan sa isang Enhanced Strategic Partnership at muling pinagtibay ang isang pangunahing kasunduan sa kooperasyong pandepensa.

Inanunsyo ang kasunduan noong Hunyo 1 kasabay ng state visit ni Vietnamese President To Lam sa Maynila, kung saan pinatibay niya at ni Philippine President Ferdinand Marcos Jr. ang ugnayan ng kanilang mga bansa sa isang Enhanced Strategic Partnership.

Inaasahang palalawigin ng pinatibay na balangkas ang pagtutulungan sa seguridad, kalakalan, teknolohiya, at mga palitan ng tao-sa-tao. Ang Vietnam ang tanging strategic partner ng Maynila sa loob ng ASEAN bloc, kung saan ipagdiriwang ng dalawang bansa ang 50 taon ng ugnayang diplomatiko sa 2026.

Lalong naging mahalaga ang ugnayan habang humaharap ang rehiyon sa isang "hindi tiyak na pandaigdigang kalagayan," ani Marcos. Binanggit niya ang heopolitikal na pagkakawatak-watak, mga presyur sa supply chain, mga tensyon sa kalakalan at mga umuusbong na teknolohiya.

Kooperasyon sa S. China Sea

Kabilang ang Maynila at Hanoi sa ilang pamahalaan, kasama ang Beijing, na nag-aangkin sa mga bahagi ng Spratly Islands, isang hanay ng mga isla malapit sa mahahalagang rutang pandagat at katubigang mayaman sa likas na yaman.

Nagkakasundo ang Pilipinas at Vietnam na mananatiling sentro ng kanilang ugnayan ang katatagang pandagat, sabi ni Marcos sa isang joint news conference.

"Bilang mga kapwa umaangking estado, muli naming pinagtitibay na ang pagpapanatili ng kapayapaan, katatagan, at kalayaan sa paglalayag at paglipad sa South China Sea ay nananatiling non-negotiable," aniya.

Nananatiling nakatuon ang Maynila at Hanoi sa paglutas ng mga alitan nang mapayapa at alinsunod sa internasyonal na batas, kabilang ang 1982 United Nations Convention on the Law of the Sea (UNCLOS) at ang 2016 South China Sea arbitral ruling, ani Marcos.

"Naninindigan kami sa aming pangako sa mapayapang paglutas ng mga alitan, na matatag na nakabatay sa batas pandaigdig," aniya.

Pinawalang-bisa ng 2016 ruling ang malawakang pag-aangkin ng Tsina sa malaking bahagi ng South China Sea at pinagtibay ang mga karapatang pandagat ng Pilipinas sa ilalim ng UNCLOS. Hindi kinikilala ng Beijing ang desisyon.

Sa ilalim ng panibagong kasunduan sa kooperasyon sa depensa noong 2010, nagkasundo ang Pilipinas at Vietnam na ipagpatuloy ang mga palitan ng delegasyon sa seguridad at depensa at paigtingin ang pagbabahagi ng impormasyon. Susuportahan ng kasunduan ang pagtutulungan sa seguridad pandagat, edukasyong militar at pagbabawas at pamamahala ng panganib sa sakuna, ayon sa state media ng Pilipinas.

Pinalawig na ng mga bansa ang praktikal na pagtutulungan sa karagatan, at isinagawa ang kanilang unang magkasanib na ehersisyo ng coast guard noong 2024 sa kabila ng magkakapatong na pag-aangkin sa mga pinag-aagawang katubigan.

Nasaksihan ng mga pinuno ang paglagda sa mga kasunduan na sumasaklaw sa digital development at turismo, habang nangako ng mas malapit na koordinasyon sa pagpapatupad ng batas laban sa transnational crime.

Nagkasundo ang dalawang pamahalaan na paigtingin ang pagtutulungan laban sa mga cyber scam, ilegal na migrasyon, human trafficking at ilegal na sugal. Pipigilan ang sinumang indibidwal o organisasyon na gagamit ng teritoryo ng isang bansa upang magsagawa ng pananabotahe laban sa kabila, ayon kay Lam.

Pagtuon sa ekonomiya

Bukod sa seguridad, inaasahan ng mga tagamasid na susuportahan ng pinatibay na ugnayan ang pagtutulungan sa ekonomiya at katatagan ng supply chain. Pangunahing supplier ng bigas ng Pilipinas ang Vietnam, habang naghahanap ang Hanoi ng mas malawak na akses sa merkado para sa mga produkto nito.

Sinasalamin ng pagtitibay ang "bamboo diplomacy" ng Vietnam, ani Mark Manantan, isang research fellow sa Centre for Global Security ng La Trobe University, sa Nikkei Asia. Sa ilalim ng estratehiyang ito, layon ng Hanoi na gumanap ng mas aktibong papel sa paghubog ng agenda ng rehiyon habang pinapanatili ang iba't ibang ugnayan.

Maaaring hindi tuwirang mapalakas ng mas malapit na ugnayan sa Maynila ang kooperasyon ng Hanoi sa mga katuwang ng Pilipinas tulad ng Estados Unidos at Japan, dagdag ni Manantan.

Ayon kay Chester Cabalza, presidente ng International Development and Security Cooperation think tank, sa ulat ng Nikkei Asia, ang pagtibay ng ugnayan ay isang mahalagang hakbang tungo sa mas malapit na pagkakahanay sa seguridad ng dalawang middle power sa Timog-Silangang Asya. Maaaring makatulong ang mas matibay na ugnayan ng dalawang bansa sa pagtugon sa mga "gray zone activities" ng Tsina habang pinapanatili ang kanilang estratehikong awtonomiya, aniya.

Tumutukoy ang "Gray zone" sa mga hakbang na hindi humahantong sa digmaan ngunit nagbibigay ng pasanin sa mga pwersang panseguridad ng isang bansa.

Naganap ang pinatibay na ugnayan sa gitna ng tumitinding pagkabahala sa mga aktibidad ng militar at coast guard sa South China Sea.

Ilang araw bago nito, inihayag ng militar ng Tsina na itinaboy nito ang isang sasakyang pandagat ng Dutch navy na inakusahan nitong ilegal na pumasok sa mga katubigang nakapaligid sa Paracel Islands, samantalang iginiit naman ng Netherlands na naglalayag ang kanilang frigate sa internasyonal na katubigan.

Nagpahayag ng pagkabahala ang Estados Unidos, India, Japan, at Australia kalaunan kaugnay ng mga kaganapan sa South at East China Seas, at binatikos nila ang mga mapanganib na pagkilos ng militar at mga pagharang nang hindi direktang tinutukoy ang Tsina.