Ayon kay Liz Lagniton | 2026-07-14

Muling pinagtibay ng Canada ang suporta nito sa desisyon ng arbitrasyon sa South China Sea noong 2016 habang itinaas naman sa Strategic Partnership ang ugnayan nito sa Pilipinas na nagpapakita ng lumalakas na pagkakahanay ng dalawang bansa sa pagtataguyod ng isang kaayusang pandagat sa Indo-Pacific na nakabatay sa mga pandaigdigang tuntunin.

Sa pagbisita ni Pangulong Ferdinand Marcos Jr. sa Canada noong unang bahagi ng Hulyo, nagkasundo sila ni Punong Ministro Mark Carney na palawakin pa ang kooperasyon ng dalawang bansa sa larangan ng depensa, seguridad sa karagatan, at ugnayang pang-ekonomiya.

Dahil sa Strategic Partnership, naging pinakabagong strategic partner ng Pilipinas ang Canada, kasama ang Japan, Australia, Timog Korea, India, at Vietnam.

Kabilang ang Canada sa dumaraming bilang ng mga katuwang ng Pilipinas na muling nagpapatibay nang hayagan sa desisyon ng korte noong Hulyo 12, 2016, habang pinalalakas naman ng Maynila ang kooperasyon sa depensa kasama ang mga bansang may kaparehong pananaw at interes.

Matapos ang pag-uusap nila ni Marcos sa Vancouver noong Hulyo 2, muling iginiit ni Carney ang suporta ng Canada sa desisyon ng Permanent Court of Arbitration. Pinawalang-bisa nito ang malawakang pag-aangkin ng Tsina sa South China Sea sa ilalim ng United Nations Convention on the Law of the Sea (UNCLOS).

“Lubos naming itinataguyod at buong-buo naming sinusuportahan ang mga desisyon noong 2016 na may kaugnayan sa teritoryal na karagatan at mga aktibidad ng Pilipinas,” pahayag ni Carney.

Ayon sa kanya, ipinapakita ng posisyon ng Canada ang mahalagang papel na maaaring gampanan ng mga middle power sa pagpapatibay ng pandaigdigang kaayusang nakabatay sa mga tuntunin sa pamamagitan ng mahigpit na pakikipag-kooperasyon sa mga pinagkakatiwalaang katuwang.

Istratehikong Pakikipagtulungan

Malugod na tinanggap ni Marcos ang patuloy na suporta ng Ottawa sa desisyon ng arbitrasyon at sa isang kaayusang pandagat na nakabatay sa mga pandaigdigang tuntunin.

Nagpasalamat siya sa Canada sa pagsuporta sa posisyon ng Pilipinas sa South China Sea, at sinabi niyang nagbigay ang Ottawa ng “malakas at tuluy-tuloy na suporta” para sa kaayusang nakabatay sa UNCLOS at sa desisyon ng arbitrasyon bilang “pinal at may bisa sa ilalim ng batas.”

Nangako ang dalawang lider na higit pang palalakasin ang kooperasyon sa depensa matapos ang serye ng mga kasunduang natapos sa nakalipas na dalawang taon.

“Kinikilala namin na ang matatag na kooperasyon sa depensa at seguridad ang nagsisilbing pundasyon ng patuloy na pag-usad at pag-unlad ng aming ugnayan,” pahayag ni Marcos.

Inaasahan ng Canada na pagtitibayin ang isang kasunduan sa visiting forces sa lalong madaling panahon, sabi ni Carney. Kapag naisabatas, magbibigay ito ng legal na balangkas para sa mas maraming magkasanib na pagsasanay, ehersisyong militar, at iba pang aktibidad ng sandatahang lakas ng dalawang bansa.

“Kailangang mapatatag at mapalakas ito sa pamamagitan ng magkatuwang na seguridad. Kaya naman pinalalalim namin ang aming pakikipagtulungan sa larangan ng … seguridad sa karagatan at sa mga multinasyunal na operasyon militar,” pahayag ni Carney.

Nagkasundo ang dalawang pamahalaan na palawakin pa ang kooperasyon sa seguridad sa karagatan matapos isagawa ang kauna-unahang Maritime Dialogue nitong unang bahagi ng taon. Inilarawan ni Marcos ang lumalawak na pakikilahok ng Canada sa Indo-Pacific bilang “isang positibong puwersa para sa kapayapaan, katatagan, at kaunlaran ng rehiyon.”

Tinalakay ng mga lider ang Dark Vessel Detection (DVD) program ng Canada, na nakatulong sa pagpapahusay ng kakayahan ng Pilipinas sa pagbabantay at pag-unawa sa larangan ng karagatan. Sinabi ni Marcos na "ipinahayag niya ang matinding interes sa pagpapatuloy ng DVD program sa karagatan ng Pilipinas.”

Ayon sa kanya, kailangang patuloy na magtulungan ang mga bansang may magkakatulad na pagpapahalaga upang matugunan ang mga nagbabagong hamon sa seguridad habang itinataguyod ang pandaigdigang batas.

Kooperasyon sa depensa

Nakabatay ang Strategic Partnership sa patuloy na lumalalim na ugnayan ng Maynila at Ottawa sa larangan ng depensa at seguridad. Mula noong 2024, nilagdaan ng dalawang bansa ang isang memorandum of understanding sa kooperasyon sa depensa, habang hinihintay ang ratipikasyon ng kasunduan sa status of visiting forces na nilagdaan ng mga opisyal sa Maynila noong Nobyembre ng nakaraang taon.

Sa pagbisita ni Defense Secretary Gilberto Teodoro Jr. sa Ottawa noong Hunyo, nilagdaan ng dalawang panig ang isang Mutual Logistics Support Arrangement at isang Statement of Intent on Strengthening Defense Cooperation.

Nakabatay ang lumalawak na ugnayan sa depensa sa kanilang magkatuwang na pangako sa pandaigdigang batas, kabilang ang desisyon ng arbitrasyon.

Bagama’t hindi kinikilala ng Beijing ang naturang desisyon, nananatili itong legal na batayan ng posisyon ng Pilipinas sa West Philippine Sea at patuloy na tumatanggap ng suporta sa dumaraming bilang ng mga bansang katuwang nito.

Sinabi ni Marcos na dahil sa lumalalang kawalang-katiyakan sa sitwasyong geopolitikal, lalo pang naging mahalaga ang mas mahigpit na kooperasyon ng mga bansang may magkakatulad na pananaw upang mapanatili ang paggalang sa pandaigdigang batas at katatagan sa rehiyon.

Sa isang forum noong Hulyo 10 para sa ika-10 anibersaryo ng desisyon ng arbitrasyon, sinabi ni Stratbase Institute President Victor Andres “Dindo” Manhit na dapat magsilbing paalala ang paggunita sa anibersaryo na nananatiling mahalaga ang naturang desisyon sa polisiya ng Pilipinas.

“Sampung taon na ang nakalipas nang patunayan ng Pilipinas sa buong mundo na kayang manaig ng batas laban sa kapangyarihan. Ang susunod na sampung taon ay susubok naman sa amin bilang bansa: kung mapangangalagaan namin ang aming naipanalo,” pahayag niya.