Nguồn: Focus và AFP | 2026-03-12

Nhật Bản và Canada đã nhất trí mở rộng hợp tác quốc phòng và an ninh kinh tế tại khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương, đồng thời nâng cấp quan hệ song phương lên “đối tác chiến lược toàn diện” trong cuộc hội đàm giữa Thủ tướng Sanae Takaichi và Thủ tướng Canada Mark Carney tại Tokyo.

Ngày 6/3 tại Tokyo, hai nhà lãnh đạo đã thảo luận về các vấn đề an ninh và công bố lộ trình chiến lược tập trung vào phối hợp quốc phòng, an ninh chuỗi cung ứng và mở rộng hợp tác tại khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương trong bối cảnh căng thẳng khu vực gia tăng.

Bà Takaichi cho biết, quan hệ đối tác này phản ánh môi trường an ninh đang thay đổi tại châu Á cũng như sự hội tụ chiến lược ngày càng gia tăng giữa hai quốc gia.

Bà nói: “Chuyến thăm của ông Mark trong bối cảnh tình hình quốc tế đầy thách thức hiện nay có ý nghĩa rất quan trọng”, đồng thời cam kết “mở ra một chương mới trong quan hệ Nhật Bản – Canada”.

Hội nghị thượng đỉnh này đánh dấu chuyến thăm song phương đầu tiên tới Nhật Bản của một thủ tướng Canada trong vòng một thập kỷ, diễn ra sau cuộc gặp trước đó giữa hai nhà lãnh đạo tại Hàn Quốc vào tháng 11 năm ngoái.

An ninh Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương

Các cuộc thảo luận tại Tokyo tập trung nhiều vào hợp tác quốc phòng tại khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương. Một dự thảo tuyên bố chung đã nêu sáu lĩnh vực ưu tiên, bao gồm tăng cường quan hệ quốc phòng, an ninh kinh tế, thương mại và đầu tư, an ninh năng lượng và lương thực, hợp tác tại Bắc Cực và mở rộng giao lưu nhân dân.

Hai bên nhất trí tăng cường các cuộc tập trận chung giữa lực lượng vũ trang của hai nước, đồng thời khởi động các cuộc thảo luận hướng tới một Hiệp định Tiếp cận Tương hỗ nhằm đơn giản hóa việc triển khai binh sĩ và các hoạt động huấn luyện.

Trong khuôn khổ quan hệ quân sự đang phát triển này, hai chính phủ đã nhất trí thiết lập một cơ chế đối thoại chính sách mới về an ninh mạng và tăng cường hợp tác trong các lĩnh vực như an ninh không gian và hợp tác công nghiệp quốc phòng.

Nhật Bản đã tìm cách mở rộng mạng lưới quan hệ đối tác quốc phòng khi thúc đẩy tầm nhìn “Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương Tự do và Rộng mở”, đặc biệt trong bối cảnh áp lực ngày càng gia tăng từ Trung Quốc và những lo ngại gia tăng về an ninh hàng hải trong khu vực.

Dự thảo tuyên bố thượng đỉnh bày tỏ sự phản đối mạnh mẽ đối với “những nỗ lực đơn phương nhằm thay đổi hiện trạng bằng vũ lực hoặc cưỡng ép” ở Biển Hoa Đông và Biển Đông, ngôn từ được cho là nhắm tới Bắc Kinh.

Các đối tác cùng chí hướng

Ông Carney cho rằng quan hệ đối tác này là một phần trong nỗ lực rộng lớn hơn của Canada nhằm mở rộng sự hiện diện tại khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương và tăng cường hợp tác với các đối tác trong khu vực.

Ông Carney nói với các phóng viên trong lần xuất hiện chung với bà Takaichi: “Chúng tôi đang tăng cường hợp tác an ninh và quốc phòng thông qua việc chia sẻ thông tin, chuyển giao công nghệ và hợp tác trong lĩnh vực an ninh hàng hải”.

Bộ trưởng Quốc phòng Canada David McGuinty cho biết Ottawa đang từng bước củng cố quan hệ với các đối tác cùng chí hướng tại khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương.

“Chúng tôi đang từng bước tăng cường tiếp cận và hợp tác với các quốc gia như Nhật Bản, Hàn Quốc, Philippines, Australia và New Zealand”, ông nói với Japan Times, đồng thời cho biết mục tiêu của Canada là mở rộng sự hiện diện tại khu vực và góp phần kiểm soát các căng thẳng an ninh ngày càng gia tăng.

Canada đã từng bước tăng cường sự can dự tại khu vực kể từ khi công bố Chiến lược Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương vào năm 2022, bao gồm mở rộng hợp tác quân sự toàn diện hơn, tham vấn quốc phòng và các cuộc tập trận chung với các đối tác trong khu vực.

“Chúng tôi là một quốc gia Thái Bình Dương. Chúng tôi là một quốc gia biển, vì vậy chúng tôi đang theo dõi chặt chẽ những diễn biến đang xảy ra trong khu vực”, ông McGuinty nói.

Nhật Bản và Canada đã tăng cường hợp tác trong các lĩnh vực như an ninh mạng, an ninh không gian và hợp tác công nghiệp quốc phòng.

An ninh kinh tế là ưu tiên hàng đầu

An ninh kinh tế cũng là một trụ cột cốt lõi của quan hệ đối tác mới.

Hai chính phủ đã nhất trí khởi động một cơ chế đối thoại về an ninh kinh tế vào cuối năm nay nhằm củng cố chuỗi cung ứng đối với các khoáng sản quan trọng và năng lượng, những lĩnh vực ngày càng gắn chặt với cạnh tranh địa chính trị.

Nhật Bản và Canada đều là thành viên của Nhóm Bảy nước công nghiệp phát triển (G7) và hợp tác trong liên minh khoáng sản quan trọng của G7, một cơ chế nhằm bảo đảm nguồn cung đáng tin cậy đối với các vật liệu thiết yếu cho công nghệ tiên tiến và các ngành công nghiệp quốc phòng.

Hợp tác năng lượng là nội dung nổi bật trong các cuộc hội đàm. Canada là nhà sản xuất lớn các mặt hàng như dầu thô, khí tự nhiên hóa lỏng và các khoáng sản quan trọng như đồng và niken, trong khi Nhật Bản phải nhập khẩu gần như toàn bộ nhu cầu năng lượng của mình.

Hai chính phủ cho biết sẽ mở rộng hợp tác trong lĩnh vực an ninh năng lượng cũng như các công nghệ năng lượng sạch, bao gồm điện hạt nhân, hydro và các hệ thống năng lượng mới nổi khác.