Tác giả: Joyce Huang | 2026-04-16

Các nhà hoạt động dân chủ ở Đài Bắc cho rằng Chủ tịch Đảng Quốc Dân Đảng (KMT) Trịnh Lệ Văn đang "mạo hiểm" với vị thế pháp lý quốc tế của hòn đảo dân chủ này khi tìm kiếm sự ủng hộ của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình về việc Đài Loan tham gia các tổ chức quốc tế.

Quốc Dân Đảng (KMT) là đảng đối lập chính ở Đài Loan. Đảng này đang lãnh đạo một liên minh giữ đa số ghế tại quốc hội và mong muốn mối quan hệ thân thiết hơn với Bắc Kinh.

Tuần trước, bà Trịnh đã khiến dư luận Đài Loan lên tiếng chỉ trích khi có chuyến thăm Trung Quốc để hội đàm với ông Tập. Bà là Chủ tịch KMT đầu tiên thăm Trung Quốc trong suốt 10 năm qua.

"Đây thực sự là một bước lùi", ông Lại Trung Cường (Lai Chung-chiang), một luật sư nhân quyền và là điều phối viên của Liên minh Dân chủ Kinh tế (EDU), một nhóm xã hội dân sự, đưa ra bình luận với Focus.

Ông cho biết thêm: "Bà Trịnh đã thực hiện yêu cầu của Bắc Kinh để giúp họ hạ thấp vị thế của Đài Loan như một tỉnh thuộc Trung Quốc một lần nữa, điều này không giúp Đài Loan nhận được sự công nhận quốc tế nhiều hơn".

Ông Lại đưa ra bình luận này sau khi ông và những người ủng hộ EDU biểu tình trước trụ sở Quốc Dân Đảng tại Đài Bắc hôm 14/4.

"Hòa bình giả tạo"

Những người biểu tình cho rằng việc bà Trịnh ủng hộ luận điệu "một Trung Quốc" của Bắc Kinh trong chuyến thăm Trung Quốc có thể mang lại một "nền hòa bình giả tạo" cho Đài Loan trong khi bà đang thông đồng với ông Tập Cận Bình cho kế hoạch sáp nhập hòn đảo này.

Trung Quốc vẫn coi Đài Loan là một tỉnh ly khai và đã nhiều lần đe dọa sẽ giành lại nơi này.

Trong cuộc gặp ngày 10/4, bà Trịnh và ông Tập Cận Bình đã tái khẳng định "đồng thuận năm 1992" - một sự hiểu ngầm mà Bắc Kinh và chính quyền KMT lúc đó của Đài Loan đạt được vào năm 1992. Thỏa thuận này cho rằng có "một Trung Quốc", với việc mỗi bên có cách diễn giải riêng về ý nghĩa của cụm từ này.

Sau hội đàm, bà Trịnh phát biểu trong cuộc họp báo ở Bắc Kinh rằng bà đã đề nghị Trung Quốc ủng hộ Đài Loan gia nhập các tổ chức quốc tế như Đại hội đồng Y tế Thế giới (WHA), Tổ chức Hàng không Dân dụng Quốc tế (ICAO), Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) và Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP).

Không có xác nhận

Khi được hỏi về phản hồi của ông Tập đối với yêu cầu của mình, bà Trịnh khẳng định ông Tập "đã phản hồi rất tích cực", hãng thông tấn Trung ương Đài Loan (CNA) đưa tin.

Tuy nhiên, truyền thông nhà nước Trung Quốc không hề nhắc đến đề nghị được cho là của bà Trịnh về việc Đài Loan gia nhập các tổ chức quốc tế.

Đề nghị này cũng không có trong 10 chính sách ưu đãi dành cho Đài Loan mà Bắc Kinh đơn phương công bố hôm 12/4.

Sự im lặng của Bắc Kinh có thể đồng nghĩa với việc ông Tập "phớt lờ hoặc bác bỏ" đề xuất của bà Trịnh về việc tăng cường sự hiện diện quốc tế của Đài Loan, ông Lại từ EDU nhận xét.

Ngay cả khi ông Tập hoan nghênh yêu cầu của bà Trịnh, thì ông ta cũng sẽ đặt điều kiện cho việc tiếp cận các diễn đàn toàn cầu trong tương lai dựa trên việc Đài Loan phải lệ thuộc vào Trung Quốc như một tỉnh ly khai, ông Lại kết luận.

Bị Bắc Kinh chèn ép

Được sự đồng ý của Bắc Kinh, Đài Loan đã dự các phiên họp của WHA, cơ quan ra quyết định của Tổ chức Y tế Thế giới, với tư cách là quan sát viên dưới danh nghĩa "Đài Bắc Trung Hoa" từ năm 2009 đến năm 2016. Đây là giai đoạn mà ông Mã Anh Cửu, một đảng viên KMT, làm tổng thống trong 2 nhiệm kỳ (2008-2016).

Kể từ 2016, khi Đảng Dân chủ Tiến bộ (DPP) giành lại quyền lãnh đạo, Bắc Kinh đã cản trở Đài Loan dự các phiên họp của WHA.

Thậm chí, Đài Loan còn không thể tham dự các phiên họp của đại hội đồng ICAO trong thời gian dài hơn, bắt đầu từ năm 2013.

DPP khẳng định Đài Loan là một quốc gia độc lập có chủ quyền. Đảng này bác bỏ "nguyên tắc một Trung Quốc" của Bắc Kinh và thỏa thuận năm 1992.

Cuối tháng 3 vừa qua, lần đầu tiên kể từ khi gia nhập WTO năm 2002, Đài Bắc đã không dự một cuộc họp cấp cao của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO). Nước chủ nhà Cameroon đã gọi hòn đảo dân chủ này là "Đài Loan, tỉnh của Trung Quốc" trên các giấy tờ được cấp cho phái đoàn Đài Loan trước đó.

Bộ Ngoại giao Đài Loan đã gửi công hàm "phản đối mạnh mẽ" tới Cameroon. Theo Bộ này, Cameroon đã không thể hiện ý định muốn giải quyết vấn đề.

Địa vị pháp lý

Ông Lại, thành viên của EDU, cho biết, dưới sự lãnh đạo của DPP, Đài Loan đã nỗ lực để giành được sự ủng hộ toàn cầu cho việc hiện diện hoặc "tham gia có ý nghĩa" trong cộng đồng quốc tế.

Ông cho rằng đó là con đường đúng đắn để tiến lên, thay vì để Bắc Kinh coi Đài Loan là một phần lãnh thổ của Trung Quốc.

Trong tuyên bố ngày 10/4, Bộ Ngoại giao Đài Loan tái khẳng định Đài Loan "hoàn toàn có quyền tham gia vào các tổ chức quốc tế, bao gồm cả Liên Hợp Quốc. Và Trung Quốc không có quyền lên tiếng về vấn đề này".

Ủy ban Các vấn đề đại lục (MAC) của Đài Loan cho rằng việc bà Trịnh coi quan hệ giữa hai bờ eo biển là vấn đề nội bộ của Trung Quốc không chỉ làm địa vị pháp lý của Đài Loan trên trường quốc tế yếu đi mà còn ảnh hưởng đến sự ủng hộ của thế giới đối với hòn đảo này.

"Nếu vấn đề Đài Loan bị coi là vấn đề nội bộ của Trung Quốc, điều này sẽ gây ra lo ngại về việc cộng đồng quốc tế có thể can thiệp như thế nào khi Đài Loan gặp khó khăn," ông Lương Văn Kiệt, Phó Chủ nhiệm MAC, phát biểu trong cuộc họp báo ngày 10/4 ở Đài Bắc.

Trong khi đó, Viện Hoa Kỳ tại Đài Loan (AIT) — cơ quan đại diện ngoại giao của Washington tại Đài Bắc — đã kêu gọi Trung Quốc tham gia vào một cuộc 'đối thoại vô điều kiện' với chính quyền được bầu cử dân chủ của Đài Loan cũng như với tất cả các đảng phái chính trị tại hòn đảo này.

Trong tuyên bố ngày 10/4, AIT nhấn mạnh: "Chúng tôi mong muốn những khác biệt giữa hai bờ eo biển được giải quyết bằng biện pháp hòa bình, không bị ép buộc và dựa trên sự đồng thuận của người dân cả hai phía".