Theo Focus và AFP | 2025-11-11

Một tàu nghiên cứu của Trung Quốc, từng được cho là có liên quan đến các hoạt động hải quân và thu thập dữ liệu quân sự, hiện đang di chuyển và tiến hành khảo sát đáy biển trong vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) của quần đảo Cook, trong khuôn khổ một nhiệm vụ nghiên cứu hợp tác đã được chính phủ phê duyệt.

Con tàu mang tên Đại Dương Hào là một phần trong chương trình hợp tác khoa học biển được chính phủ phê chuẩn với Cơ quan Khoáng sản Đáy biển Quần đảo Cook (SBMA), đơn vị chịu trách nhiệm quản lý các hoạt động khai thác khoáng sản dưới đáy biển.

SBMA cho biết nhiệm vụ này nhằm lập bản đồ đáy đại dương và thu thập mẫu vật để tăng cường năng lực nghiên cứu trong nước. “Đội ngũ của chúng tôi đang tích cực tham gia vào mọi hoạt động nhằm nâng cao kiến thức và năng lực trong lĩnh vực nghiên cứu biển,” người phát ngôn của SBMA cho hay.

Giàu khoáng sản thiết yếu

Những vùng đáy biển rộng lớn bao quanh quần đảo Cook chứa nhiều nốt đa kim giàu khoáng chất. chứa coban, niken và mangan - những khoáng chất quan trọng hàng đầu chúng được săn đón để phục vụ sản xuất xe điện, năng lượng tái tạo và công nghệ quốc phòng. Quốc gia này, sở hữu một trong những trữ lượng lớn nhất thế giới, đã ký thỏa thuận hợp tác khai thác khoáng sản biển sâu với Trung Quốc vào đầu năm nay.

Khi nguồn cung toàn cầu các khoáng chất này bị ảnh hưởng bởi căng thẳng thương mại, cả Trung Quốc và Hoa Kỳ đều gia tăng sự quan tâm đối với ngành khai thác khoáng sản biển sâu non trẻ của quần đảo Cook. Washington đã ký thỏa thuận riêng vào tháng 8 nhằm thúc đẩy nghiên cứu đáy biển với quốc đảo Thái Bình Dương này.

Sự xuất hiện của tàu Đại Dương Hào diễn ra chưa đầy một tháng sau một chuyến thám hiểm biển sâu khác được hỗ trợ bởi Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Hoa Kỳ (NOAA), trong đó tàu nghiên cứu Nautilus đã khảo sát các hệ sinh thái biển sâu của quần đảo Cook.

Hoạt động nghiên cứu Trung Quốc đầy nghi ngờ

Sự hợp tác mới nhất trùng với thời điểm gia tăng sự giám sát đối với các hoạt động nghiên cứu hàng hải của Trung Quốc . Các dữ liệu khoa học do các tàu Trung Quốc thu thập, bao gồm tàu Đại Dương Hào, có thể hỗ trợ các hoạt động hải quân của Bắc Kinh, theo báo The New York Times đưa tin vào tháng 7.

Những dữ liệu này có thể giúp lập kế hoạch các tuyến đường tàu ngầm của Trung Quốc hoặc theo dõi các tàu ngầm tàng hình của Mỹ trên khắp Thái Bình Dương.

Năm 2021, Palau cáo buộc cùng con tàu này đã vào vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) của nước này mà không được phép.

Chính phủ quần đảo Cook nhận thức được các báo cáo như vậy, ủy viên SBMA Beverly Stacey-Ataera cho biết với Cook Islands News vào tháng 11.

“Tất cả các nghiên cứu biển tiến hành trong vùng biển quần đảo Cook đều phải tuân thủ các quy trình phê duyệt của chính phủ,” bà nói. “Chúng tôi nhận thức được các báo cáo mà các bạn nhắc tới và đã xem xét chúng một cách cẩn thận.”

Trong khi Hiệp hội Nghiên cứu Tài nguyên Khoáng sản Biển Trung Quốc, đơn vị vận hành tàu Đại Dương Hào, khẳng định công việc của họ mang tính khoa học, các nhà phân tích và nhà môi trường vẫn tỏ ra thận trọng.

Mối liên hệ của tàu với quân đội Trung Quốc

Nhiều tàu nghiên cứu của Trung Quốc do các tổ chức liên kết nhà nước điều hành và có mối liên hệ với quân đội, và dữ liệu họ thu thập về dòng hải lưu và địa hình đáy biển “có thể được sử dụng cho cả khai thác thương mại lẫn mục đích quân sự, chẳng hạn như điều hướng tàu ngầm,” tổ chức môi trường địa phương Te Ipukarea Society cho biết vào tháng 9.

Dữ liệu theo dõi cho thấy các tàu nghiên cứu Trung Quốc hoạt động trong những vùng biển mà Bắc Kinh coi là chiến lược quan trọng, bao gồm khu vực ngoài khơi bờ đông Đài Loan và gần Guam. Theo Starboard Maritime Intelligence, có văn phòng tại New Zealand và Washington, những tàu này thường di chuyển theo các đường song song hoặc lưới chặt chẽ, những mô hình mà các nhà phân tích cho rằng gợi ý việc lập bản đồ đáy biển có hệ thống, có thể hỗ trợ các hoạt động quân sự.

Vào tháng 2 năm 2024, tàu Đại Dương Hào đã di chuyển theo một loạt tuyến song song dọc bờ đông Đài Loan trong năm ngày, một phần của nỗ lực rộng hơn mà các nhà phân tích mô tả nhằm lập bản đồ đáy biển Thái Bình Dương của Trung Quốc cho cả mục đích khoa học lẫn chiến lược.