Tác giả: Chen Wei-chen | 2026-03-19

Bộ Quốc phòng Nhật Bản đã trình diễn các bệ phóng tên lửa tầm xa ở khu vực tây nam Nhật Bản hôm 17/3 trước khi triển khai theo kế hoạch, nhấn mạnh sự chuyển hướng của Tokyo sang việc sở hữu năng lực phản công trong bối cảnh căng thẳng khu vực gia tăng.

Cuộc trưng bày, dành cho quan chức địa phương và truyền thông, diễn ra trước khi chính thức triển khai các “năng lực phản công” này, dự kiến hoàn tất trước ngày 31/3.

Có thể tấn công khắp biển Hoa Đông

Việc triển khai tập trung vào phiên bản nâng cấp của tên lửa chống hạm Type 12, một hệ thống gắn trên xe tải với tầm bắn tăng năm lần, từ 200 km lên khoảng 1.000 km. Bước đi này cho phép Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản, nếu cần, có thể tấn công từ Kumamoto qua biển Hoa Đông tới Triều Tiên và bờ biển phía đông của Trung Quốc.

Phiên bản nâng cấp của Type 12 tích hợp thiết kế khó bị phát hiện nhằm né tránh radar, cùng với đầu dò radar mảng pha quét điện tử chủ động tiên tiến, hệ thống định vị GPS và bản đồ địa hình để dẫn đường chính xác tới các mục tiêu trên biển và ven bờ.

Trong khi đó, đạn lướt siêu tốc HVGP dùng cho phòng thủ đảo sẽ được triển khai tới tỉnh Shizuoka vào cuối tháng.

HVGP là chương trình vũ khí siêu vượt âm được khởi động trong năm tài khóa 2018 và do Mitsubishi Heavy Industries phát triển cho Lực lượng Phòng vệ Mặt đất và Cơ quan Mua sắm, Công nghệ và Hậu cần Nhật Bản. Hệ thống được thiết kế nhằm tăng cường khả năng phòng thủ từ xa đối với các đảo xa bằng cách nhắm vào lực lượng hải quân xâm nhập và binh lính đổ bộ.

Tầm bắn ban đầu của HVGP được ước tính từ 500 đến 900 km. Các phiên bản tương lai Block 2A và Block 2B dự kiến sẽ mở rộng tầm bắn lần lượt lên khoảng 2.000 km và 3.000 km, bao phủ gần như toàn bộ Đông Á.

Tên lửa tầm xa sản xuất trong nước

Đợt triển khai này đánh dấu sự khởi đầu trong việc Nhật Bản sở hữu năng lực tấn công tầm xa được sản xuất trong nước, cùng với các vũ khí tấn công từ xa khác, tạo thành cốt lõi trong chiến lược của Tokyo nhằm “răn đe đối thủ bằng cách đặt các mục tiêu quân sự then chốt vào nguy cơ bị tấn công từ khoảng cách xa hơn”, theo tờ Diplomat.

Việc triển khai gắn liền với “năng lực phản công đang nổi lên” của Nhật Bản, cho phép nước này nhắm mục tiêu vào các căn cứ của đối phương nếu bị tấn công.

Giới chức Nhật Bản khẳng định những năng lực này mang tính phòng thủ và chỉ được sử dụng khi Nhật Bản bị tấn công vũ trang. Động thái này phản ánh cách diễn giải ngày càng thay đổi của Tokyo đối với chính sách thuần phòng thủ, khi nước này tìm cách tăng cường khả năng răn đe tại các vùng biển đang tranh chấp trong khu vực.

Trong những năm gần đây, Nhật Bản đã đẩy nhanh việc triển khai lực lượng quốc phòng trên các đảo phía tây nam. Năm 2024, Bộ Quốc phòng đã đẩy nhanh tiến độ triển khai các tên lửa tầm xa sản xuất trong nước sớm hơn một năm.

Các hệ thống đánh chặn PAC-3 và tên lửa đất đối không tầm trung đã được triển khai trên các đảo bao gồm Okinawa, Ishigaki và Miyako.

Bộ Quốc phòng Trung Quốc đã chỉ trích bước đi này, cho rằng Nhật Bản đã “hoàn toàn từ bỏ vỏ bọc của nguyên tắc ‘chỉ phòng thủ’, chiến lược ‘phòng thủ thụ động’ và chính sách ‘tự vệ’” của mình.

“Điều này nói lên rất nhiều về chủ nghĩa quân phiệt mới ở Nhật Bản”, người phát ngôn Jiang Bin phát biểu hôm 11/3.

Bảo vệ "chuỗi đảo thứ nhất"

Theo truyền thông Nhật Bản, việc triển khai Type 12 và HVGP có thể tăng cường khả năng của Nhật Bản trong việc ngăn chặn đối thủ tiếp cận các khu vực hàng hải then chốt.

Tầm bắn mở rộng của chúng bao phủ các tuyến đường biển quan trọng dọc theo "chuối đảo thứ nhất" mang tính chiến lược và có thể cho phép tấn công vào các bệ phóng của đối phương khi cần thiết.

Chuỗi đảo thứ nhất bao gồm Đài Loan, Nhật Bản và Philippines.

Cách làm của Nhật Bản phản chiếu việc Trung Quốc từ lâu sử dụng các năng lực chống tiếp cận, John Bradford, giám đốc điều hành Hội đồng Nghiên cứu châu Á - Thái Bình Dương Yokosuka, nói với South China Morning Post.

“Bất kỳ tàu hải quân nào đi vào biển Hoa Đông đều biết họ có thể trở thành mục tiêu của cả Trung Quốc hoặc Nhật Bản”, ông nói. “Sự ‘loại trừ lẫn nhau trên biển’ sẽ khiến cả hai bên do dự trong việc sử dụng vũ lực”.

Việc triển khai này sẽ làm tăng chi phí nếu tấn công Nhật Bản và gây khó khăn cho việc lập kế hoạch quân sự của Trung Quốc, Liselotte Odgaard, nghiên cứu viên cao cấp tại Viện Hudson, nói với South China Morning Post.

Bắc Kinh giờ đây phải tính đến khả năng Nhật Bản trả đũa trước khi khởi xướng chiến sự ở biển Hoa Đông hoặc xung quanh Đài Loan, bà nói.

“Chính phủ Nhật Bản đã củng cố lập trường về đóng góp trước hết cho sự ổn định của chính mình và của khu vực thông qua nỗ lực riêng”, Junjiro Shida, phó giáo sư chính trị quốc tế tại Đại học Meio ở Nago, Nhật Bản, nói với Stars and Stripes.

Tập trận chung Nhật - Mỹ hồi tháng 2

Bên cạnh việc tự vũ trang, Nhật Bản tiếp tục hợp tác chặt chẽ với Mỹ trong việc bảo vệ khu vực.

Trước kế hoạch triển khai vào tháng 3, Nhật Bản và Mỹ đã tiến hành cuộc tập trận Keen Edge 2026, theo báo Yomiuri Shimbun của Nhật Bản đưa tin hồi cuối tháng 2.

Cuộc tập trận, mô phỏng một cuộc tấn công vũ trang vào các đảo phía tây nam Nhật Bản, bao gồm việc cùng xác định mục tiêu và diễn tập quy trình phóng tên lửa tầm xa nhằm vào các bệ phóng của đối phương.