Nguồn: Focus | 2026-02-02

Theo nhận định của các lãnh đạo quân sự và giám đốc điều hành ngành công nghiệp quốc phòng tham dự hội nghị tại Hawaii, các quốc gia khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương phải siết chặt liên minh và mở rộng năng lực răn đe, trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược ngày càng gia tăng và các biện pháp cưỡng ép ngày càng kết hợp giữa công cụ quân sự, kinh tế và thông tin.

Forum Pertahanan Honolulu, yang dianjurkan oleh Pacific Forum International, menarik lebih 400 orang pemimpin tentera, diplomat, pengeluar senjata dan pelabur dari 11–13 Januari. Agenda itu menekankan "peluasan dan penambahbaikan pencegahan yang boleh dipercayai" dan memperoleh "kelebihan operasi melalui maklumat, AI [kecerdasan buatan] dan data," dengan sesi-sesi mengenai pengembangan, ancaman hibrid yang merangkumi ruang dan siber, dan langkah-langkah untuk meningkatkan kebolehramalan bagi pangkalan industri pertahanan, kata Komando Indo-Pasifik AS (INDOPACOM).

Đô đốc Samuel J. Paparo, Tư lệnh INDOPACOM, cho rằng hoạt động tác chiến liên minh là lợi thế mang tính quyết định của khu vực và kêu gọi các đối tác tiếp tục tích hợp năng lực. Theo ông Paparo, “Liên minh và quan hệ đối tác là trọng tâm chiến lược của chúng ta”.

Khả năng sẵn sàng tức thời là yếu tố then chốt

Tuy nhiên, theo ông Paparo, răn đe còn phụ thuộc vào mức độ sẵn sàng ngay từ bây giờ, chứ không chỉ dựa vào các kế hoạch dài hạn, đặc biệt trong bối cảnh có dự đoán cho rằng Trung Quốc có thể tìm cách chiếm Đài Loan sớm nhất vào năm 2027. Theo Defense One, ông nhấn mạnh: “Chúng ta phải sẵn sàng ngay từ bây giờ, sẵn sàng cho năm 2027 và cho cả năm 2028”, đồng thời cho biết các hoạt động thông tin đang được tích hợp vào “mọi kế hoạch, mọi khoản đầu tư và mọi hoạt động”.

Trong khi đó, các diễn giả cho biết chiến thuật “vùng xám” — tức những hành động chưa tới ngưỡng chiến tranh — đang dần phá vỡ ranh giới phân định giữa khủng hoảng và cạnh tranh thông thường, theo các diễn giả. Theo tờ Honolulu Star-Advertiser, Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản Shinjirō Koizumi nhận định một trong những mối đe dọa lớn nhất đối với khu vực là tình trạng “vũ khí hóa mọi thứ, từ kinh tế, công nghệ, tài nguyên, thông tin cho tới không gian mạng”.

Chia sẻ với Star-Advertiser, ông Koizumi cho biết chính sự mơ hồ đã là một vũ khí chiến lược, khi các ranh giới “giữa thời bình và tình huống khẩn cấp, giữa quân sự và phi quân sự, giữa sự thật và tin giả … ngày càng trở nên mờ nhạt”.

Ông cho rằng phản ứng phù hợp nên là xây dựng mạng lưới ở cấp khu vực, thay vì các nâng cấp đơn lẻ ở từng quốc gia. Ông kêu gọi các nước kết nối nỗ lực quốc phòng “như một mạng nhện” nhằm tăng cường “tính liên thông” và “tạo sức mạnh hiệp đồng” trên toàn khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Ông cho biết, các mối liên kết đa tầng đó sẽ “tăng cường khả năng chống chịu của khu vực” trước các cuộc khủng hoảng, bao gồm cả thiên tai, đồng thời cho phép khu vực “ứng phó một cách tập thể” ngay cả khi một số quốc gia phải đối mặt với sự sách nhiễu hay cưỡng ép.

Trung Quốc luôn là mối quan ngại

Tại diễn đàn, phần lớn các phiên thảo luận công khai đều tránh nêu đích danh một đối thủ cụ thể, song ảnh hưởng và hành vi của Trung Quốc vẫn liên tục được nhắc tới.

Tổng thống Palau Surangel Whipps Jr. thì thẳng thắn hơn khi cho biết Palau hợp tác với Mỹ nhằm “phối hợp chia sẻ thông tin tình báo, xây dựng năng lực an ninh mạng, đồng thời tạo dựng các cơ hội kinh tế”, theo tờ Hawaii News Now đưa tin.

Ông Whipps đã nhắc tới những vấn đề mà chính phủ Palau đã nhiều lần công khai phản ánh, bao gồm các cáo buộc về hoạt động đánh bắt cá trái phép và các hoạt động gây ảnh hưởng. Theo ông, răn đe không chỉ dựa vào sức mạnh quân sự truyền thống, mà còn đòi hỏi sự hiện diện bền bỉ và khả năng chống chịu của cộng đồng. “Răn đe đòi hỏi sự hiện diện — trên bầu trời, trên biển và trong mạng lưới của chúng ta — và chúng ta cần xây dựng những cộng đồng kiên cường, có khả năng miễn nhiễm trước các sức ép đó, và trên hết là cùng nhau tạo dựng thịnh vượng chung trong hòa bình”.

Những lo ngại về hành vi cưỡng ép không chỉ giới hạn ở các quốc đảo Thái Bình Dương. Tướng Romeo Brawner, Tổng Tham mưu trưởng Lực lượng Vũ trang Philippines, cho biết Philippines đang “đối mặt với thách thức lớn từ chủ nghĩa bành trướng của Trung Quốc”, đồng thời chỉ ra các yêu sách đối nghịch tại Biển Đông cũng như trong Vùng đặc quyền kinh tế của Manila.

Theo ông, quân đội Philippines đang ưu tiên tăng cường hợp tác liên minh, bao gồm mở rộng các hoạt động phối hợp và tuần tra hàng hải với Mỹ tại Biển Đông, nhằm củng cố tự do hàng hải và đối phó với sức ép tại các vùng biển mà Philippines tuyên bố chủ quyền.

Yêu cầu về công nghiệp và công nghệ

Song song với chiến lược, diễn đàn cũng nhấn mạnh các yêu cầu về công nghiệp và công nghệ trong hoạt động răn đe, khi các quan chức và doanh nghiệp cho rằng tốc độ sản xuất và sức chống chịu của chuỗi cung ứng đang ngày càng trở thành yếu tố mang tính tác chiến.

Theo Defense One, ông Mike Cadenazzi, Trợ lý Bộ trưởng Lục quân Mỹ phụ trách chính sách nền công nghiệp quốc phòng, cho biết Lầu Năm Góc đang tìm kiếm “những kết quả mang tính khác biệt sâu sắc” nhằm theo kịp nhịp độ của xung đột hiện đại.

Theo Tư lệnh INDOPACOM Paparo, cạnh tranh khu vực hiện nay đã tác động tới toàn bộ hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và chuỗi cung ứng quốc phòng, trong bài phát biểu trước cử tọa gồm các nhà đầu tư và lãnh đạo công nghệ.

Theo Star-Advertiser, ông cho biết bản chất không ngừng thay đổi của công việc tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương có ý nghĩa “đối với mọi nhà lãnh đạo có mặt trong căn phòng này, và rộng hơn là đối với mọi nhà đầu tư, kỹ sư, nhà nghiên cứu và doanh nhân”.

Diễn đàn nhấn mạnh nỗ lực “tăng cường tính dự đoán cho nền công nghiệp quốc phòng”, theo INDOPACOM.

Một nền công nghiệp có thể dựa vào khả năng dự đoán sẽ giữ vai trò then chốt trong việc đạt được mục tiêu của Mỹ mà ông Paparo nêu ra: triển khai sức mạnh ở Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương đủ lớn để “các đối thủ tiềm tàng thậm chí không dám nghĩ tới hành động gây hấn”.