Tác giả: Ha Er-rui | 2026-03-05

Nhật Bản sẽ tăng cường hợp tác an ninh với các quốc gia đảo Thái Bình Dương trong bối cảnh Trung Quốc mở rộng sự hiện diện trên khắp khu vực, Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản Shinjiro Koizumi cho biết, phát đi tín hiệu về ý định của Tokyo trong việc đóng vai trò lớn hơn nhằm duy trì thế cân bằng chiến lược tại khu vực Thái Bình Dương.

Ông Koizumi đưa ra nhận định này tại Đối thoại Quốc phòng Nhật Bản – Các đảo Thái Bình Dương (JPIDD) lần thứ ba ở Tokyo ngày 23/2, kỳ họp có quy mô lớn nhất từ trước đến nay với sự tham dự của quan chức từ 28 quốc gia.

Diễn đàn này, do Nhật Bản khởi xướng năm 2021, quy tụ các nhà lãnh đạo và quan chức quốc phòng từ các quốc đảo Thái Bình Dương cùng các quốc gia đối tác để thảo luận về hợp tác an ninh khu vực.

Trong bối cảnh trật tự hàng hải đang đối mặt với nhiều thách thức gia tăng, Koizumi cho biết Nhật Bản dự định tăng cường hợp tác với các đối tác Thái Bình Dương trong các lĩnh vực như trao đổi nhân sự quốc phòng, ứng phó khủng hoảng và an ninh mạng.

“Chỉ có một điều chúng ta phải bảo vệ. Đó là một ‘đại dương hòa bình’ tự do và rộng mở, dựa trên nền tảng pháp quyền”, ông nói.

Koizumi sau đó nói với các phóng viên rằng việc tăng cường hợp tác với các quốc đảo Thái Bình Dương có “ý nghĩa hết sức quan trọng” trong việc hiện thực hóa một “Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương tự do và rộng mở”, Kyodo News đưa tin.

Koizumi cho biết ngày 24/2 đánh dấu tròn bốn năm kể từ khi Nga phát động cuộc xâm lược toàn diện vào Ukraine.

“Chúng tôi chân thành hy vọng JPIDD sẽ trở thành một nền tảng để chúng ta cùng đoàn kết, thể hiện cam kết kiên định đối với hòa bình”, ông nói, theo Asahi Shimbun. “Những nỗ lực nhằm thay đổi nguyên trạng bằng vũ lực tuyệt đối không thể được dung thứ”.

Bất chấp mối quan ngại ngày càng tăng về việc Trung Quốc mở rộng ảnh hưởng quân sự và kinh tế tại Thái Bình Dương, các hoạt động trao đổi quốc phòng của Nhật Bản với các quốc đảo “không nhằm vào bất kỳ quốc gia cụ thể nào, bao gồm cả Trung Quốc”, ông nói.

Sự cạnh tranh chiến lược ngày càng gia tăng giữa các cường quốc đang định hình lại khu vực Thái Bình Dương và có thể gây áp lực buộc các quốc đảo nhỏ phải chọn phe, Bộ trưởng Quốc phòng và Cựu chiến binh Fiji Pio Tikoduadua cho biết.

Trong một cuộc phỏng vấn bằng văn bản trước thềm cuộc họp, ông nói với Yomiuri Shimbun rằng thách thức lớn nhất là “sự cạnh tranh chiến lược ngày càng gia tăng giữa các quốc gia”.

Ông cho biết thêm Fiji tìm cách bảo vệ chủ quyền và quyền tự chủ trong việc ra quyết định, đồng thời hợp tác với nhiều đối tác khác nhau.

Ông Tikoduadua nhấn mạnh sự hợp tác quốc phòng ngày càng tăng với Nhật Bản, đặc biệt trong các lĩnh vực nhận thức về hàng hải, ứng phó thảm họa và huấn luyện. Chương trình Hỗ trợ An ninh Chính thức của Nhật Bản đã tăng cường năng lực giám sát và cứu trợ thảm họa của Fiji, ông nói.

Ông nhận định: “Sự hỗ trợ của Nhật Bản là minh bạch và phù hợp với các ưu tiên quốc gia của chúng tôi”.

Đối phó với Trung Quốc tại Thái Bình Dương

Theo các nhà phân tích, việc Nhật Bản mở rộng can dự tại Thái Bình Dương phản ánh những chuyển dịch chiến lược rộng lớn hơn, trong bối cảnh Trung Quốc gia tăng hiện diện khắp khu vực này.

Nhật Bản phải giúp đối phó với ảnh hưởng ngày càng gia tăng của Trung Quốc, Ryosuke Hanada, nghiên cứu sinh tiến sĩ ngành nghiên cứu quốc tế tại Đại học Macquarie ở ngoại ô Sydney, Australia, viết trên tạp chí Diplomat vào tháng 2.

Ông cho rằng các hoạt động quân sự gần đây của Trung Quốc cho thấy cuộc cạnh tranh chiến lược giữa phương Tây và Trung Quốc đã mở rộng ra ngoài “chuỗi đảo thứ nhất” truyền thống. Ông dẫn chứng việc Trung Quốc triển khai đồng thời hai tàu sân bay vào tháng 6 năm ngoái, các cuộc tuần tra chung của máy bay ném bom chiến lược Trung Quốc – Nga gần Nhật Bản vào tháng 12 năm ngoái, cũng như việc một máy bay Trung Quốc khóa radar vào một máy bay của Nhật Bản, cũng trong tháng 12.

Chuỗi đảo thứ nhất bao gồm Nhật Bản, Đài Loan và Philippines.

“Phía bắc Xích đạo của Tây Thái Bình Dương … không còn là một khu vực an toàn”, Hanada viết, đề cập đến khu vực vốn là trung tâm then chốt cho năng lực chỉ huy, hậu cần và tấn công của Mỹ.

Trung Quốc đã sử dụng các công cụ kinh tế để mở rộng ảnh hưởng tại các quốc đảo Thái Bình Dương, bao gồm các khoản vay ưu đãi, dự án hạ tầng và các sáng kiến đầu tư. Bắc Kinh đã cấm khách du lịch Trung Quốc đến Palau vào năm 2018 nhằm gây sức ép buộc quốc gia này cắt đứt quan hệ ngoại giao với Đài Loan.

Palau và Quần đảo Marshall, hai quốc gia đều công nhận Đài Loan, tiếp tục phải đối mặt với sức ép ngoại giao từ Bắc Kinh.

Washington nên mời các đối tác như Nhật Bản, Úc và Đài Loan tham gia một “sự phân công vai trò có cấu trúc”, ông Ryosuke Hanada nhận định. Kế hoạch này sẽ cho phép các đồng minh đảm nhận trách nhiệm lớn hơn tại các khu vực của mình, qua đó đóng góp hiệu quả hơn vào phòng thủ tập thể.

Trong bối cảnh những lo ngại này, ông Koizumi thông báo Nhật Bản sẽ khởi động Chương trình Lãnh đạo An ninh Thế hệ Tiếp theo vào năm tài khóa tới, mời các quan chức trẻ và trung cấp từ các bộ quốc phòng và cơ quan liên quan của các quốc đảo Thái Bình Dương đến làm việc tại Nhật Bản.

Tokyo tìm cách tăng cường hợp tác lâu dài không chỉ trong lĩnh vực quốc phòng mà còn trong các lĩnh vực rộng hơn như an ninh mạng và xây dựng chính sách an ninh.