Tác giả: Ha Er-rui | 2026-04-02

Chương trình Tàu Trang bị Hệ thống Aegis (ASEV) của Nhật Bản đã đạt được tiến triển đáng kể trong việc tích hợp hệ thống, khi hoàn tất thành công cuộc thử nghiệm theo dõi mục tiêu thật đầu tiên.

Aegis là một hệ thống vũ khí hải quân tích hợp do Mỹ chế tạo. Các tàu ASEV, khi hoàn tất, sẽ mang hệ thống Aegis và sở hữu năng lực phòng thủ tên lửa tiên tiến trên biển.

Vào các ngày 17 và 19/3, Lực lượng Phòng vệ Biển Nhật Bản (JMSDF), phối hợp với Bộ Chiến tranh Mỹ và Cơ quan Phòng thủ Tên lửa Mỹ (MDA), đã thực hiện hoạt động Bay thử nghiệm Hệ thống Vũ khí Aegis tại Nhật Bản (JFTX-01).

Cuộc thử nghiệm, được tổ chức tại cơ sở thử nghiệm của Lockheed Martin ở Moorestown, bang New Jersey, đánh dấu lần đầu tiên tích hợp thành công và theo dõi mục tiêu bằng radar SPY-7 mới mà các tàu ASEV dự kiến sẽ trang bị.

Việc xác minh này là một phần của chương trình thử nghiệm tích hợp trên bộ chung, đã được triển khai từ tháng 9 năm ngoái. Chương trình là nỗ lực hợp tác giữa MDA và Lockheed Martin, với sự hỗ trợ của Hải quân Mỹ.

Trung tướng Heath Collins, Giám đốc MDA, cho biết trong một thông cáo báo chí rằng sự hợp tác Mỹ - Nhật trong phát triển ASEV “sẽ trao cho Nhật Bản những năng lực phòng thủ tên lửa đạn đạo tiên tiến nhất và tăng cường đáng kể khả năng phòng thủ trước các mối đe dọa tên lửa trong khu vực”.

Song song với các thử nghiệm tại Mỹ, Bộ Quốc phòng Nhật Bản xác nhận hôm 20/3 rằng việc đóng chiếc ASEV đầu tiên đã bắt đầu từ tháng 7 năm ngoái tại Nagasaki, và đang diễn ra đúng tiến độ. Việc đóng chiếc ASEV thứ hai đã bắt đầu hồi tháng 2 tại Yokohama.

Nhật Bản dự định mua sắm 2 tàu ASEV.

Từ đất liền ra biển

Để đối phó với các vụ thử tên lửa thường xuyên của Triều Tiên, Tokyo ban đầu dự định triển khai hai địa điểm Aegis Ashore trên đất liền. Tuy nhiên, chính phủ đã hủy bỏ kế hoạch này vào tháng 12/2020 do lo ngại về an toàn cho địa phương liên quan đến các tầng đẩy của tên lửa đánh chặn.

Là phương án thay thế trên biển, Nhật Bản đang xây dựng hai nền tảng hàng hải quy mô lớn được thiết kế làm trụ cột của kiến trúc phòng thủ tên lửa đạn đạo. Các tàu này sẽ cung cấp khả năng giám sát tên lửa 24/7 trên toàn lãnh thổ Nhật Bản, được thiết kế đặc biệt để đánh chặn các mối đe dọa ở độ cao lớn, được phóng theo “quỹ đạo cao” từ biển.

ASEV là một gã khổng lồ trên biển, giãn nước 12.000 tấn và dài 190 mét. Tầm vóc này khiến con tàu lớn hơn khoảng 1,7 lần so với các tàu khu trục lớp Arleigh Burke (Flight III) mới nhất của Hải quân Mỹ. Nó cung cấp một nền tảng ổn định cho hoạt động radar tiên tiến trong điều kiện biển động mạnh.

Thân tàu khổng lồ hỗ trợ radar đa chức năng SPY-7 và hệ thống phóng thẳng đứng (VLS) mở rộng với 128 nòng. Trong khi đó, các tàu hiện có của Nhật Bản chỉ có VLS 96 nòng.

Hệ thống VLS 128 nòng sẽ mang theo các tên lửa đánh chặn Standard Missile-3 Block IIA và tên lửa hành trình Tomahawk, hỗ trợ năng lực phản công đang hình thành của Nhật Bản.

Trong các thử nghiệm gần đây tại Mỹ, các kỹ sư đã sử dụng cấu hình ăng-ten bốn mặt giống hệt thiết kế cuối cùng của con tàu để thu thập dữ liệu chính xác cao. Mảng radar SPY-7 sử dụng trong thiết lập này cao 4,3 mét.

Chandra Marshall, Phó chủ tịch phụ trách Giải pháp Tác chiến Đa miền tại Lockheed Martin, cho biết việc “hoàn tất thành công cuộc thử nghiệm theo dõi mục tiêu thật đầu tiên của hệ thống ASEV khẳng định rằng hệ thống Aegis tích hợp của chúng tôi đã sẵn sàng để phát hiện, theo dõi và đánh chặn mục tiêu”. Bà nói thêm rằng điều này cũng thể hiện năng lực của Lockheed Martin trong việc “cung cấp các giải pháp nhanh chóng thông qua hợp tác với Bộ Chiến tranh và đồng minh Nhật Bản”.

Giảm tải cho các tàu khu trục Aegis tiêu chuẩn

Tính linh hoạt trong vận hành là mục tiêu cốt lõi của chương trình. ASEV được thiết kế để giảm tải cho các tàu khu trục Aegis tiêu chuẩn của JMSDF khỏi nhiệm vụ tuần tra phòng thủ tên lửa đạn đạo liên tục, cho phép chúng đảm nhận các nhiệm vụ an ninh hàng hải rộng hơn trên toàn khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Năng lực chuyên biệt này đã khiến chi phí mua sắm tăng mạnh. Bộ Quốc phòng Nhật Bản hiện ước tính tổng mức đầu tư cho hai tàu ASEV trong kế hoạch là 783,9 tỷ yên (khoảng 5,23 tỷ USD), gần gấp 1,6 lần so với dự báo ban đầu năm 2020, theo Naval News.

Theo tiến độ hiện tại, hai tàu ASEV dự kiến sẽ được đưa vào biên chế lần lượt vào tháng 3/2028 và tháng 3/2029.