Theo Jia Feimao | 2025-05-05

Một loạt các vụ án gián điệp cấp cao của Trung Quốc đã làm chấn động Đài Loan, phơi bày những lỗ hổng sâu sắc trong an ninh quốc gia.

Hoạt động xâm nhập của Bắc Kinh đã lan tới Văn phòng Tổng thống, Bộ Ngoại giao và Viện Lập pháp, cũng như Đảng Dân tiến (DPP) đang cầm quyền, từ trụ sở trung ương cho đến các chi nhánh địa phương.

Trong số những vụ án đáng báo động nhất đang được điều tra là trường hợp của Wu Shang-yu, cố vấn tại Văn phòng Tổng thống.

Được tình báo Trung Quốc tuyển mộ, Wu đã gia nhập văn phòng của Phó Tổng thống Lai Ching-te vào năm 2022 và theo ông Lai lên cương vị tổng thống vào năm 2024. Từ vị trí được giao lòng tin này, y đã tiết lộ lịch trình của ông Lai cùng các tài liệu nội bộ nhạy cảm khác.

Wu đã chuyển các thông tin cho Chiu Shih-yuan, một nhân viên của Đảng Dân tiến (DPP), người này tiếp tục đưa cho Huang Chu-jung, trợ lý đặc biệt của Hội đồng thành phố Tân Bắc Li Yu-tian. Huang đã trực tiếp giao các tài liệu cho tình báo Trung Quốc để đổi lấy tiền.

Cảnh sát đã bắt giữ Wu, Chiu và Huang vào cuối tháng Hai và đang biệt giam họ, theo Cục Điều tra, Bộ Tư pháp.

Những lỗ hổng nghiêm trọng được phơi bày

Một lỗ hổng an ninh khác đã xảy ra tại Bộ Ngoại giao khi một cựu nhân viên bị bắt giữ vào ngày 10 tháng 4.

Ho Jen-chieh, cựu nhân viên Đảng Dân chủ Tiến bộ và trợ lý cho Tổng Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Joseph Wu khi ông còn là Bộ trưởng Ngoại giao, bị nghi ngờ đã tiết lộ các tài liệu ngoại giao mật kể từ năm 2016.

“Nhiều tài liệu mật lần đầu được trao cho ‘Cố vấn Ho’ trong khoảng thời gian đó,” một quan chức tại bộ, xin giấu tên, nói với Focus.

“Nhìn lại giờ đây, tôi không biết đã có bao nhiêu thông tin mật bị rò rỉ,” quan chức nói.

Tại Viện Lập pháp, Tổng Giám đốc Cục Điều tra Chen Pai-li khai rằng Ho chỉ trải qua một lần thẩm định an ninh đặc biệt, trong khi Wu Shang-yu thì không hoàn thành lần nào — điều này làm nổi bật những lỗ hổng nghiêm trọng trong công tác phản gián.

Vụ án lớn thứ ba liên quan đến Sheng Chu-ying, người bị cơ quan chức năng nghi ngờ đã bị tuyển mộ làm gián điệp cho Trung Quốc vào năm 2019.

Họ cáo buộc Sheng đã nhận vài triệu nhân dân tệ tiền mặt và tiền ảo để cung cấp thông tin lập pháp nhạy cảm trong suốt sáu năm qua.

Là trợ lý cho Chủ tịch Viện Lập pháp khi đó Yu Shyi-kun, Sheng đã vi phạm quy định bằng cách tự đưa mình vào các công việc ngoại giao, tham dự các cuộc họp bí mật và chụp ảnh các cuộc gặp gỡ với các nhà lãnh đạo nước ngoài, theo các công tố viên.

Mặc dù bị sa thải khỏi văn phòng ông Yu, Sheng tiếp tục làm việc cho các nghị sĩ khác của DPP cho đến khi bị bắt ngày 25 tháng 3.

Gián điệp trong quân đội

Các gián điệp của Bắc Kinh cũng đã nhắm vào quân đội Đài Loan.

Theo một báo cáo ngày 19 tháng 4 từ Bộ Quốc phòng, các đặc vụ Trung Quốc sử dụng hối lộ, tống tiền và bẫy nợ thông qua các băng nhóm tội phạm, tổ chức tôn giáo trá hình và các tiệm cho vay ngầm để tuyển mộ binh sĩ trong quân đội.

Một báo cáo của Cục An ninh Quốc gia công bố vào tháng 1 cho thấy, trong năm 2023, chính quyền đã truy tố 28 quân nhân đang tại ngũ và 15 cựu quân nhân với các cáo buộc gián điệp.

Mặc dù mức độ đã gia tăng, nhưng sự xâm nhập của Trung Quốc không phải là điều mới mẻ.

Năm 2014, cảnh sát đã điều tra Chang Hsien-yao, khi đó là Phó Chủ tịch Hội đồng Các vấn đề Đại lục, vì nghi ngờ làm rò rỉ thông tin. Mặc dù giới chức không truy tố ông vào thời điểm đó, họ đã buộc tội ông theo Đạo luật Chống xâm nhập vào tháng Hai vừa qua.

Vào ngày 21 tháng 4, tờ China Times dẫn lời cựu Giám đốc Cục Tình báo Quân sự Liu Te-liang ước tính rằng có thể có hơn 5.000 gián điệp Trung Quốc đang hoạt động tại Đài Loan — một con số phù hợp với các đánh giá chính thức trước đây.

Tăng cường các nỗ lực phản gián

Hiện tại, Đài Loan không yêu cầu kiểm tra lý lịch hay cam kết trung thành đối với các trợ lý lập pháp.

Thủ tướng Chuo Jung-tai vào ngày 17 tháng 4 đã kêu gọi cải cách, tuyên bố rằng việc rà soát trong tương lai “có thể phụ thuộc vào mức độ tiếp cận thông tin mật của từng cá nhân.”

Chen Wen-chia, một cố vấn cấp cao tại Viện Nghiên cứu Chính sách Quốc gia, cho biết hầu hết các nghi phạm trong các vụ án gián điệp gần đây đã từng đến Trung Quốc trước khi bị tuyển mộ.

Mẫu hình này cho thấy chiến lược xâm nhập của Bắc Kinh "nhắm mục tiêu cụ thể vào những người đã từng đến Trung Quốc, với cả tài nguyên chính trị và quyền truy cập thông tin mật," Chen nói với Focus.

Sau các tiết lộ, Lai hiện đã ra lệnh cho tất cả các quan chức thuộc Đảng Dân tiến (DPP), cả trong cơ quan công quyền và trong đảng, phải báo cáo bất kỳ chuyến đi nào tới Trung Quốc, Hồng Kông hoặc Ma Cao.

Cần thiết phải có các luật mạnh mẽ hơn

Wu Se-chih, giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Trung Quốc tại Taiwan Thinktank, cảnh báo: "Nếu chính phủ không thể tự bảo vệ mình, thì nó có cơ sở gì để yêu cầu nỗ lực toàn xã hội chống lại sự xâm nhập?"

Ông kêu gọi các luật mạnh mẽ hơn và các tòa án chuyên biệt dành riêng cho các vụ án gián điệp.

“Các bản án hiện tại quá nhẹ,” Wu nói. “Chúng cho phép các gián điệp Cộng sản [Trung Quốc] thoát khỏi trừng phạt. Chúng tạo ra một môi trường thuận lợi cho họ.”

Lin Ta, một công tố viên tại Văn phòng Công tố Quận Đài Bắc, lưu ý rằng các sự không thống nhất về pháp lý liên quan đến tự do ngôn luận, theo dõi tài chính và các tiêu chuẩn phân loại vẫn tiếp tục cản trở việc điều tra và truy tố hiệu quả.

Các quan chức phải giải quyết những mơ hồ pháp lý này để xây dựng một phản ứng tư pháp mạnh mẽ hơn đối với các mối đe dọa gián điệp, ông nói, theo Thông tấn xã Trung ương Đài Loan.

Chen, vị cố vấn, cũng nhấn mạnh sự cần thiết phải nâng cao nhận thức rộng rãi và tăng cường hợp tác tình báo giữa các cơ quan chính phủ.

Chỉ khi đó, Đài Loan mới có thể xây dựng một hệ thống chống xâm nhập thực sự bền vững và hiệu quả, ông nói.