Nguồn: AFP và Focus | 2026-03-09

ĐÀI BẮC, Đài Loan -- Đảng đối lập chính của Đài Loan cho biết sẽ ủng hộ việc chi hơn 11 tỷ USD trong khoản ngân sách đặc biệt để mua vũ khí của Mỹ, đồng thời để ngỏ khả năng tiếp tục mua sắm thêm, nhưng nhấn mạnh sẽ không ký “tấm séc trắng” cho chính phủ.

Trước sức ép từ Mỹ về việc tăng chi tiêu quốc phòng, chính quyền của Tổng thống Đài Loan Lại Thanh Đức đã đề xuất khoản ngân sách 40 tỷ USD cho các khoản mua sắm quốc phòng quan trọng, bao gồm cả vũ khí của Mỹ, trong vòng tám năm.

Tuy nhiên, Quốc Dân Đảng (KMT) và Đảng Nhân dân Đài Loan (TPP), hai đảng hiện cùng kiểm soát Quốc hội, đã trì hoãn đề xuất của ông Lại và thay vào đó đưa ra các phiên bản rút gọn của dự luật chi tiêu này.

Đài Loan đã chi hàng tỷ USD để nâng cấp năng lực phòng thủ trong bối cảnh Trung Quốc gia tăng sức ép quân sự đối với hòn đảo này, nơi Bắc Kinh tuyên bố là một phần lãnh thổ của mình và đã đe dọa sẽ chiếm bằng vũ lực.

Quốc Dân Đảng cho biết vào ngày 5/3 rằng họ đề xuất phân bổ hơn 11 tỷ USD để chi trả cho các thương vụ bán vũ khí của Mỹ được công bố hồi tháng 12, đồng thời cam kết sẽ xem xét các đợt mua sắm vũ khí tiếp theo sau khi chúng được Quốc hội Mỹ phê chuẩn.

Quốc Dân Đảng ban đầu đề xuất chi 350 tỷ Đài tệ (11,2 tỷ USD) + n", nhưng sau đó nâng con số này lên 380 tỷ Đài tệ (12,2 tỷ USD) + n" mà ban đầu không giải thích lý do thay đổi.

Quốc Dân Đảng sau đó cho biết khoản ngân sách bổ sung này liên quan đến các thương vụ mua vũ khí của Mỹ đã được xác nhận, được bảo đảm bằng các Thư Chào bán và Chấp nhận chính thức.

'Mâu thuẫn' trong đề xuất của phe đối lập: DPP

Đảng Nhân dân Đài Loan trước đó đã đề xuất 12,6 tỷ USD cho các khoản mua sắm quân sự. Ba dự luật chi tiêu này đã được chuyển tới một ủy ban của Quốc hội để xem xét vào ngày 6/3.

Tổng thư ký khối nghị sĩ của Quốc Dân Đảng, Jonathan Lin, nói với các phóng viên: “Chúng tôi hy vọng thúc đẩy việc mua sắm vũ khí theo lộ trình từng giai đoạn, cụ thể và được xác định rõ ràng, thay vì trao một lần ủy quyền, tức là một ‘tấm séc trắng’ không có trần chi tiêu và không có nội dung chi tiết”.

“Cách làm này vừa bảo đảm hiệu quả, vừa duy trì tính công bằng trong quy trình, đồng thời giúp công chúng hiểu rõ sự cần thiết và tính hợp lý của từng khoản chi bổ sung”.

Đảng Dân Tiến của ông Lại cho rằng dự luật của Quốc Dân Đảng có những “mâu thuẫn” có thể làm phức tạp việc mua sắm vũ khí của Đài Loan.

Chuang Jui-hsiung, Giám đốc điều hành khối nghị sĩ của Đảng Dân Tiến cho biết: “Trong mua sắm vũ khí, quy trình thường bắt đầu từ ý định mua, sau đó mới đến việc phân bổ ngân sách”.

“Việc chia nhỏ kế hoạch chi tiêu 1,25 nghìn tỷ Đài tệ (40 tỷ USD) thành các phần rời rạc có thể ảnh hưởng đến tiến độ mua sắm quốc phòng của Đài Loan”.

Ngân sách quốc phòng đặc biệt 1,25 nghìn tỷ Đài tệ (40 tỷ USD) của nội các sẽ bao gồm cả các thương vụ mua sắm vũ khí đã được phê duyệt và các thương vụ tiềm năng, trong đó có những kế hoạch mua sắm trong tương lai như máy bay không người lái và hệ thống phòng không nhiều tầng lớp T-Dome do Đài Loan tự phát triển.

Ngược lại, đề xuất của Quốc Dân Đảng sẽ phân bổ 380 tỷ Đài tệ (12,2 tỷ USD) cùng một khoản ngân sách bổ sung chỉ gắn với các thương vụ mua sắm đã được xác nhận, đồng thời loại bỏ một số hạng mục mua sắm tiềm năng nằm trong kế hoạch rộng hơn của chính phủ.

Các nghị sĩ phe đối lập đã yêu cầu tăng cường tính minh bạch và giám sát đối với các kế hoạch mua sắm quân sự mà chính phủ dự kiến triển khai.

Quốc Dân Đảng cho biết các hoạt động mua sắm thương mại và trong nước cần được “giám sát chặt chẽ” và không nên gộp chung với việc mua vũ khí của Mỹ.

“Quốc Dân Đảng luôn ủng hộ các thương vụ bán vũ khí giữa chính phủ Mỹ và chính phủ Đài Loan”, Quốc Dân Đảng cho biết trong một tuyên bố ngày 5/3.

“Tuy nhiên, các hoạt động mua sắm thương mại là nơi tham nhũng và tranh cãi thường xảy ra nhất. Hai hạng mục này tuyệt đối không bao giờ được gộp chung để gây áp lực buộc công chúng và cơ quan lập pháp phải phê chuẩn như một gói duy nhất”.

Washington muốn hành động

Washington đã kêu gọi các nhà lập pháp Đài Loan nhanh chóng thông qua kế hoạch chi tiêu này.

Chúng tôi khuyến khích tất cả các bên trong cơ quan lập pháp Đài Loan vượt qua khác biệt chính trị và nhanh chóng thông qua một ngân sách quốc phòng đặc biệt, qua đó thể hiện cam kết của Đài Loan đối với năng lực tự vệ bằng cách tài trợ cho việc mua sắm các năng lực quốc phòng then chốt”, một người phát ngôn giấu tên của Bộ Ngoại giao Mỹ nói với Hãng Thông tấn Trung ương Đài Loan.

Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết vào tháng 2 rằng ông sẽ sớm quyết định liệu có gửi thêm vũ khí cho Đài Loan hay không, sau khi Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình cảnh báo ông không nên làm như vậy.

Ông Trump dự kiến sẽ tới Bắc Kinh từ ngày 31/3 đến ngày 2/4 để gặp ông Tập.