Nguồn: Focus và AFP | 2026-05-11

MANILA -- Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản Shinjiro Koizumi cam kết nâng cấp quan hệ hợp tác quân sự với Philippines, hướng tới việc "sớm chuyển giao" các tàu hộ tống khu trục lớp Abukuma cho quốc gia quần đảo này.

Trong chuyến thăm Manila hôm 5/5, ông Koizumi cho biết sự phối hợp giữa Nhật Bản và Philippines đang trở nên ngày càng quan trọng "khi tình hình quốc tế ngày càng phức tạp và căng thẳng hơn", theo tờ Asahi Shimbun.

Hai nước đã ngày càng xích lại gần nhau trong những năm gần đây do cùng quan ngại về các tuyên bố chủ quyền của Trung Quốc, bao gồm việc ký kết một thỏa thuận tiếp cận tương hỗ cho phép triển khai quân đội trên lãnh thổ của nhau.

Phát biểu cùng người đồng cấp Philippines Gilberto Teodoro, ông Koizumi cho biết hai nước sẽ thành lập một nhóm công tác tập trung vào trang thiết bị quốc phòng. Trước đó một ngày, ông cũng đã ký một hiệp định quốc phòng riêng với Indonesia.

"Chúng tôi đã nhất trí thúc đẩy các cuộc thảo luận nhằm hiện thực hóa hợp tác toàn diện về trang thiết bị… với mục tiêu sớm chuyển giao các tàu hộ tống khu trục lớp Abukuma, máy bay TC-90 cùng các thiết bị quốc phòng khác", ông Koizumi cho biết.

Sau đó, ông Gilberto Teodoro cũng nói với các phóng viên rằng những tàu hộ tống khu trục này dự kiến sẽ được chuyển giao dưới hình thức viện trợ thay vì mua lại, dù ông không nêu rõ số lượng tàu liên quan.

Ông mô tả việc chuyển giao này là một "khoản viện trợ" và cho biết Philippines cũng sẽ "có thể mua được thiết bị quốc phòng" sau sự thay đổi chính sách gần đây của Nhật Bản.

Tuy nhiên, truyền thông Nhật Bản cho rằng việc cung cấp các tàu này miễn phí hoặc với mức giá rất thấp sẽ đòi hỏi phải có thêm những thay đổi đối với luật tự vệ quốc gia.

Chuyển hướng quốc phòng

Nếu được hiện thực hóa, thỏa thuận này sẽ đánh dấu một bước chuyển mang tính bước ngoặt trong lập trường quốc phòng thời hậu chiến của Nhật Bản. Tờ Naval News đưa tin rằng đây sẽ là lần đầu tiên Nhật Bản xuất khẩu trang thiết bị mang tính sát thương theo Ba Nguyên tắc về Chuyển giao Trang Thiết bị và Công nghệ Quốc phòng, vốn đã được Tokyo cập nhật vào ngày 21/4.

Khoảng thời gian ngắn này cho thấy tính cấp bách của tiến trình. Sau cuộc kiểm tra ban đầu của quân đội Philippines vào năm 2025, hai chính phủ đã thành lập một nhóm công tác chuyên trách nhằm chính thức hóa thỏa thuận, với khả năng bàn giao sớm nhất vào năm tới.

Lớp Abukuma gồm sáu tàu, được đưa vào hoạt động trong giai đoạn 1989-1993, có lượng giãn nước khoảng 2.000 tấn và được trang bị pháo chính 76 mm, tên lửa chống hạm, rocket chống ngầm và ngư lôi -- những năng lực phù hợp cho hoạt động tuần tra ven biển và tác chiến hàng hải cường độ thấp trong môi trường quần đảo của Philippines.

Lỗ hổng năng lực

Việc chuyển giao sẽ giải quyết một lỗ hổng năng lực đáng kể. Trong khi Trung Quốc vận hành hơn 400 tàu hải quân, hải quân Philippines chỉ sở hữu một số lượng hạn chế các tàu chiến mặt nước hiện đại, chủ lực là hai khinh hạm lớp José Rizal, theo tờ Naval News đưa tin. Các nền tảng đã qua sử dụng như lớp Abukuma có thể tạm thời bù đắp thiếu hụt này cho đến khi Philippines có được các tàu chiến mới.

Các lợi ích chiến lược không chỉ dừng lại ở quan hệ Nhật Bản – Philippines. Bằng cách tăng cường năng lực tuần tra của Philippines, Nhật Bản hướng tới việc góp phần bảo đảm an ninh cho eo biển Bashi – một tuyến vận chuyển quan trọng đối với nhập khẩu năng lượng của nước này. Theo tờ Naval News, động thái này sẽ củng cố một vành đai phòng thủ chung trải dài từ Nhật Bản và Đài Loan đến Philippines.

Trung Quốc đã triển khai các tàu hải quân và tàu hải cảnh nhằm ngăn cản Philippines tiếp cận các bãi đá và đảo chiến lược ở Biển Đông, dẫn đến một loạt các vụ đối đầu. Bắc Kinh tuyên bố chủ quyền đối với gần như toàn bộ vùng biển quan trọng này, bất chấp phán quyết quốc tế cho rằng tuyên bố của họ không có cơ sở pháp lý.

Ông Koizumi tái khẳng định lập trường phản đối của Nhật Bản đối với việc sử dụng "vũ lực hoặc cưỡng ép ở Biển Hoa Đông và Biển Đông", đồng thời viện dẫn những điều mà ông gọi là "môi trường khu vực ngày càng căng thẳng".

Tokyo là một trong những nhà tài trợ chủ chốt cho các nỗ lực của Philippines trong việc hiện đại hóa tàu tuần tra và hệ thống giám sát hàng hải tại Biển Đông. Đầu năm nay, hai nước đã ký một thỏa thuận về tiếp nhiên liệu và tiếp đạn dược.

Chuyến thăm của ông Koizumi diễn ra chỉ vài tuần sau khi Tokyo nới lỏng các quy định xuất khẩu vũ khí vốn đã tồn tại suốt nhiều thập kỷ, đánh dấu một sự thay đổi lớn trong chính sách.

Theo tờ Asahi Shimbun, Philippines được cho là quan tâm đến tên lửa phòng không tầm trung Type 03 của Nhật Bản, loại vũ khí được thiết kế để đánh chặn máy bay và tên lửa hành trình của đối phương.